تمایل زبان غزل در مسیر شعرنو

به گزارش باشگاه خبرنگاران شهر، از پی انقلاب مشروطه و بر اثر دگردیسی بنیادینی که در انواع ادبیات صورت گرفت، غزل فارسی نیز پا به عرصه تازه تری گذاشت و قابلیتی برای بازتاب گسترده تراندیشه‌های اجتماعی شد، چنانکه می‌توان گفت این تحول، در تبارشناسی غزل امروز، از جایگاهی ویژه برخوردار است. این نگاه نو به ادبیات به طور عام و به غزل به طور خاص رویکرد فنی و اندیشگی تازه‌ای را در حوزه غزل پس از مشروطه دامن زد و شاعر معاصر، در سایه آن، به نسبت دیگر ادوارشعر فارسی، به بیشترین دگرگونی در سطوح ساختاری و اندیشگی غزل دست یافت. حاصل این دگرگونه اندیشی نوعی است از غزل که از سال‌های آغازین دهه پنجاه تا به امروز ادامه داشته و از آن با عنوان غزل نومعتدل یا غزل نوکلاسیک یاد می‌کنند. این جریان، پس از انقلاب اسلامی، به مثابه عمده ترین جریان غزل فارسی معاصر به رشد و تکامل خود ادامه داد، و باید آن را  اصلی ترین جریان غزل این دوره قلمداد کرد.
 
غزل نوکلاسیک، که به طور جدی از نیمه‌های دهه پنجاه آغاز شده بود، در سال‌های بعد، به دوراز تکانه‌های حباب وار و فانتزی ادامه یافت. اصلی ترین خصیصه فرم بیرونیِ غزل‌های نوکلاسیک، تا مقطع انقلاب، نوآوری در سطح است، چراکه زیرساخت و معیارهایزیبایی شناسی در غزل نو کمتر دچار دگرگونیِ بنیادی شد و شاعران فقط به مدرنیزه ساختن ساحاتی از شکل ظاهری غزل پرداختند.
 
غزل نوکلاسیک مراحل تکامل خود را در دهه شصت پشت سر گذاشت، چنان که می‌توان اوج آن را در سال‌های پایانیِ این دهه دانست. ازآن پس، هرچند در دهه‌های بعد، همچنان در کارهای شاعران برجسته آن جریان (مثل منزوی، بهمنی و امین پور) ادامه یافت، با رویکرد نسل جوان به جریان مشهور به غزل فرم، از اقبال جوا ن ترها به آن تا حدودی کاسته شد.
 
بنیانگذاران غزل نئو کلاسیک
 محسن پزشکیان، منوچهر نیستانی، فروغ فرخزاد، حسین منزوی و محمدعلی بهمنی را می‌توان بنیانگذارن غزل نو کلاسیک نامید.
 با بررسی آثار پزشکیان می‌توان وی را حلقة اتّصال غزل بازگشتی و غزل نوکلاسیک دانست. در کارنامة شعری پزشکیان، غزل‌هایی با ویژگی‌های ساختاریِ غزل نوکلاسیک درکنار غزل‌های متمایل به زبان بازگشتی، دیده می‌شود و خوشبختانه تاریخ سرودن تعدادی از آن‌ها ذیل آن آمده و نشان می‌دهد قبل از چاپ اولین غزل‌های نیستانی و منزوی سروده شده‌اند از جمله غزلی است، سروده شده در خرداد ۱۳۴۸، با مطلعِ
تو لاله‌ای و به دشت سراب می‌رویی
عروس شهر خیالی، به خواب می‌رویی
 
بدین قرار، شاید بتوان مدعی شد که برخی غزل‌های پزشکیان اولین رگه‌های نوکلاسیک را در خود دارد.
 
منوچهر نیستانی از چهره‌هایی است که حاصل شعرهایش غزل نوکلاسیک است و عده‌ای او را آغازگر شعر نوکلاسیک می‌دانند.فروغ فرخزاد بین اشعار خود تنها یک غزل دارد که همان تک غزل نیز قابل احترام و زیباست این در صورتی است که فرخزاد تک غزل را در یک مسابقه و تفننی گفته است. تک غزل فروغ فرخزاد زبان معاصری است که در غزل گنجانده شده یعنی همان «غزل نوکلاسیک» که هوشنگ ابتهاج خواست این راه را ادامه دهد اما به هدف خود نرسید.سیمین بهبهانی به دلیل خودآگاهی و اینکه با برنامه قصد داشت زبان معاصر را در غزل بیاورد، به شعر خود آسیب زد و در این مسیر ناکام ماند.شعر منزوی به دلیل طبیعی بودن توانست زبان معاصر در غزل را جای دهد.
انتهای پیام/
32/25/24