وقتی که می خوانیم انسان هایی از جنس ما، در همین دنیای پرآشوب که دمی رنج و مشقت را از جسم و جان انسان جدا نمی خواهد، با قلوبی شاد و مطمئن می زیسته اند و نهاد آرام و پروقارشان حتی لحظه ای در برابر حوادث دشوار زندگی همچون بیماری و مرگ و نقصان، متزلزل نمی شده است، بدون تردید به دنبال پاسخ این پرسش خواهیم بود که مگر ایشان چه تعبیری از زندگی و عالم هستی داشته اند که چنین مطمئن و آرام، بی هیچ لغزش و ضعفی قدم از قدم برداشته و از معبر پر فراز و نشیب زندگی به آسانی عبور کرده اند؟
برای یافتن پاسخ این پرسش، ضرورت دارد تا یک به یک این عالمان برجسته را که همچون ستارگانی پرنور و درخشان در آسمان بشریت می درخشند شناخته و در سیره و سلوک آنان تعمق کنیم.
آغاز...
در سال 329 هجری و در عهد امامت امام یازدهم، در قریه ای از توابع ری، فرزند پدری فاضل و وارسته، کودکی بود که نام او را «محمد» نهاده بودند. محمد بعد از کسب ادب از محضر پدر بزرگوار خود نزد دائي خـود که از محـدثين بزرگ و از شيفتگان مکتب اهل بيت به شمار مـي رفت، به ادامه تعليم و تعلم پرداخت و با منابع علـم حديث و رجال آشنا گرديد. بعد از طـي تحصيلات ابتدايي براي پيمـودن مدارج کمال انسانـي به شهر ري که در آن عصر از مرتبه علمـي خاصـي برخـوردار بـود مسافرت کرد.
محمد کلینی که بعدها به دلیل القابی همچون «ثقه الاسلام»، « شيخ مشايخ شيعه » و « رئيس محدثان علماي اماميه » را از آن خود ساخت، به مقام یکی از مروجين مذهب شيعه در دوران غيبت امام زمان نائل شد.
آثار
آثار به جامانده از این عالم و محدث بزرگ که تا امروز منبع موثق و مهمی برای اهل فن قرار گرفته بدین شرح است:
کتاب رجال
کتاب رد بر قرامطه
کتـاب رسائل ائمه عليهم السلام
کتاب تعبير الرويا
مجمـوعه شعر، مشتمل بـر قصـايـدي که شعرا در منـاقب و فضايل اهل بيت عصمت و طهارت(ع) سـروده اند.
کتاب با عظمت کافـي که مهمتـريـن اثـر کلينـي و بلکه جـامعـه شيعه است مشتمل بـر سه بخش اصول کافي، فروع کافي و روضه کافي است. کتاب اصول کافي داراي 16199 حديث از پيامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) بـوده و مشتمل بر 30 کتاب است.
معروف تـريـن تأليفات کلينـي کتاب بـا عظمت و گـرانقـدر و نفيـس کـافـي است. جمله اي است منسـوب به امام زمان (عج) که فرمـود: «(الکافـي کاف لشيعتنا) کافي شيعيان ما را کفايت مي کند»
سه کتاب ديگر عبارت انـد از: مـن لا يحضـره الفقيه از شيخ صـدوق، تهذيب از شيخ طوسي و استبصار از شيخ طوسی
ايـن 4 کتاب از 11 قرن پيـش تاکنون ماخذ کتب فقه و حديث مـا و مـرجع محـدثيـن و مستنـد مجتهديـن بزرگ شيعه اماميه در استنباط احکام شرعي مي باشند.
شیخ کلینی از زبان بزرگان
مقام و منزلت شیخ کلینی را از زبان بزرگانی می توان دانست که هر یک از طلایه داران علم و عمل در جهان هستند.
ابـن اثير که خود از اندیشمندان بزرگ در عرصه علوم دینی است در این باره مي گـويـد: او به فرقه اماميه در قرن سـوم، زنـدگـي تـازه اي بخشيـد و عالـم بزرگ و فاضل مشهور در آن مذهب است.
ابـن حجر عسقلاني نیز مي گويد: کلينـي از روسا و فضلاي شيعه در ايام مقتدر عباسي است. محمد تقـي مجلسـي هم مي گـويد: حق ايـن است که در ميان علما شيعه مانند کليني نيامده است و هر کـس در اخبار و ترتيب کتاب او دقت کند، در مـي يابـد که از جانب خـداونـد مـورد تاييـد بـوده است.
مقام علمي
به جرات مـي تـوان گفت که کليني نام آورترين و بلند آوازه تريـن انديشمند عصر خود بود. عصري که اوج تلاش محدثيـن و علماي بزرگ و حتي نـواب خاص امام قائم (عج) است. ثقه الاسلام شيخ محمد کليني بـا چهار سفيـر و نماينـده خاص حضـرت امام زمان (عج) که در طـول غيبت صغري 69 سال رابط بيـن آن حضرت و شيعيان بـودنـد، هـم عصر بود. با اينکه آن چهار تـن از فقها و محدثين بزرگ شيعه بودند و شيعيـان آنها را به جلالت قـدر مـي شنـاختنـد مع الـوصف کلينـي مشهورتريـن شخصيت عالـي مقامـي بـود که در آن زمان ميان شيعه و سني با احترام مـي زيست و به طـور آشکار به ترويج مذهب حق و نشر فضايل اهل بيت عصمت و طهارت(ع) همت مي گماشت عمـوم طبقات او را به راستـي و درستـي گفتـار و کـردار و احاطه کامل بـر احاديث و اخبار مي ستودند.
پایان...
سيماي مردان خـدا که پـس از تحمل رنجها و مشقت ها امانتـي را که از جانب خـداوند به آنان سپرده است، سالـم به منزل مـي رساننـد، ديدني است. خدا در ديدگان چنيـن انسانهايي موج مي زند و سبکبالي وصف ناپذيـري به آنها روي مـي دهـد. آنان در آن حالات روحانـي در شـوق ديدار دوست لحظه شماري مي کنند. کليني در حالـي که بيـش از 70 سال از عمرش مي گذشت و پس از 20 سال تلاش در تدويـن کتاب کافي و تحمل رنجها، غربتها و مشقت هـا... اينک در آستـانه ملاقـات بـا خدا نفـس راحتي مي کشيد و آرامشي احساس مي نمـود، آرامشي که نشان از ايثـار و خـودگذشتگي و اداي تکليف او داشت.
سال 329 هجـري قمري سالـي است که سال (تناثـر نجـوم) نام گرفته است. سال فـرو ريختـن ستاره هاست. سالـي که آسمان علـم ايـن دنياي خاکي بي ستاره ماند. آري در ايـن سال رادمرد بزرگ عالـم تشيع در ماه شعبان جهان فانـي را وداع کرد. دانشمنـد نامـي بغداد (ابـو قيراط) بر پيکر پاکـش نماز خـواند، شيعيان با دلي پراندوه و با احتـرام خـاصـي آن مـرد خـدا را در (بـاب کـوفه) بغداد به خـاک سپـردنـد. در اين سال با رحلت آخريـن نايب امام قائم (علـي بـن محمـد سمـري) غيبت کبـري آن حضـرت نيز آغاز گـرديد./
نظر شما