به گزارش خبرگزاری ایمنا، سیروس شفقی متولد سال 1312، چهره ماندگار کشور و بنیانگذار گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان است که اصالتاً اهل ارومیه است اما سال هاست در شهر اصفهان زندگی می کند و به گفته خودش اصفهان برایش چنان جاذبه ای داشته که از سال 1345 تاکنون در این شهر سکونت دارد.
شفقی آنقدر شیوا سخن می گفت که بارها حاضران را به تشویق واداشت و البته حضور جمع کثیری از دوستان و علاقمندان تاریخ اصفهان در این نشست، نشان می داد که علاقه به تاریخ هنوز هم ریشه های خود را حفظ کرده است.
بنیانگذار گروه جغرافیا در دانشگاه اصفهان گفت: بر اساس آن چه در تاریخ و منابع علمی نوشته شده، طالع اصفهان بر قوس است یعنی اولین هفته آذرماه باید به عنوان هفته نکوداشت اصفهان درنظر گرفته شود. اما بنابه تشخیص مدیران شهری و شهرداری و با توجه به این که اردیبهشت زیباترین ماه برای اصفهان است، در این ماه هفته نکوداشت برگزار می شود. هرچند که ما می توانیم 365 روز برای اصفهان جشن بگیریم.
نویسنده کتاب دوجلدی درآمدی بر شهر ایرانی اسلامی تأکید نمود: من معتقدم که اصفهان یکی از کامل ترین شهرهای اسلامی جهان است. یعنی تعاریفی که شهرسازان از نظر علمی، معماری، شهرسازی و نه براساس تعصب، برای شهرهای اسلامی برمی شمارند، اصفهان یقیناً بالاترین نمره را دارد و بی دلیل نیست که تعداد پنجاه و هفت کشور اسلامی بعد از بررسی، شهر اصفهان را به عنوان اولین پایتخت فرهنگ و تمدن جهان اسلام برگزیدند و این انتخاب بر اساس یک تفکر علمی صورت گرفت.
وی به چگونگی تسخیر اصفهان توسط اعراب اشاره نمود و گفت: حدود سال20 یا 21 هجری قمری سپاه عرب وارد اصفهان شد اما نه اصفهان کنونی؛ بلکه روبروی پل شهرستان یک آبادی وجود دارد که امروزه با نام شهرستان خوانده می شود و در قدیم به آن جی می گفتند که با سپاه و سپاهیگری در ارتباط بود و البته امروز با نام جی شیر یا همان جی شهر نیز معروف است. بعد از تصرف این محل توسط اعراب، دو گروه شامل زردشتیان و ثروتمندان به محلی با نام یهودیه آمدند و در آن سکونت یافتند، اما بعدها اعراب به این مکان نیز وارد شدند و مدتی بعد سلسله های ایرانی ایجاد شدند که از جمله طلایی ترین آن ها دوران آل بویه است که مذهب شیعی داشتند و صد سال حکومت کردند.
وی افزود: حداقل در سه دورۀ آل بویه، سلاجقه و صفوی، اصفهان پایتخت ایران بوده است. مهم بودن اصفهان در این نهفته است که در مرکز و قلب ایران قرار دارد و فاصله ها هم از شرق و هم از غرب یکی است. حتی در دوره عباسیان، منصور خلیفه عباسی تصمیم داشت اصفهان را به عنوان پایتخت برگزیند زیرا ایرانیان دستگاه خلافت را می چرخاندند و حتی شهرسازان ایرانی، طرح دایره ای شهر بغداد را ایجاد کردند. اصفهان فراز و نشیب های بسیاری را پشت سر گذاشته است و گاهی در مکتوبات و خطاب به حاکمان نوشته می شد که شما را به حاکمیت شهری منصوب می کنیم که گیاهش زعفران است، شیرینیش عسل است و کوه هایش پر از نقره است و سرمه، که نشان دهنده اهمیت این شهر بوده است، هم چنین فردی بنام موفق، برادر معتمد عباسی نیز سال ها در اصفهان حکومت کرد و بارها از علاقه اش به اصفهان و آب زاینده رود سخن گفته است.
بنیانگذار گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان به تضاد و اختلافات فرقه ای و مذهبی که آن زمان در اصفهان وجود داشت و عمران شهر را به خطر می انداخت اشاره نمود و گفت: اصفهان مرکزی مدرن بود و افرادی مانند صاحب بن عباد وزیر آل بویه که از دانشمندان طراز اول ایران بود در این شهر وزارت کرده است و یا ابوعلی سینا چهارده سال در اصفهان زندگی کرد و دانشنامه علایی را نوشت و قبه بوعلی سینا در محله دردشت، یادآور تدریس ابن سینا است.
چهره ماندگار کشور ادامه داد: در مکانی که شما اکنون در آن حضور دارید، مقبره دو شخصیت تاریخی یعنی خواجه نظام الملک طوسی و ملکشاه سلجوقی قرار دارد. خواجه نظام الملک که ایرانی الاصل بود و حدود 30 سال وزیر آلب ارسلان و ملکشاه سلجوقی بوده است. دوره سلاجقه، شکوفاترین دوران تاریخ اصفهان از نظر اقتصادی بشمار می رود زیرا مالیات یکصد زمین بسیار بزرگ از مدیترانه تا هند که وسعت سرزمین سلجوقی بود به اصفهان می آمد و در این شهر خرج می شد. سیاست های سیاسی و اقتصادی خواجه نظام الملک باعث شد که سلاجقه و شخص ملکشاه به راحتی به حکومتش ادامه دهد.
سیروس شفقی از شادروان عباس بهشتیان به عنوان یکی از عاشقان آثار تاریخی اصفهان یاد کرده و تأکید نمود: آذربایجانِ ایران ترک نبودند بلکه اینها از سرزمین ماد بودند و زبان قبل از صفویه در آذربایجان زبان فارسی بود که با نام فارسی آذری معروف است. سلاجقه ترک بودند و در زمان آن ها بود که تغییر زبان در کشور ما به ویژه در زبان اداری آغاز شد و به دوره مغول ها رسید که زبان مغولی در واقع لهجه ای از ترک است، بعد امیر تیمور ترک تبار آمد و سپس سلسله صفوی آمدند که از دوره صفوی زبان ترکی مرسوم شد.
شفقی به تعاریف ناصرخسرو قبادیانی درباره اصفهان اشاره نمود که در سال 444 هجری قمری از اصفهان بازدید کرد و نوشته است که در تمام سرزمین پارس شهری آبادتر از اصفهان و خوش قیافه تر از اصفهانی ها ندیدم.
وی اظهار داشت: خواجه نظام الملک با همه مدیریتش مشکل بزرگی داشت و آن مشکل، حمایت بسیار از فرقه شافعی بود به طوری که همه کارمندان او همه شافعی بودند. یکی از اقدامات نظام الملک، احداث مدارس نظامیه بود، اولین مدرسه نظامیه در شهر نیشابور، دومی در بغداد و سومین مدرسه نظامیه در شهر اصفهان تأسیس شد و در مجموع تعداد 9 مدرسه نظامیه ساخته شد که در آن ها مذهب شافعی به شدت تبلیغ می شد و به ندرت به علوم پزشکی، نجوم و ریاضیات پرداخته می شد. به طور کلی یکی از مشکلات آن دوران، تفتیش عقاید بود تا جایی که خواجه نظام الملک مالیات را در راه پیشرفت مذهب شافعی خرج می کرد. یکی از اقدامات خواجه نظام الملک در مدارس نظامیه این بود که طراحی زیبایی با نام موقوفه ایجاد نمود، به این معنا که در کنار مدرسه، بازار و یا حمام می ساخت و این موقوفات باید برای مدارس و البته تنها برای مدارس شافعی خرج می شدند.
استاد جغرافیای دانشگاه اصفهان به وجود بیمارستانی در شهر اصفهان در دوران سلاجقه اشاره نمود که حتی از بیمارستان عضدالدوله در شیراز نیز کامل تر بود. سیروس شفقی افزود: قلعه شاه دژ در بالاترین نقطه کوه صفه نیز یادگار دوران سلاجقه است که بعدها توسط فرقه اسماعیلیه تصرف شد. خواجه نظام الملک نیز توسط فرقه اسماعیلیه به قتل رسید و جسد وی را ابتدا به نیشابور برده و سپس به مکان کنونی در اصفهان منتقل شد.
دومین نشست واکاوی خلق اصفهان(سلجوقی) از ساعت 17 آغاز و تا 18:30 دقیقه ادامه یافت. نشست چهارم با حضور علی اکبر ولایتی روز پنج شنبه نهم اردیبهشت ماه در محل مقبره خواجه نظام الملک واقع در خیابان ولی عصر، خیابان خواجه نظام الملک، اول پاچنار برگزار خواهد شد./
شفقی آنقدر شیوا سخن می گفت که بارها حاضران را به تشویق واداشت و البته حضور جمع کثیری از دوستان و علاقمندان تاریخ اصفهان در این نشست، نشان می داد که علاقه به تاریخ هنوز هم ریشه های خود را حفظ کرده است.
بنیانگذار گروه جغرافیا در دانشگاه اصفهان گفت: بر اساس آن چه در تاریخ و منابع علمی نوشته شده، طالع اصفهان بر قوس است یعنی اولین هفته آذرماه باید به عنوان هفته نکوداشت اصفهان درنظر گرفته شود. اما بنابه تشخیص مدیران شهری و شهرداری و با توجه به این که اردیبهشت زیباترین ماه برای اصفهان است، در این ماه هفته نکوداشت برگزار می شود. هرچند که ما می توانیم 365 روز برای اصفهان جشن بگیریم.
نویسنده کتاب دوجلدی درآمدی بر شهر ایرانی اسلامی تأکید نمود: من معتقدم که اصفهان یکی از کامل ترین شهرهای اسلامی جهان است. یعنی تعاریفی که شهرسازان از نظر علمی، معماری، شهرسازی و نه براساس تعصب، برای شهرهای اسلامی برمی شمارند، اصفهان یقیناً بالاترین نمره را دارد و بی دلیل نیست که تعداد پنجاه و هفت کشور اسلامی بعد از بررسی، شهر اصفهان را به عنوان اولین پایتخت فرهنگ و تمدن جهان اسلام برگزیدند و این انتخاب بر اساس یک تفکر علمی صورت گرفت.
وی به چگونگی تسخیر اصفهان توسط اعراب اشاره نمود و گفت: حدود سال20 یا 21 هجری قمری سپاه عرب وارد اصفهان شد اما نه اصفهان کنونی؛ بلکه روبروی پل شهرستان یک آبادی وجود دارد که امروزه با نام شهرستان خوانده می شود و در قدیم به آن جی می گفتند که با سپاه و سپاهیگری در ارتباط بود و البته امروز با نام جی شیر یا همان جی شهر نیز معروف است. بعد از تصرف این محل توسط اعراب، دو گروه شامل زردشتیان و ثروتمندان به محلی با نام یهودیه آمدند و در آن سکونت یافتند، اما بعدها اعراب به این مکان نیز وارد شدند و مدتی بعد سلسله های ایرانی ایجاد شدند که از جمله طلایی ترین آن ها دوران آل بویه است که مذهب شیعی داشتند و صد سال حکومت کردند.
وی افزود: حداقل در سه دورۀ آل بویه، سلاجقه و صفوی، اصفهان پایتخت ایران بوده است. مهم بودن اصفهان در این نهفته است که در مرکز و قلب ایران قرار دارد و فاصله ها هم از شرق و هم از غرب یکی است. حتی در دوره عباسیان، منصور خلیفه عباسی تصمیم داشت اصفهان را به عنوان پایتخت برگزیند زیرا ایرانیان دستگاه خلافت را می چرخاندند و حتی شهرسازان ایرانی، طرح دایره ای شهر بغداد را ایجاد کردند. اصفهان فراز و نشیب های بسیاری را پشت سر گذاشته است و گاهی در مکتوبات و خطاب به حاکمان نوشته می شد که شما را به حاکمیت شهری منصوب می کنیم که گیاهش زعفران است، شیرینیش عسل است و کوه هایش پر از نقره است و سرمه، که نشان دهنده اهمیت این شهر بوده است، هم چنین فردی بنام موفق، برادر معتمد عباسی نیز سال ها در اصفهان حکومت کرد و بارها از علاقه اش به اصفهان و آب زاینده رود سخن گفته است.
بنیانگذار گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان به تضاد و اختلافات فرقه ای و مذهبی که آن زمان در اصفهان وجود داشت و عمران شهر را به خطر می انداخت اشاره نمود و گفت: اصفهان مرکزی مدرن بود و افرادی مانند صاحب بن عباد وزیر آل بویه که از دانشمندان طراز اول ایران بود در این شهر وزارت کرده است و یا ابوعلی سینا چهارده سال در اصفهان زندگی کرد و دانشنامه علایی را نوشت و قبه بوعلی سینا در محله دردشت، یادآور تدریس ابن سینا است.
چهره ماندگار کشور ادامه داد: در مکانی که شما اکنون در آن حضور دارید، مقبره دو شخصیت تاریخی یعنی خواجه نظام الملک طوسی و ملکشاه سلجوقی قرار دارد. خواجه نظام الملک که ایرانی الاصل بود و حدود 30 سال وزیر آلب ارسلان و ملکشاه سلجوقی بوده است. دوره سلاجقه، شکوفاترین دوران تاریخ اصفهان از نظر اقتصادی بشمار می رود زیرا مالیات یکصد زمین بسیار بزرگ از مدیترانه تا هند که وسعت سرزمین سلجوقی بود به اصفهان می آمد و در این شهر خرج می شد. سیاست های سیاسی و اقتصادی خواجه نظام الملک باعث شد که سلاجقه و شخص ملکشاه به راحتی به حکومتش ادامه دهد.
سیروس شفقی از شادروان عباس بهشتیان به عنوان یکی از عاشقان آثار تاریخی اصفهان یاد کرده و تأکید نمود: آذربایجانِ ایران ترک نبودند بلکه اینها از سرزمین ماد بودند و زبان قبل از صفویه در آذربایجان زبان فارسی بود که با نام فارسی آذری معروف است. سلاجقه ترک بودند و در زمان آن ها بود که تغییر زبان در کشور ما به ویژه در زبان اداری آغاز شد و به دوره مغول ها رسید که زبان مغولی در واقع لهجه ای از ترک است، بعد امیر تیمور ترک تبار آمد و سپس سلسله صفوی آمدند که از دوره صفوی زبان ترکی مرسوم شد.
شفقی به تعاریف ناصرخسرو قبادیانی درباره اصفهان اشاره نمود که در سال 444 هجری قمری از اصفهان بازدید کرد و نوشته است که در تمام سرزمین پارس شهری آبادتر از اصفهان و خوش قیافه تر از اصفهانی ها ندیدم.
وی اظهار داشت: خواجه نظام الملک با همه مدیریتش مشکل بزرگی داشت و آن مشکل، حمایت بسیار از فرقه شافعی بود به طوری که همه کارمندان او همه شافعی بودند. یکی از اقدامات نظام الملک، احداث مدارس نظامیه بود، اولین مدرسه نظامیه در شهر نیشابور، دومی در بغداد و سومین مدرسه نظامیه در شهر اصفهان تأسیس شد و در مجموع تعداد 9 مدرسه نظامیه ساخته شد که در آن ها مذهب شافعی به شدت تبلیغ می شد و به ندرت به علوم پزشکی، نجوم و ریاضیات پرداخته می شد. به طور کلی یکی از مشکلات آن دوران، تفتیش عقاید بود تا جایی که خواجه نظام الملک مالیات را در راه پیشرفت مذهب شافعی خرج می کرد. یکی از اقدامات خواجه نظام الملک در مدارس نظامیه این بود که طراحی زیبایی با نام موقوفه ایجاد نمود، به این معنا که در کنار مدرسه، بازار و یا حمام می ساخت و این موقوفات باید برای مدارس و البته تنها برای مدارس شافعی خرج می شدند.
استاد جغرافیای دانشگاه اصفهان به وجود بیمارستانی در شهر اصفهان در دوران سلاجقه اشاره نمود که حتی از بیمارستان عضدالدوله در شیراز نیز کامل تر بود. سیروس شفقی افزود: قلعه شاه دژ در بالاترین نقطه کوه صفه نیز یادگار دوران سلاجقه است که بعدها توسط فرقه اسماعیلیه تصرف شد. خواجه نظام الملک نیز توسط فرقه اسماعیلیه به قتل رسید و جسد وی را ابتدا به نیشابور برده و سپس به مکان کنونی در اصفهان منتقل شد.
دومین نشست واکاوی خلق اصفهان(سلجوقی) از ساعت 17 آغاز و تا 18:30 دقیقه ادامه یافت. نشست چهارم با حضور علی اکبر ولایتی روز پنج شنبه نهم اردیبهشت ماه در محل مقبره خواجه نظام الملک واقع در خیابان ولی عصر، خیابان خواجه نظام الملک، اول پاچنار برگزار خواهد شد./
نظر شما