جهاد علمی یکی از بالاترین جهاد هاست/ وظیفه دانشگاه ثبت درست وقایع تاریخی دفاع مقدس است

به گزارش ایمنا، محمد رضا ایروانی اهل شهر محمد آباد از توابع شهر جرقویه است.
وی سابقه حضور در جنگ تحمیلی را دارد، او در سن 16 سالگی حضور در جبهه را تجربه کرده است که به مناسبت هفته دفاع مقدس به گفتگو با مشاور عالی رئیس دانشگاه اصفهان و عضو هیئت علمی گروه شیمی این دانشگاه نشستیم:
در زمان دفاع مقدس چند ساله بودید؟
من متولد 1347 هستم، اگر شروع دفاع مقدس را در نظر بگیریم یعنی سال 59، می شود 12 سال.
خاطره ای از دوران دفاع مقدس دارید؟
(با خنده) مدتی را در خدمت، عزیزانان رزمنده در مناطق جنگی بوده ام، (با خنده) کدام را بیان کنم؟ من در آن زمان دانش آموز بودم و سه مرتبه، خدمت رزمندگان عزیز بودم.موارد زیادی برایم جالب بود، مثلا شیوه تعامل با یکدیگر، چون که معولا اولین تجربه در تعامل با یکدیگر در زندگی انفرادی هر فرد در دوره دانشجویی است آن هم در صورتی که خوابگاه داشته باشند. در دوران دفاع مقدس نکات اخلاقی بسیاری را یاد گرفتم مثل اینکه، چگونه با هم خوب زندگی کنیم، چگونه با هم خوب ارتباط بر قرار کنیم و از آن مهمتر مسائل اخلاقی، فضائل اخلاقی و روحیاتی که در میادین جنگ بود، اینکه چگونه انسان روح خود را به سمت خدا تعالی دهد. اما در بحث خاطرات جنگ، قرار بود شب عملیات کنیم، و گفته بودند باید آرایش دشته بانی داشته باشیم، وقتی آتش دشمن سنگین بود مجبور بودیم، متوقف شویم، هر موقع آتش، کمتر می شد هر کسی به نفر جلو خود می گفت حرکت کن، البته این نکته هم باید گفته شود که افراد باید در یک صف سینه خیز می رفتند چون تلفات رزمندگان کمتر می شد، زمان حرکت شد و نفر پشت سر من، گفت برو، هر چقدر به نفر جلو خودم می گفتم برو، نمی رفت، خسته شدم و به او گفتم اگر نمی روی من از کنارت رد می شوم، باز هم جوابی نشنیدم، همان طور که سینه خیز می آمدم جلو، وقتی چشمم به صورت او افتاد، فهمیدم، یک جسد عراقی است که 20 دقیقه، به او التماس می کنم حرکت کند.
چرا ما 8 سال جنگمان را دفاع مقدس می نامیم؟
کلمه دفاع معنی آن، این است که ما شروع کننده جنگ نبودیم، وظیفه دینی و ملی ما این بود که از کشورمان، دینمان و ناموسمان دفاع کنیم، پس مهم‌ترین نکته در کلمه دفاع این است که ما شروع کننده جنگ نبودیم، و حضرت امام (ره) و رهبری هم بارها فرموده اند که ما هیچگاه شروع کننده جنگ نبودیم، در همین مسائل هسته ای و تهدیدات هم، بارها مقام معظم رهبری فرمودند، که ما هیچگاه قصد تجاوز به کشوری را نداریم ولی با تمام توان و قوا در مقابل هر تجاوزی می ایستیم، اما چرا کلمه دفاع مقدس؟ در دفاع مقدس، ما عملا در مقابل دنیا ایستادیم، و از نظر معادلات جنگی مثل سلاح، نیروی انسانی زبده و ماهر قابل توجهی نداشتیم، اما چرا ما موفق شدیم؟ به خاطر توکل به خدا و پشتوانه الهی بود، و دلیل وجود کلمه دفاع مقدس به خاطر همین الطاف و موهبت های الهی بود. یکی از فاکتور های اصلی جنگ ما، رهبری حضرت امام (ره) بود که در عمق جان افراد نفوذ کرده بود و این عامل تعیین کننده ای بود، این اطاعت و فرمانبرداری از امام در پذیرش قطعنامه کاملا مشهود بود، بخشی از بچه های جبهه و جنگ مخالف بودند ولی به محض موافقت امام، آن ها هم پذیرفتند، و باید گفت جنگ ما، جنگ معنوی بود، جنگ مادی نبود، جنگ اسلحه نبود و به این خاطر است که جنگمان را دفاع مقدس می نامیم.
برخی از جوانان احساس می کنند در مورد دفاع مقدس اغراق صورت می گیرد، قبول دارید که دیدگاه منفی در جوانان ما نسبت به دفاع مقدس وجود دارد؟ چه راهکار هایی وجود دارد که ارزش ها و اهداف دفاع مقدس را به نسل جدید منتقل کرد؟
قبول ندارم، اگر عده ای از جوانان ما این دید را دارند، مشکل از جوانان ما نیست، تقصیر ماست که نتوانسته ایم فرهنگ دفاع مقدس را به نسل جدید منتقل کنیم، وقتی اسم جنگ مطرح می شود، در کنار آن خانمان سوزی، از بین رفتن منابع ملی و کشته شدن انسان ها قرار دارد، و اگر صرفا به معنی جنگ به آن نگاه کنیم، پس دلیلی داشت که این همه از جوانان ما در 8 سال کشته شوند، اما اگر از دیدگاه ارزش ها به جنگ نگاه کنیم می فهمیم که جنگ ما با همه جنگ ها متفاوت بوده است، و اگر بخواهیم ارزش های آن را منتقل کنیم ابتدا باید فلسفه دفاع مقدس را برای جوانان روشن کنیم، برای آنان تبیین کنیم که چرا وارد جنگ شدیم؟ درک جواب این سؤال برای جوانی که شرایط دفاع مقدس را تجربه نکرده است، سخت است. راهکار دیگر این است که واژه هایی مانند ایثار، شهادت و جهاد فی سبیل الله را نمی توان با شعار تبیین کرد، و باید برای جوان امروزی تبیین شود، من احساس نمی کنم بزرگ نمایی صورت گرفته یاشد، منتها چون ما کم کار کرده ایم، جوان ما احساس می کند که غلو می کنیم. هرکس باید با توجه به مسئولیت خود به دفاع مقدس بپردازد، صرف هفته دفاع مقدس نباشد. اگر به گونه ای که بر جوان، نفوذ فرهنگ داشته باشد، بیان شود، قطعا آنان هم می پذیرند و بهتر است نکات مثبت و منفی جنگ را در کنار هم بیان کنیم تا جوان ما خودش قضاوت کند، همچنین بیان اتفاقات جنگ باید متناسب با فرهنگ جوانان ما باشد و باید بپذیریم که فرهنگ نسل ما با نسل جدید تفاوت هایی دارد. این هم باید در نظر داسته باشیم که اگر بنده خودم را به عنوان رزمنده معرفی می کنم، باید عمل من مطابق با گفته هایم باشد، در غیر این صورت، جوان ما خواهد گفت عمل با گفتار متفاوت است و هم خوانی ندارد و تمام گفته های ما را دروغ می پندارد.
شما، با توجه به مسئولیت هایی که داشته اید چه فعالیت هایی برای انتقال این مفاهیم انجام داده اید؟
به نظر من یک فرد به تنهایی، یک جزئی از دانشگاه است و باید گفت دانشگاه چه باید بکند، دانشگاه سه رکن دارد، دانشجویان، اعضای هیئت علمی و کارمندان دانشگاه. در بحث دانشجویی، من فکر می کنم تشکل های دانشجویی و کانون های فرهنگی باید در برنامه های خود با ظرافت خاصی ارزش های دفاع مقدس را به دانشجویان منتقل کنند. اما در مورد اساتید، باید گفت جوانان ما از اساتید خود الگو می گیرند، از نحوه تدریس، نحوه راه رفتن و اخلاق او، اگر بنده به بحث دفاع مقدس اعتقاد دارم باید خیلی ظریف با کردار و عملم، این را برای دانشجو تبیین کنم، اگر اساتید در زمان تدریس سعی کنند نکاتی را به دانشجو منتقل کنند خیلی مؤثرتر نسبت به بیان آن ها در دروس معارف است، البته من آن‌ها را نفی نمی کنم و در جای خود مؤثر خواهند بود. از باب کارمندان، بالاخره بخشی از ارتباطات دانشجویان ما با کارمندان دانشگاه صورت می گیرد و اگر آن ها سعی کنند، اخلاق خود را متناسب با ارزش های دفاع مقدس تطبیق دهند، اثرگذار خواهد بود. اما اینکه مدیریت دانشگاه چه می تواند بکند؟ استفاده عملی از الگو های دفاع مقدس در عملکرد مدیران دانشگاه و در برنامه هایی که مرتبط با دفاع مقدس است در هر زمانی از سال باید تمام مدیران دانشگاه حضور پیدا کنند، چرا که این حضور به معنی احترام گذاشتن به دفاع مقدس است.
به نظر شما دانشگاه به عنوان مرکز علمی-پژوهشی، در زمینه دفاع مقدس موفق بوده است؟
به صورت نسبی من فکر می کنم دانشگاه ها به صورت کلی نه فقط دانشگاه اصفهان بلکه مجموع دانشگاه های کل کشور، وظیفه خود را نسبت به دفاع مقدس، به نظر من به خوبی ایفا کرده اند. کارهایی که دانشگاه ها در بحث دفاع مقدس صورت گرفته مثل اختصاص دادن بخشی از پایان نامه ها در بعضی از رشته های مرتبط با دفاع مقدس مثل رشته تاریخ، علوم اجتماعی و علوم سیاسی به سمت دفاع مقدس سوق داده شده است و از دیدگاه من کار ارزشمندی است چون از دید علمی به دفاع مقدس پرداخته شده است و ماندگار خواهد شد. وظیفه اصلی دانشگاه همین است، یعنی ثبت درست وقایع تاریخی دفاع مقدس.
ارزیابی شما از ارائه درس آشنایی با دفاع مقدس در دانشگاه اصفهان چیست؟
من واقعا ارزیابی نکرده ام، و نمی توانم به این سؤال پاسخ بدهم. بهتر است از گروه های ارائه دهنده پرسیده شود، الآن نمی توانم قضاوت کنم چون اطلاع آنچنانی در رابطه با این موضوع ندارم.
اگر کتاب آشنایی با دفاع مقدس متناسب یا مطابق با رشته ها تألیف می شد، کارسازتر نبود؟
در قالب یک درس برای هر رشته امکان پذیر نیست، ولی برای بعضی از رشته ها این امکان وجود دارد، بخش اعظم این بحث به مدرسین بر می گردد که هر فرد متناسب با درس خود از تجربیات و اتفاقات این دوران بهره ببرد.
روندی از تحصیلات خود بگویید.
(با خنده) بنده دوره دبستان، راهنمایی و دبیرستان به جز سال آخر را در شهر محمد آباد از توابع جرقویه سپری کردم. درست سال پنجم دبستان بود که جنگ آغاز شد و با شهادت اولین فرد از منطقه ما، اسم مدرسه راهنمایی به مدرسه شهید میرحاج تغییر نام داد. اسم دبیرستان هم شهید بهشتی بود که اولین دوره ای بود که رشته تجربی ارائه می شد و سال چهارم، کلاس ما به حد نصاب نرسید و تشکیل نشد و دیپلم خود را از دبیرستان هراتی اصفهان گرفتم، تمام تحصیلات دانشگاهی بنده در دانشگاه اصفهان بوده است، سال 66 در رشته شیمی محض دانشگاه اصفهان قبول شدم، مقطع کارشناسی ارشد و دکتری را هم در همین دانشگاه گذراندم و از سال 76 عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان هستم.
علم یا جهاد؟ کدامیک مهمتر است؟
علم خودش یک جهاد است، بعد از جنگ یکی از محور های صحبت های مقام معظم رهبری، جهاد علمی است و جهاد بدون علم صورت نخواهد گرفت، بچه هایی در جبهه بودند که حتی شب عملیات کتاب و جزوه خود را به همراهشان می آوردند، من وقتی دانشگاه قبول شدم، منطقه بودم و صبح که از جبهه رسیدم، برای ثبت نام دوره دانشگاه رفتم. منظورم این است که نمی توان این دو را از هم جدا کرد، و برای آن ها تقدم و تأخر قائل شد، به نظر من جهاد علمی یکی از بالاترین جهاد هاست. بسیاری از برکت های دوران پس از جنگ به خاطر پیشرفت علم و دانشگاه است. قبل از انقلاب تعداد دانشگاه ها و پذیرش دانشجو محدود بود، اما اکنون 170 دانشمند بین المللی با ملاک های جهانی داریم که غالبا فارغ التحصیل دانشگاه های داخلی هستند، دانشگاه ها با حداقل امکانات در بحث جهاد علمی، به نظر من خوب عملکرده اند، این نکته هم قابل ذکر است که گفته می شود، افرادی که جبهه می رفتند حال درس خواندن نداشتند که من این گفته را رد می کنم چون افراد درس خوان به جبهه می رفتند، در همین دانشگاه اکثر اعضای هیئت علمی، بچه های جبهه هستند. در همین رابطه نکته جالبی در دانشگاه اصفهان وجود دارد که تمام اعضای هیئت رئیسه سابقه جبهه و جنگ دارند. بعضی مواقع هم شنیده می شود که عده ای می گویند، بچه های جبهه و جنگ از امتیاز کنکور استفاده می کنند، اصلا اینگونه نیست و من به شخصه از هیچ امتیازی در هیچ جایگاهی استفاده نکردم و خیلی از دوستان بنده هم همین طور بودند. اگر بخواهیم جمع بندی کنیم، اگر در زمان جنگ باشیم و نیازی به حضور افراد فعال در عرصه علمی نباشد، اولویت زمینه علمی است، اما اگر نیاز به تأمین نیروی انسانی باشد، جنگ مهمتر است، همان طور که در دوران دفاع مقدس بچه ها احساس تکلیف کردند و جبهه رفتند، و به نظر من باید این دو را در زمان خود سنجید.
/24