مد و مدگرایی از مسائل مهم و روز جامعه است

به گزارش ايمنا، یکی از رفتارهایی که زیاد در بین جوان‌ها دیده می شود، مد و مد گرایی است، رفتاری که از زوایای جامعه شناختی و روانشناختی قابل بررسی است. به همین دلیل با دکتر سید افشین طباطبایی، پژوهشگر و مدرس خانواده به گفتگو نشستیم.
وي در اين‌باره گفت: مد واژه ای فرانسوی، به معنای طرز، سلیقه و روش است که پس از جنگ جهانی اول و به دنبال نفوذ تمدن غرب رفته¬ رفته وارد فرهنگ ما گردید، اما نکته قابل توجه در تعریف مُد موقتی بودن و عمر کوتاه آن است، البته با این تعریف که هر نوع پیروی و الگوبرداری از هر سلیقه و روشی خاص را می توان مُد نامید.
این محقق خاطرنشان کرد: نوع بشر به دنبال کسب تحسین، تایید، دیده شدن و جلب تکریم و احترام توسط همنوعان خویش است و ساده ترین روش برای رسیدن به این منظور، آراستگی و زیبایی ظاهر خواهد بود.
وی افزود: در رابطه با تاریخچه مد در ایران به جرات می توان گفت سابقه مُد و مد گرایی به اولین گروه دانشجویان اعزامی به اروپا در زمان قاجار باز می گردد.
این مدرس و پژوهشگر تصريح كرد: مد و مدگرایی و بالطبع تمرکز بر زیبایی، موضوعی است که انسان می تواند با صرف وقت و هزینه، نوازش و تایید و تحسین دلچسب خود را به دست آورد و به اصطلاح دیده شود. البته گرایش به مد کمابیش در میان افراد همه جوامع وجود دارد و در این میان، جوانان و به ویژه دختران بیش از دیگران به آن اهمیت می دهند و مُدگرا هستند، چرا که معیارهای انسان امروزی اغلب مادی و ظاهری است، کامجویی های آنی، لذت‌های بی پایان دنیوی، همه و همه رنگارنگ و متنوعند. ولی متاسفانه زندگی اغلب انسان ها در یک مدار بسته تسلسل و تکرار می چرخد.
وي افزود: بنای زندگی انسان مدرن بر این قرار دارد که نوگرا باشد و دست به تنوع بزند تا او از این تکرار بیرون رود و نجات یابد. زیرا تکرار، دلزدگی و ملالت روحی پدید می آورد، ازاین رو تنوع در لباس، آرایش، پوشش، وسایل زندگی، خودرو، ابزارکار، شکل ساختمانها و بناها و صدها چیز ریز و درشت دیگر تحت عنوان مُد جدید درحقیقت دارای چنین پتانسیل ذاتی برای نجات انسان می باشد .
مدگرایی مخصوص جوانها نیست
طباطبایی تصریح کرد: مد و اهمیت به زیبایی ظاهر از مسائل مهم و روز جامعه است. البته باید توجه داشت که مدگرایی را نمی توان صرفا هیجانات زودگذر و سطحی جوانی دانست، چرا که بعضا آثار تخریبی از خود برجا خواهد گذاشت که اولین آنها تعارض قرار دادن فرهنگ ملی با فرهنگ وابسته به مد است. زیرا هر روز چیز تازه ای مُد می‌شود، از سبک لباس پوشیدن، مدل مو، آرایش، نوع راه رفتن، حرف زدن و...، البته این موضوع در همه دنیا مرسوم بوده و هست.
وي اظهار كرد: هرچه وسایل ارتباط جمعی پیشرفت کرد، سهم کسب اطلاعات مردم بیشتر شد، تا جایی که امروزه با گسترش ابزارهای ارتباط جمعی، ورود شبکه های اجتماعی، ماهواره ها و... آگاهی از جریان مد، لباس، آرایش و سبک های زیبایی آنچنان رشد شتابانی گرفته است که در چشم برهم زدنی همه از آخرین طراح های مُدیست های معروف پاریس یا نیویورک اطلاع پیدا کرده و پیروی می کنند. زیرا امروزه کانون تولید انواع مدها و الگوهای زیبایی جدید عمدتا در آمریکا و برخی کشورهای اروپایی است و از آنجا به دیگر کشورها فرستاده می شود.
تبعات مثبت مد و مدگرایی
وی گفت: زیبایی به عنوان یک صفت برتر که باعث ایجاد نوعی احساس قدرت در انسان می گردد، از خصیصه های رفتاری بخصوص دوران جوانی است. حس برتری جویی، جلب توجه و نظر دیگران، در یک کلام دیده شدن و تایید شدن، چرا که مردم دوست دارند از دیگران تقلید کنند ولی در عین حال می خواهند از آنها برتر و بهتر باشد. یعنی تمایل به متفاوت بودن و تمایز داشتن از دیگران برای غالب مردم امر مهمی است.
این مشاوره خانواده تاکید کرد: البته اگر بپذیریم که تمایز در افکار و عواطف انسان ها امر پسندیده ای است. زیرا کارشناسان مد به هر دوی این تمایلات، تقلید و برتری به شکلی ظریف و گاه افراطی توجه دارند، چرا که انسانها در مقایسه خود با دوستان، همکاران، همسایه ها و... به دنبال نوعی تمایز و برتری هستند و چون این دو نیروی مخالف نمی توانند به تعادل برسند اغلب در زندگی افراد تضاد و کشمکشی درونی ایجاد می کنند. بنابراین شاید بتوان گفت مد تاثیر همین تضاد درونی است. زیرا به هر حال زیبایی از صفات خداوند است و ذات انسان گرایش به زیبایی دارد.
طباطبایی گفت: باید توجه داشت که استفاده نادرست از این خصوصیات باعث انحراف می شود به گونه ای که گاه آنچنان شکل افراطی به خود گرفته که از مفهوم اصلی زیبایی و پتانسیل ذاتی و اصیل آن فرسنگ ها فاصله می گیرد.
این محقق خاطرنشان کرد: البته موضوع مهم دیگری در این میان مطرح می شود و آن آراستگی و زیبایی است که امری پسندیده و معقول در مبانی اجتماعی می باشد، و نه تنها بار تخریبی ندارد، بلکه سرشار از پتانسیل و انرژی سازنده می باشد.
معایب مد و مدگرایی
وی افزود: یکی از معایب مد ایجاد طبقه بندی نامعقول و طبقاتی در جامعه است. زیرا افراد متعلق به اقشار کم درآمد همیشه دنباله رو فرزندان خانواده های مرفه و پُرمایه اقتصادی بوده و خواه ناخواه مجبور به پیروی از آنها هستند و این مسأله هیچوقت برعکس نمی شود.
طباطبايي تصريح كرد: به عبارتی دیگر مد به شکلی نامحسوس باعث بروز ایجاد اختلاف طبقاتی در جامعه به صورت ناعادلانه می شود، زیرا دختران مرفه مدل جدیدی از لباس را می پوشند؛ و چون توان تهیه آن برای بچه های خانواده‌های کم درآمد مقدور نیست، درنتیجه تولیدکننده ها دست به کار می شوند و بعد از مدتی دیگر لباس مورد نظر برای دختران طبقه مرفه یک امتیاز محسوب نمی شود لذا آنها دنبال یک لباس و مد جدید می گردند تا دوباره متمایز و مطرح شوند این مد جدید، فروش و سود سرشار تازه ای را برای آنها درپی خواهد داشت و این چرخه همچنان ادامه پیدا می کند.
این مدرس و پژو هشگر گفت: از طرفی دیگر افتادن به دام مُدگرایی تنوع عقاید و سلیقه ها را از بین می برد، چرا که در این شرایط به انسان القا می شود که ما برای تو و دیگران تصمیم می گیریم و او بدون چون و چرا باید آن را بپذیرد. اما جالب آن است که مُد انگیزشی کوتاه مدت دارد و صاحبان صنعت طراحی مد، پیوسته در تلاشند که ایده های جدید و تازه ای را پیشنهاد و عرضه کنند.
این مشاور افزود: لازم به ذکر است، بسیاری از افراد تصور می کنند با پیروی از مد در محیط زندگی خود از دیگران متمایز و شاخص می شوند، اما ناگفته عیان است که ردۀ اجتماعی و شخصیت حقیقی انسان با توجه به تمامی ابعاد زندگی او تعیین می شود، نه صرفا لباس و ظاهر و زیبایی صورت و اندام. بنابراین باید توجه داشت که بعضی از گونه های مد در جامعه به هیچوجه قابل قبول نیست و کسانی که از آن پیروی می کنند، ناچارند با دیگران نیز در بیوفتند و درگیر تقابل های اخلاقی و حاشیه ای بیهوده شوند.
وی ادامه داد: البته از حق نباید گذشت که مد همیشه هم باعث نارسایی و آسیب های فرهنگی و اجتماعی نمی‌گردد، و گاه به عنوان دستاوردهای نوین بشری موجب توسعه فرهنگ و تمدن جوامع گردیده و به عبارتی زمینه زینت صوری و ظاهری بهتری برای زندگی مردمان فراهم آورده است.