۱۳ آبان ۱۳۵۸؛ تاريخ بار ديگر براي ايران ورق خورد

به گزارش ايمنا، ساعت ۱۰ صبح روز ۱۳ آبان گروهی از دانشجویان که در حال شعار دادن در خیابان آیت‌الله طالقانی به سمت دانشگاه تهران بودند هنگامی که به جلوی در اصلی ساختمان سفارت آمریکا رسیدند مسیر خویش را تغیییر داده پس از گشودن زنجیرهای در به داخل سفارت راه يافتند. در همین زمان گروهی از دانشجویان از روی دیوار خود را به داخل سفارت رسانده و پیشروی خویش را به سوی ساختمان داخلی آغاز کردند. پس از تصرف ساختمان سفارت که از آن پس لانه جاسوسی آمریکا خوانده شد، پلاکارد پارچه‌ای بر دیوار نصب گردید که بر روی آنها نوشته شده بود«ما دانشجویان مسلمان پیرو خط امام به منظور اعتراض به جنایات آمریکا و پناه دادن شاه مخلوع سفارت آمریکا را اشغال کرده‌ایم. پذیرش شاه توسط آمریکا توطئه دیگری علیه انقلاب اسلامی ایران است.» و «خمینی(ره) می رزمد کارتر می لرزد». دانشجویان پس از اشغال سفارت بلندگویی را جلوی در اصلی نصب نمودند که از آن به بعد سرودهای انقلابی و بیانیه‌های صادره از طرف آنها پخش می شد. از همان لحظات نخست گروههای مختلف مردم با اجتماع در آن مکان به حمایت از این اقدام پرداختند. دانشجویان در بیانیه‌های گوناگونی که در آن روز صادر كردند اطلاع دادند ساختمان در ساعت ۳ بعد از ظهر به تصرف کامل آنها درآمده و صد نفر از کارکنان و تفنگداران آمریکائی به گروگان آنها درآمده‌اند و گرچه مقاومتهایی نیز صورت پذیرفته ولی به کسی آسیبی نرسیده است. در همان روز ایرانیانی که به عنوان مراجعه کننده یا کارمند در سفارت کار می کردند آزاد شدند، نماز مغرب و عشاء به امامت آیت‌الله موسوی خوئینی‌ها برگزار گردید. سپس کنفرانس خبری با حضور سخنگوی دانشجویان و انبوهی از خبرنگاران داخلی و خارجی انجام شده و طی آن ابراهیم اصغرزاده توضیحات کاملی مبنی بر اهداف این اقدام ارائه کرد. طبق گفته‌ های وی چنانچه آنان قصد خویش مبنی بر اشغال سفارت را علنی یا به شیوه‌های مسلحانه اعلام می کردند کارمندان فرصت داشتند اسناد دخالت ایالات متحده در ایران و توطئه‌های آنها علیه انقلاب را از بین ببرند. از دیگر توضیحات او می توان اهداف این اقدام و شیوه برخورد با کارمندان سفارت را بیان کرد. پس از این اقدام دانشجویان با انتشار بیانیه‌هایی اقدام خویش را اعتراض به موارد ذیل عنوان نمودند:
۱-اعتراض به آمریکا جهت پناه دادن به شاه جنایتکاری که قاتل دهها هزار نفر از مرد و زن به خون خفته در این مملکت است.
۲-اعتراض به آمریکا به خاطر دسیسه‌ها و توطئه‌های ناجوانمردانه‌اش در مناطق مختلف کشور ما و نفوذ در ارگانهای اجرایی کشور
۳-اعتراض به آمریکا به خاطر نقش مخرب و خانمان برانداز در برابر رهائی خلقهای منطقه از دام امپریالیسم که هزاران نفر از انسانهای مومن و انقلابی را به خاک و خون کشیده است.
این اقدام با هیجان و و شور زایدالوصفی از سوی اجتماعات مختلف مردم روبرو شد و احزاب و گروههای گوناگون به طرق مختلف حمایت خویش را از این کار ابراز نمودند. امام راحل نیز با پشتیبانی قاطع از آن، تسخیر لانه جاسوسی را انقلاب دومی که از انقلاب نخست مهمتر است یاد کردند.
بلافاصله پس از این رویداد دولت موقت مهندس مهدی بازرگان استعفا داد و راه برای اولین انتخابات ریاست جمهوری هموار گشت. سرانجام این حادثه بزرگ و اثرگذار در تاریخ ۱۸ ژانویه ۱۹۸۱ برابر با ۲۸ دیماه ۱۳۵۹ با امضاء قرارداد الجزایر به پایان رسید. طرفین در این قرارداد متعهد شدند: ایران گروگان‌های آمریکایی را آزاد کند، آمریکا در امور داخلی ایران چه از لحاظ سیاسی و چه نظامی مداخله ننماید، آمریکا مجازاتهای تجاری و اقتصادی را لغو و دارایی‌های مسدود شده ایران را آزاد کند. هر دو کشور متعهد شوند که تا زمان انعقاد کامل بیانیه‌ها از رسیدگی به دعاوی اتباع و دولت‌ها علیه یکدیگر خودداری کنند و آنها را به داوری مرضی‌الطرفین (اختصاصاً دیوان داوری دعاوی ایران و آمریکا) ارجاع دهند و قروض ایران به نهادهای آمریکایی پرداخت شود با توجه به اینکه یکی از وعد‌ه های اصلی جیمی کارتر در تبلیغات انتخابات ریاست جمهوری ۱۹۸۰ آزادی گروگانهای مذکور بود با ناتوانی وی در انجام این مهم، او یکی از معدود رئیس جمهوران تاریخ آمریکاست که تنها یک دور این پست را در اختیار داشت و انتخابات بعدی را به رونالد ریگان واگذار کرد. در نهایت آخرین گروگانها که ۵۲ نفر بودند در مورخ ۳۰ دی ۱۳۵۹ آزاد و به ایالات متحده بازگشتند.
۳۶ سال از آن روز مي گذرد، اما تسخير سفارت آمريكا در تهران، يكي از مهمترين و تاثيرگذارترين رويدادهاي بعد از انقلاب اسلامي در تاريخ ايران است. رويدادي كه مي توان گفت مناسبات روابط بين الملل ايران با سراسر جهان را تغيير داد و اثري شگرف در تاريخ معاصر ايران داشت.
هر چند سال گذشته و در جريان اولين سفر حسن روحاني در كسوت رئيس جمهوري ايران، نخستين گفتگوي تلفني ميان روساي جمهوري ايران و آمريكا اتفاق افتاد و بعد از آن و در جريان مذاكرات هسته اي، وزراي خارجه ايران و آمريكا بارها بر سر يك ميز نشستند اما بارها از سوي مقامات ايراني اعلام شد كه تنها بر سر پرونده هسته اي ايران با آمريكا مذاكره مي كنند و اختلافات گذشته همچنان به قوت خود باقي است.
/علي نجيمي/