اجاره زمین کشاورزی در برزیل به چه قیمتی؟ / سود کشاورزان ایرانی در جیب اجاره‌بگیرها

کشاورزی به‌ عنوان یکی از مهم‌ترین محورهای توسعه اقتصادی کشور با مشکلات عدیده‌ای از جمله فروش و تغییر کاربری روزافزون زمین‌های کشاورزی تا فاصله فراوان تولید تا مصرف محصولات مواجه است که در این شرایط بهترین راهکار افزایش درآمد تولیدکنندگان از طریق افزایش بهره‌وری تولید مطرح می‌شود.
بسیاری از کارشناسان معتقدند که جامعه برای پیشبرد اهداف خود باید کشاورزی مطلوب و در نهایت امنیت غذایی داشته باشد تا بتواند به اقتصاد مقاومتی دست یابد و برای دستیابی به این مهم باید برنامه‎های جاری وزارت جهاد کشاورزی قوی‎تر از گذشته شود.
یکی از مهمترین مشکلات بخش کشاورزی پایین‌بودن بهره‌وری است به همین دلیل کارشناسان بخش کشاورزی براین باورند که وزارت جهاد کشاورزی باید راهکارهایی برای افزایش بهره‌وری در نظر بگیرد تا درآمد کشاورزان افزایش و قیمت این محصولات در بازار کاهش یابد.
به گفته آ‌نها وزارت جهاد کشاورزی باید افزایش بهره‌وری را جزو اولویت‌هایش قرار دهد، چرا که اگر با ایجاد برنامه‌ریزی‌های کارشناسی بهره‌وری افزایش یابد، رشد تولید و کاهش قیمت‌ محصولات در بازار نیز رقم می‌خورد.
با توجه به اینکه در حال حاضر بخش کشاورزی با تامین ۸۵ درصد نیازهای غذایی، ۹۰ درصد مواد اولیه صنایع تبدیلی کشاورزی و داشتن ۲۵ درصد سهم صادرات غیر نفتی و درصد بالایی از اشتغال کشور نقش تعیین‌کننده‌ای در اقتصاد دارد.
پیشنهاد ایران برای اجاره زمین کشاورزی در برزیل
در چنین شرایطی وزیر جهادکشاورزی هفته گذشته از واردات ۲ میلیارد دلاری محصولات کشاورزی از برزیل خبر داد و گفت: برای ساماندهی و توسعه تبادلات تجاری با برزیل توافقات خوبی با وزیر کشاورزی این کشور داشته‌ایم.
محمود حجتی که پس از نشست مشترک با وزیر کشاورزی برزیل سخن می‌گفت، افزود:‌ محصولات عمده‌ای از برزیل از جمله سویا، شکر، گوشت وارد می‌شد و مشکلاتی درباره مبادلات داشته‌ایم که در زمینه مسائل فنی مربوط به بهداشت صادرات برزیل در زمینه گوشت بوده است.
وی اظهار داشت: از آنجا که برخی مشکلات ارزی باعث بروز مشکل در تبادلات تجاری ایران و برزیل می‌شود پیشنهاد کردیم تا بتوانیم مبادلات خود را از طریق صدور نفت انجام دهیم تا بخشی از مشکلات ارزی مرتفع شود.
وزیر جهاد کشاورزی ادامه داد: یکی دیگر از پیشنهاداتی که به هیئت برزیلی دادیم کشت فراسرزمینی در این کشور است تا بتوانیم از طریق اجاره بلندمدت و خرید اراضی کشاورزی محصولات مورد نیاز خود را تولید کنیم و به کشور بیاوریم که برای عملیاتی کردن این مسائل کارگروه مشترکی با توافق طرفین درحال شکل‌گیری است تا مسائل را بررسی کنیم.
حجتی بیان داشت: یکی دیگر از مسائل مورد تفاهم و بررسی با وزیر کشاورزی جمهوری فدراتیو برزیل در زمینه مرغ در ایران است تا سرمایه‌گذاران برزیلی بتوانند از طریق سرمایه‌گذاری این محصول را در کشور تولید کنند و حجم صادرات گوشت مرغ به کشورهای همسایه همچون روسیه افزایش پیدا کند.
وی با اشاره به ارزش سالانه حدود ۲ میلیارد دلار صادرات محصولات کشاورزی از برزیل به ایران، تصریح کرد: درصددیم تا با توسعه همکاری‌های خود با برزیل حجم مبادلات تجاری را افزایش دهیم.
حجتی اعلام کرد: آماده توسعه همکاری‌های خود در زمینه‌های مختلف کشاورزی با برزیل هستیم تا بتوانیم با وجود محدودیت منابع آب و خاک با توجه به تنوع محصول و اقلیم در ایران بخش کشاورزی را توسعه داده وهمکاری‌های خود را با این کشور گسترش دهیم.
اجاره زمین در سایر کشورها حرکت تبلیغاتی
عضو کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی مجلس، گفت: با آنکه شاهد حمایت‌های عملیاتی از کشاورزان نیستیم، اقدام اخیر وزارت جهاد کشاورزی برای اجاره زمین یک حرکت تبلیغاتی بوده است.
علی ایرانپور با اشاره به اجاره زمین در برزیل با بیان اینکه برای افزایش تولید محصولات کشاورزی اگر بتوان در سایر کشورها زمین اجاره کرد موفق خواهیم بود، تاکید کرد: وزارت جهاد کشاورزی قبل از اجاره زمین در سایر کشورها از زمین‌هایی که در کشور به دلیل کوتاهی این وزارتخانه و عدم حمایت از کشاورزان و زمین‌های آنان که به دلیل سوء مدیریت از بین رفته و یا با حداقل تولید دارند تولیدات خود را وارد بازار می‌کنند، برای آنها برنامه‌ریزی و چاره‌اندیشی نماید و بعد اقدام به اجاره زمین برای افزایش تولیدات محصولات کشاورزی کند.
وی افزود: باید توجه داشت کشورهایی که اقدام به اجاره زمین می‌کنند در ابتدا در کشور خود از کشاورزان حمایت‌های لازم را انجام داده‌اند و می‌توان گفت این اقدامی که وزیر جهاد کشاورزی انجام داده فقط یک اقدام تبلیغاتی بوده است.
نماینده مردم مبارکه در مجلس اضافه کرد: این اقدام فقط سرپوش گذاشتن به کمبودهایی است که از سوی وزارت جهاد کشاورزی به دلیل سوء مدیریت صورت گرفته است.
سیاست متناقض وزارت جهاد کشاورزی در صادرات دام زنده و واردات گوشت
وی با اشاره به سیاست متناقض وزارت جهاد کشاورزی برای صادرات دام زنده و واردات گوشت از مبادی رسمی را عامل اصلی افزایش قیمت گوشت قرمز اعلام کرد و گفت: اگر هدف وزارت جهادکشاورزی حل مشکلات مربوط به بازار گوشت است، این وزارتخانه با تدوین برنامه‌ای بلند مدت باید برای چگونگی تامین نیاز ۲۰ درصدی کشور به گوشت و رسیدن به خودکفایی برنامه‌ریزی کرده و از صادرات دام زنده جلوگیری کند.
ایرانپور با بیان اینکه بیش از ۲۰ درصد نیاز کشور به گوشت قرمز از طریق واردات تامین می‌شود که حدود ۷۰ درصد آن از برزیل صورت می‌گیرد، اظهار کرد: نهادهای نظارتی و دستگاه‌های مسئول شامل جهادکشاورزی و سازمان دامپزشکی در امر نظارت جدیت کافی ندارند و این موضوع نگران کننده است.
وی قاچاق دام زنده از مرزهای غربی کشور را از آسیب‌ها و مشکلات دیگر حوزه تامین گوشت عنوان و تصریح کرد: قاچاق دام به بهداشت و سلامت مردم لطمه وارد می‌کند، چرا که حتی در واردات گوشت به شکل قانونی هم نگرانی و هم اگرهای بسیار وجود دارد.
نماینده مردم مبارکه در مجلس اضافه کرد: متأسفانه در مورد واردات گوشت‌های آلوده هیچگونه پاسخ روشنی از سوی مسئولان داده نشده و شفاف‌سازی در این رابطه صورت نگرفت.
فراموشي ظرفيت‌هاي بلااستفاده در بخش کشاورزي
نماینده مردم فلاورجان در مجلس با اشاره به وجود ظرفيت‌هاي بلااستفاده در بخش کشاورزي، گفت: اجاره زمين در ساير کشورها زماني مقدور است که از تمام ظرفيت‌هاي کشاورزي داخل بهره برده باشيم.
سيد ناصر موسوي لارگاني در رابطه با پيشنهاد مطرح شده براي اجاره زمين در ساير نقاط جهان و توليد محصولات کشاورزي در ديگر کشورها، اظهار داشت: يکي از دلايل توليد محصولات کشاورزي در ساير کشورها، خشکسالي‌هاي پي در پي در ايران بوده که مسئولان را مايل به اجاره زمين در ديگر کشورها کرده است.
وی با اشاره به شغل مشقت بار کشاورزان، افزود: يکي از حلال‌ترين درآمدها از شغل کشاورزي حاصل مي‌شود، لذا وزارت جهاد کشاورزي به عنوان متولي کشاورزان و رسالتي که بر دوش مي‌کشد بايد ابتدا زمينه رونق کشاورزي را در کشور فراهم و پس از آن براي رفع نيازها به فکر توسعه کشاورزي در ساير کشورها باشد.
نماینده مردم فلاورجان در مجلس ادامه داد: چنانچه زمينه براي فعاليت کشاورزان در ايران فراهم باشد نه تنها بايد با توسعه کشاورزي در ديگر کشورها مخالفت کرد، بلکه بايد از اجراي آن پيشگيري شود، در اين صورت صادرات محصولات به نام ايران و ارز آوري آن نيز براي کشور خواهد بود.
وی تصريح کرد: بدون شک اگر کشاورزان زميني را در خارج از کشور اجاره کنند، تمام سود آن به جيب کشور مقابل مي‌رود، از اين رو بايد به فکر آن بود که ابتدا از تمام ظرفيت‌هاي کشور استفاده و پس از آن و در صورت نياز، به فکر اجاره زمين در ساير کشورها باشيم.
چراغي که به خانه رواست به مسجد حرام
موسوي لارگاني تاکید کرد: ايران همچنان ظرفيت‌هاي بسياري را دارا بوده که بدون استفاده‌اند و مي‌توان به آنها پرداخت، لذا چراغي که به خانه رواست به مسجد حرام است.
گرچه قانون تمرکز وظایف بازرگانی بخش کشاورزی یکی از قوانینی است که می‌تواند نتایج خوبی را به همراه داشته باشد، اما هم اکنون چگونگی اجرای این قانون بین دو وزارتخانه جهادکشاورزی و تجارت محل اختلاف بوده و به نظر می‌رسد بازار کشاورزی تا رسیدن به سامان مناسب به زمان بیشتری نیاز دارد تا رنگ آرامش را به خود ببیند.
اما این در حالی است که اکنون درآمد کشاورز قابل رقابت با قیمت زمین کشاورزی نیست؛ از این‌رو ترجیح کشاورزان فروش زمین‌های کشاورزی یا تغییر کاربری آن به جای تولید محصول است، لذا ضرورت دارد وزارت جهاد کشاورزی ضمن حمایت مالی از کشاورز، راهکارهای علمی خود را برای بهبود وضعیت کشاورزی و تولید ارائه دهد.
در این شرایط کارشناسان تاکید دارند با توجه به شدت گرفتن تغییر کاربری اراضی کشاورزی و نبود قوانین محکم برای حفظ و نگهداری این اراضی مهمترین اولویت در بخش کشاورزی باید وضع قوانین جدید به منظور حفظ و نگهداری اراضی کشاورزی باشد.
علاوه بر مشکلات تولید که پایین بودن درآمد، فرار سرمایه‌ها و کاهش بهره‌وری مهم‌ترین آنها هستند؛ بازار محصولات کشاورزی در ایران نیز کارآیی پایینی دارد. سهم کم تولیدکننده از قیمت نهایی محصول، ‌ریسک بالا، عدم شفافیت اطلاعات و رانت‌های موجود، کنترل شدید و گاها غیر ضرور دولت، مسائل و مشکلاتی است که مکانیزم بازار را بر هم می‌زند.
به همین دلیل کارشناسان این حوزه اهمیت شفاف‌سازی بازار و ایجاد یک بانک اطلاعاتی دقیق برای رسیدن به یک ساختار مناسب، داشتن آماری دقیق در زمینه تولید محصولات، کیفیت، اختلاف قیمت کیفیت‌ها و مسائلی از این قبیل در بازار کشاورزی می‌دانند چرا که به عقیده آنها بهترین راه داشتن یک رویکرد و نگاه واقعی به بازار است؛ به گونه‌ای که با ایجاد رقابت در بازار، از دخالت‌های بی‌جا که موجب تنبلی و رکود تولید می‌شود جلوگیری کرد.
شایان ذکر است که بسیاری از زیرساخت‌های کشاورزی با مشکل روبرو هستند و طی چند سال اخیر به بخش کشاورزی توجه چندانی نشده است، لذا انتظار می‌رود بخشی اعظم یارانه در زیرساخت‌های کشاورزی بکار گرفته شود چرا که کشاورزی محور استقلال و امنیت غذایی کشور است.