ویروس هپاتیت B از طریق بزاق دهان نیز به آسانی انتقال می یابد

به گزارش ایمنا، بزرگترین و پیچیده ترین ارگان بدن کبد است. کبد بزرگترین غده بدن نیز محسوب می شود. کبد درقسمـت راسـت شکم و زیر قفسه سینه درست زیر دیافراگم قرار دارد. 
مخروطی شکل بوده و سطحی صاف، نرم و لاستیک مانند دارد. رنگ آن قهـوه ای متـمـایل بـه قـرمز تـیـره است. کبد از دوبخش بنام لوب بزرگ و کوچک تشکیل یافته است. وزن آن از ۱.۲ تا ۲.۵ کیلوگرم متغیر بوده و با ابعاد ۲۰ سانـتـی مـتـر طـول در ۱۷ سانتی متر عرض و ضخامت ۱۲ سانتی متر است.
قسمت اعظم کبد از سلول هایی موسوم به هپاتوسیت ها تشکیل یافته است. کارکردها و وظایف متعدد کبد آن را به یک عضو بسیار حیاتی و مهم تبدیل ساخته است.
هپاتیت از شایع ترین و خطرناک ترین بیماری های کبدی است و اهمیت آن موجب شده تا یک روز در تقویم جهانی به نام روز جهانی هپاتیت نام گذاری شود تا توجه مردم دنیا به این بیماری و راه های پیشگیری از آن جلب شود.
چون پیشگیری از هپاتیت با مراقبت از کبد ارتباط مستقیم دارد و از طرفی کبد از اعضای بسیار مهم و حیاتی بدن است که در صورت از بین رفتن جایگزینی ندارد، با علی کریمی مسوول واحد مبارزه با بیماری های شبکه بهداشت و درمان شهرستان گلپایگان به گفت و گو نشستیم.
کبد مسوول بیش از ۵۰۰ کارکرد حیاتی در بدن است 
وی در ابتدا برای درک اهمیت موضوع به وظایف کبد در بدن اشاره کرد و گفت: فیلتر شدن بیش از یک لیتر خون در هر دقیقه از طریق کبد، تفکیک مواد مغذی از مواد زاید، سم زدایی، تجزیه مواد شیمیایی و یا تبدیل مواد شیمایی سمی و غیرقابل دفع به مواد غیرسمی و قابل دفع (متابولیزه کرده و غیر فعال کردن سموم)، حفظ تعادل و تنظیم هورمون های بدن، ذخیره سازی و متابولیسم چربی ها، کربوهیدرات ها و پروتئین ها از مهمترین وظایف کبد در بدن است. 
مسوول واحد مبارزه با بیماری های شبکه بهداشت گلپایگان افزود: یک کبد سالم قادر است ۱۰۰ درصد باکتری ها و سموم را پیش از آنکه به جریان عمومی خون بدن راه یابند، از بدن دفع کند. کبد محل ذخیره گلوکز (قند) خون و همچنین چربی ها، ویتامین ها (به ویژه ویتامین های A,D,E,K,B۱۲)، املاح معدنی (آهن، فولات، مس) و سایر مواد مغذی است و گلوکز را تبدیل به گلیکوژن کرده و در خود ذخیره می کند. در صورت نیاز مجددا گلیوکوژن را تبدیل به گلوکز کرده و به جریان خون وارد می سازد.
وی اظهار کرد: کبد یک کارخانه بیوشیمایی است، سنتز آلبومین، سنتز کلسترول، سنتز فاکتورهای انعقاد خون، ساخت گلوگز از برخی آمینو اسیدهای خاص، گلیسرول و لاکتات، سنتز گلوبین، سنتز فاکتورهای ایمنی سیستم ایمنی بدن، سنتز فسفولیپیدها و لیپوپروتئین ها، سنتز تریگلیسیریدها از اسیدهای چرب و گلیسرول از دیگر وظایف کبد به شمار می رود. 
کریمی با بیان این نکته که کـبد صفرا را ترشح می کند، تصریح کرد: صفرا مایعی زرد متمایل به سـبـز اسـت که وظیفه کمک به گوارش و جذب چربی ها و دفـع مــواد زاید را بر عهده دارد. ترکیبات عمده صفرا شامل کلـسترول، فسـفولیپـیـدها، بـیـلی روبـیـن و املاح صفراوی اسـت. صـفـرا از طـریـق مجاری متعدد صفراوی کبد ابتدا در کیسه صفرا ذخیره شده و پس ازمصرف مواد غذایی حاوی چــربی به روده کوچک تخلیه می شود.
کبد تصفیه خانه و پالایشگاه بدن است/ بد کارکردن، سوء تغذیه و استرس بیش از حد به کبد ریشه اکثر بیماری‌ها است 
وی بیان داشت: کبد تصفیه خانه و پالایشگاه بدن است. هر چیزی که مامی خوریم، میاشامیم، تنفس می کنیم و یا با پوستمان تماس می یابد سرانجام به کبدمان می رسد. کبد وظیفه تصفیه آلایندهای هوا، آفت کش ها، دود سیگار، مواد شیمایی، الکل، مواد مخدر و تمام داروهای مصرفی ما را بعهده دارد. اگر کبد وجود نداشت داروها برای همیشه در بدنمان باقی می ماندند و الکل هیچگاه از بدن دفع نمی شد. آمونیاک حاصل از تجزیه پروتئین ها نیز که یک ماده سمی خطرناک است از طریق کبد با تبدیل شدن به اوره از طریق ادرار از بدن دفع می شود. 
کبد پس از چند هفته قادر است کاملا خودش را بازسازی کند
مسوول واحد مبارزه با بیماری های شبکه بهداشت گلپایگان گفت: کبد از مقاومت، قدرت بازسازی و ترمیم خارق العاده ای برخوردار است. هرگاه کبد ۸۰ تا ۹۰ درصد سلول هایش را نیز از دست بدهد باز هم قادر است به وظایفش عمل کند. همچنین کبد قادر است خودش را بطور کامل احیاء و باز سازی کند. حتی اگر بخش عمده کبد با عمل جراحی برداشته شود، کبد پس از چند هفته قادر است کاملا خودش را بازسازی کند. از این رو در پیوند کبد تنها لوب بزرگتر کبد فرد سالم به بدن فرد دریافت کننده پیوند زده می‌شود که پس از چند هفته هم اهدا کننده و هم دریافت کننده کبدشان بازسازی می شود. اما کبد فنا ناپذیر هم نیست. سمومی مانند الکل، برخی داروها و ویروس هایی همچون هپاتیت B و C می‌توانند آسیب دائمی به کبد وارد سازند.
هپاتیت، کبد چرب و سرطان کبد بیماری های شایع کبد هستند/ ویروس هپاتیت B از طریق بزاق دهان نیز به آسانی انتقال می یابد
وی با اشاره به شایع ترین بیماری های کبدی اظهار کرد: هپاتیت که از شایع ترین این بیماری ها است به التهاب کبد اطلاق می شود. عامل این التهاب می تواند ویروسی، باکتریایی، برخی داروها و یا ضربه مکانیکی باشد. اما از این میان هپاتیت ویروسی از همه شایع تر و خطرناکتر است. هپاتیت A وE از طریق آب و غذا، هپاتیت B از طریق خون، مایعات بدن، رابطه جنسی محافظت نشده، سوزن و سرنگ مشترک و مادر آلوده به جنین انتقال می یابد. هپاتیت B مانند ویروس HIV انتقال می یابد اما بسیار آسانتر از آن بطوری که ویروس هپاتیت B از طریق بزاق دهان نیز به آسانی انتقال می یابد. اگر بر حسب تصادف سوزن سرنگ فرد مبتلا به ویروس HIV در پوستتان فرو رود احتمال مبتلا شدن شما به این ویروس ۱ در ۲۰۰۰ (۰.۲ درصد) می باشد اما اگر فرد مذکور مبتلا به هپاتیت B باشد احتمال مبتلا شدن شما به، ۱ در ۴ (۲۵ درصد) کاهش می یابد. هپاتیت C نیز عمدتا از طریق خون انتقال می یابد.
کریمی به دیگر بیماری های کبدی اشاره و خاطرنشان کرد:
کبد چرب: به تجمع سلول های چربی در کبد اطلاق شده و در افراد چاق و دیابتی بیشتر مشاهده می شود. 
سرطان کبد: در این حالت تکثیر سلول های کبدی سریعتر از حالت معمول انجام می گیرد. هپاتیت B و C شانس ابتلا به سرطان کبد را افزایش می دهند.
سیروز کبدی(تنبلی کبد): آسیب پیشرفته به کبد سیروز کبدی نامیده می شود. در این حالت بافت طبیعی کبد به یک بافت‌ جوشگاهی‌ تبدیل می شود. سیروز کبدی موجب می شود تا کبد دیگر نتواند خودش را ترمیم و بازسازی کند به همین خاطر کبد بتدریج از کار می افتد. پیوند کبد تنها راه درمان سیروز کبدی است. مصرف زیاد مشروبات الکلی، هپاتیت B و C، و بیماری های خود ایمنی از عوامل ایجاد کننده سیروز کبدی هستند.
سنگ کیسه صفرا: به وجود سنگ در کیسه صفرا اطلاق می شود. سنگ کیسه صفرا عمدتا ازبلورهای کلسترول تشکیل یافته است اما در این سنگ ها املاح صفراوی و کلسیم نیز مشاهده می شود. رژیم غذایی پر چرب و کم فیبر، اضافه وزن و چاقی و قرص های ضد بارداری از عوامل بروز سنگ کیسه صفرا است.
یرقان فیزیولوژیک (زردی) در نوزادان تازه متولد شده یک امر طبیعی و بی خطر است
یرقان(زردی): به افزایش غلظت بیلی روبین خون گفته می شود. یرقان موجب زرد شدن پوست، سفیدی چشم ها و غشاء مخاطی دهان می شود. این رنگ زرد در موارد شدید تر به قهوه ای میگراید. انسداد مجاری صفراوی، بیماری های خونی (مانند کم خونی)، نارسایی های کبدی، نقص های ژنتیکی و هپاتیت ویروسی از عوامل بوجود آورنده یرقان هستند. مصرف غذاها و مواد شیمایی حاوی مقادیر زیاد بتا کاروتن مانند هویج نیز باعث زردی پوست می شود اما سفیدی چشم در این حالت زرد نمی شود. یرقان فیزیولوژیک در نوزادان تازه متولد شده یک امر طبیعی و بی خطر است. این زردی از روز دوم و پنجم تولد در نوزاد بروز کرده و حداکثر تا دو هفته باقی می ماند. علت زردی فیزیولوژیک تغییرات خونی و عدم تکامل کامل کبد نوزاد است. اگر زردی پس از هفته نخست تولد در نوزاد بروز کند ممکن است بعلت شیر مادر باشد که می‌بایست شیر مادر برای چند روز قطع و سپس مجددا آغاز شود. (البته زردی نوزادان را حتما با پزشک متخصص خود در میان بگذارید) 
علائم خوب کار نکردن کبد
وی بیان کرد: عدم تحمل غذاهای چرب و ادویه دار، افزایش وزن، سردرد تکرار شونده، سوء هاضمه، یبوست مزمن،ضایعات پوستی مانند اگزما، پسوریازیس و جوش دانه ها، طعم فلزی در دهان، تورم و یا درد شدید شکم، اختلالات رود ه ای، سینوسی و آلرژیک، سیستم ایمنی ضعیف، پیری زود رس، خستگی مزمن، خونریزی و یا کبود شدن سریع پوست، مدفوع آغشته به خون و یا قیر مانند و یا مدفوع کم رنگ، ادرار خیلی تیره، خارش طولانی مدت پوست وبی‌اشتهایی، تهوع و استفراغ و علائم شبیه آنفلوانزا از علائم خوب کار نکردن کبد است.
چگونه از کبد خود مراقبت کنیم؟
علائم خوب کار نکردن کبد گلپایگان توصیه کرد: برای مراقبت از این ارگان حیاتی از مصرف مشروبات الکلی و مواد مخدر اجتناب ورزید، هرگز داروها و مواد مخدر را با الکل نیامیزید. مصرف همزمان استامینوفن و الکل برای کبد بسیار سمی بوده و به آن آسیب جدی وارد می سازد، مصرف بی رویه استامینوفن و سایر مسکن های درد مانند TYLENOL (به غیر از آسپرین) برای کبد مضر است. 
وی ادامه داد:حتما خود را در مقابل ویروس هپاتیت B واکسینه کنید، داروها نیز سم محسوب می شوند بنابراین از مصرف خود سرانه آنها بپرهیزید داروها را با تجویز پزشک مصرف کرده و میزان دوزمصرفی آنها را افزایش ندهید، از مصرف بیش از حد ویتامین های محلول در چربی مانند A,D,E,K بپرهیزید، از مصرف غذاهای پر چرب بپرهیزید. کبد تمام کلسترول مورد نیاز بدن شما را می سازد، وزن خود را کنترل کنید. چاقی شما را مستعد بیماری های: کبد چرب، هپاتیت و سیروز کبدی می کند.
برای مراقبت از کبد از مصرف مشروبات الکلی، مواد مخدر و غذاهای پرچرب بپرهیزید 
کریمی تاکید کرد: بهداشت فردی را رعایت کنید، از مصرف داروهای غیر ضروری اجتناب ورزید و از مصرف همزمان چند دارو با هم خودداری کنید مگر با تجویز پزشک،مصرف ویتامین C و چای سبز برای سلامتی کبد مفید است مصرف غذاهای سرخ کرده، آماده(فست فود) و روغن های جامد را به حداقل برسانید و خوردن غذاهای پرچرب، خیلی شیرین و یا شور بپرهیزید.
وی خاطرنشان کرد: از روبوسی افراد غریبه خودداری کنید، بطور منظم ورزش کنید. دو تا سه روز در هفته فعالیت بدنی داشته باشید، مصرف غذاهای پر فیبر را افزایش دهید مانند: سبزیجات، میوه ها، برنج، غلات و دانه های کامل،هرگز به سرنگ و سوزن های دور انداخته شد دست نزنید، بخارات حاصل از رنگ ها، حلال ها، تینرها، چسب ها، اسپری های رنگ، اسپری های آفت کش و حشره کش همگی سمی هستند بنابراین هنگام سمپاشی، استفاده از اسپری حشره کش و رنگ کردن حتما از ماسک استفاده کرده و از تهویه مناسب اتاق مطمئن شوید همچنین برای جلوگیری از تماس یافتن این گونه مواد شیمایی با پوست حتما از دستکش، کلاه و ماسک استفاده کنید.
کریمی اضافه کرد: از آمیزش جنسی محافظت نشده و به اشتراک گذاشتن سرنگ و سوزن اجتناب ورزید، هپاتیت B و Cدرمان نشده منجر به سیروز کبدی، سرطان کبد و سرانجام پیوند کبد می شوند بنابراین چنانچه جزو آن دسته از افرادی هستید که در معرض این بیماری ها قرار دارید حتما واکسن هپاتیت B را تزریق کنید و بطور منظم هم تست هپاتیت را انجام دهید.
زنان و مردانی که شریک جنسی متعدد دارند بیشتر در معرض ابتلا به هپاتیت هستند
وی یادآور شد: افرادی که از داروهای داخل وریدی استفاده می کنند، معتادانی که از سوزن و سرنگ مشترک استفاده می کنند، زنان و مردانی که شریک جنسی متعدد دارند و کارکنان آمبولانس ها، پرستاران، آتش نشانان، افسران پلیس و غسال ها بیشتر در معرض هپاتیت قرار دارند./1