از اشراق تا معراج!

به گزارش خبرنگار ایمنا، آثار منطقی دانشمندانی چون ارسطو در قرن دوم هجری به عربی ترجمه شد و مورد اقبال و توجه متفکران اسلامی قرار گرفت.
دانشمندان نام آوری چون ابونصر فارابی، ابوعلی سینا، خواجه نصیر الدین طوسی و قطب الدین رازی و دیگران تقسیم بندی های جدید در منطق بوجود آوردند و در تبویب و تنظیم آن همت بسیار کردند و با شور و حرارت خاصی به دقت و موشکافی در ابواب منطق و فلسفه پرداختند.
این روند عملی دانشمندان ایرانی تا بدان پایه پیش‌رفت که آثاری به مراتب حجیم‌تر، کامل‌تر و کاراآمدتر در عرصه تفکر اسلامی پدید آمد. 
به عنوان نمونه حجم منطق شفای بوعلی سینا به مراتب بیشتر از حجم ارغنون ارسطو می‌باشد.
تحصیل علم منطق و فلسفه همواره مورد عنایت دانشمندان، معلمان و دانش آموزان ایرانی بوده است، حتی در دوران معاصر نیز طلاب علوم دینی پیش از پرداختن به فقه و اصول و کلام به فراگیری دانش منطق همت می کردند.
منطق ارسطو در دوران قبل و بعد از اسلام در مغرب زمین مورد عنایت ویژه مسوولان کلیسا قرار گرفت اما هیچگاه به اندازه دانش منطق و فلسفه در ایران اسلامی گسترش نیافت و بر ابعاد آن افزوده نشد، اما استفاده از این منطق و ترویج آن در دوران بعد از اسلام به معنای رکود ایرانیان در دوران قبل از اسلام در حوزه تفکرات دینی و مسائل اساسی جهان نبوده و نیست.
به فرموده مقام معظم رهبری از افتخارات ایرانیان آن است که همیشه موحد و یکتاپرست بوده اند و با توجه به این پیشینه و از طرف دیگر پیوستگی اندیشه های فلسفی با مذهب است که درمیابیم ایرانیان از پیشگامان فلسفه و تفکر مترقی در جهان بوده و هستند.
یکی از مکاتب فلسفی اسلامی که در آن به اندیشه های فلسفی ایران باستان اشاره شده است حکمت اشراق است که شیخ شهاب الدین سهروردی بنیان‌گزار آن است. 
منابع این فلسفه در تاریخ ایران و اسلام حکمت الهی یونان، حکمت مشاء و حکمت ایران باستان است، شیخ اشراق به حکمت پارسی و شخص زرتشت توجه خاصی داشته و پاره ای از مطالب و برخی اصطلاحات حکمت اشراق را از اوستا و منابع پهلوی به امانت گرفته است.
وی در کتاب حکمة الاشراق از زرتشت با عنوان حکیم فاضل یاد می‌کند و خود را زنده کننده حکمت ایران باستان می‌داند. 
شیخ اشراق حکیمی مسلمان و معتقد و پایبند به ظاهر و باطن دین بوده است و در فقه اسلامی کتاب نوشته است و سوره‌های قرآنی را تفسر نموده و کتب او نیز سرشار از قرآن و روایات اسلامی است. 
وی دوگانه پرستان و پیروان مانی و مزدک را آشکارا نکوهش می‌کند، به علاوه نظر بلند عارفانه و دل شوریده او با تعصبات ملی و قومی به هیچ روی تناسب و سازگاری ندارد.
به عقیده سهروردی در ایران باستان امتی می‌زیسته اند که مردم را به حق رهبری می‌کرده اند، خداوند نیز این امت را به راه راست هدایت کرده.
سهروردی افراد این امت را پهلوانان و جوانمردانی یگانه پرست می‌داند که به مرحله شهود الهی رسیده اند.
توجه سهروردی به حکمت ایران باستان یادآور این حدیث نبوی است که «اگر علم در ثریا باشد مردانی از پارس بدان دست می یابند.»
 در واقع اندیشه سهروردی نشانه توانایی عظیم تفکر اسلامی در در هضم اندیشه های گوناگون است.
این فرهنگ غنی اسلامی است که توانسته حکیمی را پرورش دهد که می‌تواند میراث فرهنگی ایران باستان و پهلوانان فرزانه ای چون کیومرث، تهمورث و حکیمانی چون زرتشت و جاماسب را با میراث یونان و سرمایه عارفان بزرگ اسلامی چون بایزید بسطامی و منصور حلاج در افق اندیشه اسلامی تلفیق و تآلیف کند و آثار عظیمی را بوجود آورد./2