برخوار آمیزه‌ای از تاریخ و تمدن+عکس

به گزارش خبرنگار ایمنا، شهر دولت آباد با پیشینه ای به دوران صفویه در فاصله ۱۰ کیلومتری شمال شرق اصفهان قرار دارد.
این شهر از مجموع چند روستا چون صالح آباد، بتکا آباد و دُرّه در زمان صفویه به صورت یک قلعه تشکیل شد و نام دولت آباد به علت تشکیل هسته اولیه شهر توسط حکومت بر آن بنا نهاده شد.
شهر دولت آباد تا چند دهه گذشته(بنا به بافتی که داشته است) دارای چهار محله بنام های محله گرگو، محله شاه نشین، محله سَر جوب، محله شتر خوان می نامیدند. 
با توجه به موقعیت شهر دولت آباد با اصفهان و وجود منطقه صنعتی حد فاصل این شهر با اصفهان روز به روز رونق گرفت و هم اکنون جمعیتی حدود  هزار۳۰نفر را به خود اختصاص داده است و وسعت آن در عرض ۲۰سال دو برابر شده و هم اکنون محله هایی چون لودِریچِه، کُربکَند، زمان آباد (امامزاده نرمي) جزء لاینفک شهر به حساب می آیند و وسعت شهر به ۹۸۵هکتار با آب و هوایی گرم و خشک می باشد.

از آثار تاريخي شهر مي توان مسجد ۱۲ امام، خانه هاي تاريخي رنجبران و صادقي، بُرج‌هاي كبوتر چهارقلو و پِستانَك و بُرج آقا، مسجد كُربكَند و غیره را نام برد.
دولت آباد با توجه به مركزيت شهرستان داراي امكانات بيمارستاني و دانشگاهي و خدماتي قابل توجهي براي خدمت به شهروندان و ديگر هموطنان مي باشد.
امامزاده ابراهیم معروف به امامزاده نَرمی
امامزاده ابراهیم معروف به امامزاده نَرمی در فاصله سه کیلومتری مرکز شهر دولت آباد و در منطقه یا محله ای بنام نَرمی واقع گردیده است.
این امامزاده از فرزندان موسي بن جعفر می باشد که در تمام طول سال به ویژه پایان هفته و ایام سوگواری ائمه معصوم پذیرای زائران زیادی از گوشه و کنار شهرستان و استان و بويژه شهرهايي چون گزبُرخوار، خورزوق، دستگرد و غیره است.
مسجد دوازده امام دولت آباد
مسجد ۱۲ امام دولت آباد بنایی است از دوران صفوی که در داخل بافت قدیم شهر واقع شده است.
این بنا به صورت مربع شکل در دو طبقه ساخته شده که طبقه زیرین آن به عنوان سَردابه و طبقه بالایی یا همکف آن به عنوان مسجد جهت اقامه نماز استفاده می شود.

این مسجد با دو متر ارتفاع از سطح زمین، خود گواه بر وضعیت جغرافیایی منطقه اطراف و بنایی بدون حیاط می باشد، البته در حال حاضر فضایی در پشت مسجد به عنوان حیاط در اختیار مسجد می باشد. این بنا با فضایی مربع شکل در زیر سقفی گنبدی شکل که دور تا دور آن را رواق‌هایی در دو طبقه احاطه کرده اند ساخته شده و محراب جدیدالاحداث آن در ضلع جنوبی قراردارد. 
نمای بیرونی و سر در مسجد از آجر و داخل بنا با گچ بری سفید کاری شده که در سالهای اخیر نیز آیینه کاری هایی به آن اضافه گردیده است. 
در مجاورت مسجد ۱۲ امام امامزاده سيدمحمد قرار دارد که ساختمان آن جدیدالاحداث و نماکاری شده است. 
فضای سبز زیبایی جلوی امامزاده و مسجد ۱۲ امام وجود دارد که ویژگی خاصی را به محدوده بافت پیرامون آثار داده است. 
گرچه مسجد جامع و حمام قدیمی شهر در سالهای اخیر تخریب شده ولی هنوز هم داخل بافت خانه هایی به سبک قدیم و دارای قدمتی کهن یافت می شود.
شهر حبیب آباد 

شهر حَبیب‌آباد با جمعیت هشت هزار و پنج نفر (برآورد ۱۳۸۳) با وسعت ۲۴۰ هکتار به عنوان مركز بخش حبیب آباد شهرستان بُرخوار مي باشد. 
حبیب آباد در ۱۰ کیلومتری شمال شرقی شهر اصفهان در مسير اصفهان به اردستان واقع شده‌ است.

این شهر با تاریخی کُهن از قرن‌های گذشته با بزرگاني چون معلم حبیب آبادی، آیت الله شیخ عباسعلی ادیب حبیب آبادی، دکتر عباس ادیب و نقاط دیدنی مانند غار حبیب آباد، امامزاده عبدالمؤمن حبيب آباد، مسجد جامع، حمام هاي قديمي، انبار نمك، برج كبوتر اكبرآباد و پارک جنگلی ۲۴۰ هكتاري برای احداث کمپینگ گردشگری پتانسیل بالایی برای جذب گردشگر دارد درهمین راستا این پارک از اهداف سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری براي احداث کمپینگ گردشگری مي باشد.
وجود مزارع و دامداری‌هاي متعدد در حریم این شهر، کشاورزی منطقه را دگرگون کرده است ولی متأسفانه کمبود آب در این منطقه نیز موجب نگرانی کشاورزان و دامداران شده است.
شهر دستگرد 
دَستگِرد باجمعيتي بالغ بر ۱۵ هزار و ۵۲۴ نفر در بخش مركزي شهرستان بُرخوار و در ارتفاع حدود ۱۵۷۱ مترى سطح دريا قراردارد. 
آب و هواى آن معتدل خشك است. 
دستگرد از طريق دو راهىِ حبيب‌آباد، به اردستان و نائين مرتبط مي‌شود و از مغرب به گز برخوار و بزرگراه اصفهان به تهران راه دارد. 
فرش‌بافى با طرح‌هاى اصفهانى و نایينى در آن رواج دارد. 
از توليداتش غلات و پنبه و پشم و روناس بود و بافت قالى و كيش (نوعى پارچه كتانى)درآن رواج داشت. 
شهر داراى زيارتگاهى به نام امامزاده ادهم است. در اين شهر با قدمتی ۵۰۰ ساله آثار تاريخي چون مسجد جامع، حمام تاريخي، خانه هاي تاريخي غفوري، خسروي، دايي زاده ،آذري، باقرزاده، صادقي و حيدريان را مي توان نام برد.
امامزاده ادهم و مسجد جامع قديمي از نقاط زيارتي این شهرستان هستند.
مسجد جامع دستگرد: 
از بناهای عهد صفوی- قاجار در شهر دستگرد مسجد جامع و حمام دستگرد را می توان نام برد. مسجد جامع دستگرد نیز به صورت دو ایوانی با شبستانی کوچک در ضلع غربی خود می باشد.
این بنا نیز در دهه های اخیر مورد دخل و تصرف و ساخت و سازهای جدید قرار گرفته است.

محراب مسجد در ايوان جنوبي قراردارد. در ضلع غربي بنا شبستاني زيبا به صورت طاق و چشمه بر ستون‌هاي سنگي با مساحتي در حدود ۲۰۰ متر بنا شده است و در سال‌هاي اخير فضايي جديد به آن اضافه گرديده است، گرچه سردر و هشتي ورودي بنا كاشي كاري شده ولي شكل ظاهري خود را حفظ كرده است.
حمام قدیمی دستگرد: 
حمام دستگرد يكي از بناهاي تاريخي شهر كه همانند دیگر حمام های قديمي دارای سه بخش سربینه(رختكن)، میاندری(فضاي بين سربينه و گرمينه) و گرمینه (گرمخانه) به صورت طاق و چشمه ای بر ستون‌های سنگی بنا شده است و هنوز هم مورد استفاده اهالی شهر قرار می گیرد. 

اين بنا در سقف‌هاي خود داراي تزیينات رسمي بندي زيبايي مي باشد. گرچه در سال‌هاي اخير براي رعايت بهداشت تغييراتي در آن شكل گرفته و كاشي كاري شده ولي از ارزش تاريخي آن كم نشده است.
خانه های تاریخی دستگرد: 
مجموعه خانه های تاریخی بجا مانده شهر است که در گوشه و کنار این شهر توسعه یافته جدید واقع شده اند و بیان کننده بافت قدیم و تاریخ چند صد ساله شهر دستگرد است. 

اين بناها كه اغلب به صورت خشت و گل ساخته شده داراي تزئينات گچ و نقاشي نيز مي باشند. 
اين بناها در مالكيت خصوصي و در حال استفاده مالكين مي باشد. خانه هاي خسروي، غفوري، نوري، دايي زاده، آذري، صادقي و . . . از نمونه هاي جالب اين خانه ها مي باشد.
شهر خُورزوق:
خوروزق در سال ۱۳۴۵ شهر شد که با مرکز شهرستان برخوار فاصله چندانی ندارد. این شهر از جنوب در دو کیلومتری شمال اصفهان و از شمال در چهار کیلومتری گز بُرخوار و تا تهران ۴۱۰ کیلومتر فاصله دارد.
این شهر در بخش مركزي شهرستان بُرخوار قرار گرفته و جمعیت آن امرزوه بيش از 20 هزار نفر است.

محله‌های قدیمی این شهر عبارت‌اند از محله درب مسجد بزرگ، محله عربها، محله درب حمام نو و قديمي ترين بناي شهر مسجد جامع متعلق به دوران تيموري است كه به صورت دو ايواني با گنبدي كوچك ساخته شده است.
از ديگر آثار تاريخي اين شهر مي توان خانه برومند را نام برد. شهرخورزوق داراي خانه ها و آثار تاريخي ديگري چون تكايا و مساجد قديمي مي باشد. باتوجه وجود مواد اوليه و ابزار بومي از صنايع دستي اين شهر مي توان قلمزني، منبت، كاشي مُعَّرق وهفت رنگ، سراجي سنتي و سراميك، گليم بافي و بويژه سفره قلمكار را نام برد كه۷۰درصد توليد كشور را برعهده دارد
مسجد جامع شهرخورزوق: 
مسجد جامع خورزوق حدود ۷۰۰ (هفتصد سال) قدمت دارد و در مركز شهر خورزوق واقع شده است. ساختمان سلطان خورزوق كه حدود۲۰۰ سال قبل احداث گرديده و بر روي فراري قرار دارد كه يكي از اوليا در آن دفن گرديده است. مسجد جامع آقا و مسجد سبزعلي از مساجد قديمي شهر خورزوق مي باشد. 

کمشِچه: 
روزه ۱۸ تن آرد در این شهر به نان تبدیل و به شهرهای مجاور در استان صادر می گردد
شهر كمشچه آخرين شهر در شمال شهرستان برخوار و دروازه شهرستان در فاصله هشت کیلومتری شمال حبیب آباد در مسيراصفهان به اردستان مي باشد.
از آثار تاريخي آن مي توان برج و باروي قديمي، خانه حاج قاسمي، قلعه ي و حمام تاريخي آن را نام برد.

هنرهاي سنتي و صنايع دستي آن قالي بافي و پخت نان محلي را مي توان نام برد مخصوصاً نان خشک و بِرِشتِه آن که هر روزه ۱۸ تن آرد در این شهر به نان تبدیل و به شهرهای مجاور در استان صادر می گردد. 
آثار تاريخي روستاي سين:
مسجد امام حسن(ع) 
يك مسجد و مناره سلجوقي مي باشد كه در مقايسه با مسجد گز بيشترين اختصاصات دوره سلجوقي راحفظ كرده است.

كوچه و مدخل مسجد سين كه مناره مرتفع آن نيز در گوشه شمال غربي مسجد واقع مي شود شباهت زيادي به كوچه و مدخل مسجد گز دارد خطوط گچبري اطراف محراب اين مسجد داراي زمينه آبي مي باشد. 
كتيبه تاريخي مسجد امام حسن(ع) 
در قسمت فوقاني محراب گچبري اين مسجد و درزير، مقرنس‌هاي آجري بر يك لوح سنگي به طول ۸۰ و عرض۴۰ سانتي متر كتيبه اي موجود است.
به خط ثلث برجسته بر روي سنگي كه باني ساختمان حبه نموده. اتمام اين را ساختمان توسط" ابو غالب يحيي بن زكريا " در سال ۵۲۹ هجري تعيين مي كنند. 


مناره مسجد امام حسن(ع) 
به سال۵۲۶ هجري قبل از ساختمان گنبد مسجد به اتمام رسيده كتيبه روي مناره داراي قديمي ترين تاريخ است كه تا كنون برروي يك بناي مزين به كاشي در ايران ديده شده است.

كتيبه فوقاني مناره سين كه با پشت بام مسجد همسطح است به خط كوفي برجسته بر زمينه آجري توام با تزيينات ساده گچي در چهار سطر كتيبه اي موجود است.
امامزاده سيد كمال الدين سین 
از نوادگان امام صادق (ع)است كه در روستاي تاريخي سين برخوار مدفون است با توجه به كرامات ايشان و اعتقات مردم شيعه و شهيد پرور روستاي سين اهالي روستا گلزار شهداي و قبرستان روستا را نيز در اطراف امامزاده قرارداده اند و در تمام روزهاي پايان هفته به زيارت امامزاده و شهدا ميروند. 

روستاهای شهرستان برخوار

از مجموعه روستاهای شهرستان بُرخوار که در حاشیه کویر واقع است می توان روستاهایی چون مَرغ، دُنبی،علی آبادچي و پروانه، شورچه و . . . را نام برد، اين روستاها از نظر گردشگری دارای پتانسیل بالایی می باشند. 
از جمله آثار تاریخی این روستا ها می توان کاروانسرای آجری–سنگی روستای دُنبی، قلعه و برج مَرغ، آسیاب آبی مَرغ و مناظر طبیعی و غارهای زیبای اطراف را نام برد.
زنان و دختران اين روستا درجهت كمك به خانواده به هنر زيباي قالي بافي مشغول اند.
شاپور آباد: 
شاپور آباد در تاريخ ۲۹/۲/۱۳۹۰ با حضور استاندار استان اصفهان به شهر تبديل و جمعیتی نزدیک به ۶ هزار نفر را در خود جای داده است. این شهر در فاصله پنج کیلومتری شمال جاده دولت آباد به حبیب آباد واقع است.

از آثار تاریخی بجا مانده این شهر برج کبوتر ( برج بزرگ) و برج های کبوتر چند قلو ،خانه های اربابی، قلعه دُرمیان و تکیه تعزیه را می توان نام برد که قدمت آنها به دوران صفویه می رسد.
محراب مسجد جامع شاپور آباد از محراب‌های معروف ایلخانی و قبل از آن بوده که متأسفانه در دهه های گذشته این مسجد کاملاً تخریب و نوسازی شده است.
صنایع دستی شهرستان برخوار
گر چه نام سفره قلمکار با نام اصفهان خوگرفته ولی بعد از زمان صفویه و مشکلات حکومت شاه سلطان حسين در اصفهان شاگردان و استادکاران سفره قلمکار که عمدتاً اهل شهرهاي اطراف و بويژه دلیگان شهر خورزوق بودند کارگاه‌های خود را به زادگاهشان منتقل کردند و از آن پس نیز تولید سفره قلمکار در همین شهر انجام و برای عرضه به گردشگران به اصفهان برده می شد.

در حال حاضر با وجود بیش از یکصد کارگاه سفره قلمکار در دلیگانِ خورزوق به جرأت می توان گفت که بیش از ۷۰درصد تولید سفره قلمکار استان و کشور در این شهر و به شیوه سنتی با وسابل و پارچه هاي كتان خالص و رنگهای طبيعي تولید می شود و به تمام نقاط کشور و حتی جهان صادر می گردد.
از دیگر صنایع دستی این منطقه و شهرستان می توان منبت کاری، معرق کاری روی چوب، چرم دوزی، مشبک کاری، قلم زنی و. . . را نام برد. شما می توانید صنایع دستی اصفهان را با قیمتی مناسب و کمتر از اصفهان در این شهر خریداری کنید./