انقلاب اسلامي و كتاب ورزش ايران در رهگذر ۳۶ ساله

كتاب ورزش ايران در سي و پنج سال پس از پيروزي انقلاب اسلامي را با هم ورق مي‌زنيم تا مهم‌ترين رويدادها را يادآوري، شيرين‌ترين خاطرات را مرور و مهم‌ترين دستاوردهاي ورزش ايران در مسير انقلاب اسلامي را بشماريم.
پيروي از آرمان‌هاي انقلاب در تحريم المپيك ۱۹۸۰ و ۱۹۸۴
در سال اول انقلاب شرایط و فضای ورزش همچون دیگر موضوعات و دستگاه‌های جامعه متأثر از جو خاصی قرار داشت که معقول و طبیعت هر انقلابی است. در همین دوران پرتلاطم، المپیک ۱۹۸۰ مسکو به عنوان یک میدان بزرگ و مهم محک مناسبی براي اثبات شایستگی ورزشکاران آماده و پرانگیزه ایرانی برای افتخارآفرینی و کسب مدال‌های رنگارنگ بود، اما اشغال افغانستان توسط اتحاد جماهیر شوروی سابق و تحریم این بازی‌ها از سوی جمهوری اسلامی ایران و چند کشور دیگر، دامنه فعالیت و بازتاب این بازی‌ها را کوتاه و در نهایت ورزشکاران ایرانی هم از این ظلم‌ستیزی تبعیت کردند و از خیر مدال و افتخار در این المپیک گذشتند. همان‌گونه که کاروان ورزشی کشورمان از حضور در بازی‌های المپیک ۱۹۸۴ لس‌آنجلس خودداری کردند تا نشان دهند همچنان به اهداف و آرمان‌های انقلاب در جهت مبارزه با استکبار معتقد هستند. 
جام جهاني ۹۸ فصل درخشان فوتبال ايران
فصل درخشان فوتبال بعد از انقلاب صعود به جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه است، دو پیروزی تاریخی برابر استرالیا (در پلی آف بازی‌های مقدماتی) و آمریکا (در مرحله گروهی جام) به دست آمد.
هم گروه شدن ایران و آمریکا با قرعه کشی جام جهانی ۱۹۹۸ از جمله جذابیت‌های این بازی‌ها بود، این دیدار را پس از بازی دو آلمان غربی و شرقی در ۱۹۷۴ سیاسی‌ترین دیدار جام جهانی دانسته اند.
صدر آغاز این مسابقه را چنین توصیف می‌کند: "فیفا آن روز را «روز بازی جوانمردانه» خواند و بازیکنان دو تیم کنار هم عکسی به یادگار انداختند. هدایای پرشماری که احمدرضا عابدزاده، کاپیتان تیم ایران، به کاپیتان تیم ملی آمریکا داد، از دسته گل تا صنایع دستی ایران، تصویر کلیشه‌ای ابراز محبت به شیوه ایرانی‌ها بود، و در عین حال به تصویر سیاه و منفی رسانه‌های غربی از ایرانیان بی اعتنا ماند. اورس مه یر، داور سوئیس، در سوتش دمید و مردم سراسر دنیا با به حرکت درآوردن توپ دریافتند ایرانی‌ها به سان سایرین هستند، دریافتند از خشونتی که به آنها نسبت می‌دهند نشانی نیست. پیروزی برابر ایالات متحده پیروزی ملتی بود که فرصتی برای عرضه شایستگی‌هایش در ویترین بین المللی نمی‌یافت"
آن بازی با نتیجه دو بر یک به پیروزی ایران انجامید تا یک بار دیگر-پس از بازی با استرالیا و جشن صعود به جام جهانی- ملت ایران بعد از انقلاب غرق فوتبال شود و هویت و ملیت خود را در پیوندی پر رنگ با این ورزش بیابد.



راهي كه بانوان آمدند
تا قبل از انقلاب شکوهمند اسلامی ایران، ورزش بانوان تنها در حد شعار خلاصه می‌شد و با توجه به سیاست‌های پهلوی حضور ورزشکاران بانو به ابزاری برای تبلیغ تبدیل شده بود. در المپیک ۲۰۰۸ پکن بود که برای نخستین بار بانویی ایرانی با کسب سهمیه در مسابقات مقدماتی راهی المپیک شد، زیرا قبل از آن بانوان ایرانی تنها می‌توانستند با سهمیه وایلد کارت که فقط به رشته‌هایی خاص تعلق می‌گرفت در المپیک حضور پیداکنند.
مسئولان ورزش ایران در طول سال‌های گذشته تلاش زیادی انجام دادند و موفق شدند در برخی رشته‌ها جواز حضور بانوان ایرانی با پوشش اسلامی را دریافت کنند که از آن جمله می‌توان به رشته‌های کاراته، تکواندو، فوتبال، ووشو و فوتسال اشاره کرد.
رشد و گسترش ورزش در بخش بانوان تا به اندازه‌ای بوده است که ورزشگاه‌هایی ویژه بانوان در سطح کشور احداث شده که توانایی برعهده گرفتن میزبانی رقابت‌های مختلف بین المللی را نیز دارند.
عمومیت در ورزشی که سابقاً خصوصی بوده و دوران تاریک رنسانس خود را به پایان رسانده، امروز بانوان را به جایی رسانده که ورای سلامت جسم و روح، ورزش را از بعد قهرمانی و مدال‌آوری آن مورد توجه قرار داده‌اند. آن هم با ارائه الگویی درست از زن ورزشکار مسلمان که حاضر نیست از ارزش‌ها و اصول اعتقادی‌اش ذره‌ای عقب‌ نشینی کند.
اولین حضور زنان ورزشکار ایرانی را در یک تورنمت، حضور تنها بانوی تیرانداز کشورمان در بازی‌های آسیایی ۱۹۹۰ پکن بود که البته هیچ مدالی توسط تنها بانوی کشورمان در این مسابقات کسب نشد، اما باید این حضور را نقطه عطفی در ورزش قهرمانی بانوان دانست؛ چرا که از آن سال به بعد رقابت‌های آسیایی همواره شاهد حضور زنان ایرانی بوده است.
با ادامه حضور بانوان کشورمان در بازی‌های آسیایی و پس از دو دوره ناکامی در کسب مدال بالاخره طلسم بی مدالی بانوان شکسته شد و نسیم حسن پور با کسب مدال نقره در تیراندازی از فاصله ۱۰ متر تیمی و پروانه تاجی با کسب مدال برنز در تکواندو بازی‌های آسیایی ۲۰۰۲ پوسان کره جنوبی دریچه‌ای جدید به روی ورزش بانوان گشوده شد تا در نهایت در بازی‌های آسیایی ۲۰۱۰ گوانگجو بانوان کشورمان با حضوری پر رنگ تر نسبت به ادوار گذشته بیش از ۸ مدال رنگارنگ را برای کاروان ورزشی ایران به دست آوردند.
بانوان کشورمان علاوه بر حضوری موفق در بازی‌های آسیایی، حضور در المپیک را نشانه رفتند و بالاخره در سال ۲۰۰۰ با استفاده از وایلد کارت نخستین حضور خود در المپیک را بدون کسب مدال تجربه کردند و پس از دو دوره حضور در المپیک با وایلد کارت بالاخره در المپیک ۲۰۰۸ چین نجمه آبتین در تیراندازی با کمان، هما حسینی در قایقرانی و سارا خوش جمال فکری در تکواندو با حضور در مسابقات انتخابی المپیک نخستین سهمیه بانوان در المپیک را به نام خود ثبت کردند تا در نهایت در المپیک ۲۰۱۲ با کسب ۸ سهمیه در رشته های پینگ پنگ، تکواندو، قایقرانی و تیراندازی بزرگترین افتخار خود را رقم بزنند.
اختصاص ۳۳ کرسی مدیریتی در مجامع بین‌المللی برای بانوان ورزشکار ایرانی از دستاوردهای دیگر انقلاب اسلامی است که نشان از ارزش و مقام زن در دیدگاه انقلاب اسلامی دارد.
حضور زنان در پارالمپیک و پارابازی های آسیایی را نیز نباید از یاد برد و کسب نخستین مدال طلای بانوان کشورمان در تاریخ پارالمپیک توسط زهرا نعمتی در پارالمپیک لندن را باید نقطه عطف حضور زنان در میادین ورزشی دانست. 



ويترين پرمدال كشتي
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی در عرصه ورزش نیز مانند دیگر زمینه‌ها شاهد رشد و شکوفایی در ابعاد کمی و کیفی بوده‌ایم هر چند این رشد و پیشرفت متناسب با نیاز جامعه بویژه جوانان نبوده اما چشم انداز امیدوار کننده‌ای را ترسیم کرده است.
کشتی از دیرباز ورزش ایران بوده و کشتی گیران ما بارها مدال‌های رنگارنگ المپیک و جهان را به گردن انداخته اند. در سال‌های نخستین بعد از انقلاب به خاطر شرایط خاص اجتماعی حاکم بر جامعه ، تا مدتی در کشتی مانند دیگر ورزش‌ها حضور موفقی در عرصه جهانی نداشته‌ایم اما بتدریج شرایط رو به شکوفایی گذارد و در المپیک و جهان دوباره مطرح شدیم دو مدال نقره عسکری محمدیان در المپیک ، روزنه امید را گشود و سپس در المپیک آتلانتا، رسول خادم طلایی گرفت تا به موحد و زنده یاد تختی بپیوندد. در المپیک ۲۰۰۰ سیدنی هم علیرضا دبیر طلا گرفت و از حیثیت کشتی ایران دفاع کرد جدا از این موفقیت ها، در مسابقات جهانی تهران با۳ مدال طلای دبیر، حیدری و جدیدی، قهرمان جهان شدیم. تیم کشتی جوانان ایران نیز بر سکوی اول جهان ایستاد اما در کشتی فرنگی بزرگ ترین موفقیت ایران به المپیک ۲۰۱۲ لندن باز می‌گردد. جایی که تیم ملی کشتی فرنگی ایران با هدایت محمد بنا موفق به کسب ۳ مدال طلا و ایستادن بر سکوی قهرمانی برای نخستین بار در جهان شد.
اولین مدال جهانی کشتی فرنگی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ را محمد بنا در سال ۱۹۸۳ به دست آورد. وی در فینال وزن ۶۸ کیلوگرم در مقابل تاپیوسی پیلا کشتی‌گیر فنلاندی شکست خورد و به مدال نقره رسید.
قهرمانی کشتی آزاد ایران در چهل و چهارمین دوره مسابقات قهرمانی جهان در سال ۲۰۱۳ بهترین نتیجه کشتی آزاد ایران بعد از چهل و هشت سال بود. آزادکاران ایران با قهرمانی در بوداپست مجارستان بهترین نتیجه تاریخ کشتی آزاد ایران بعد از انقلاب را رقم زدند. این عنوان را از آنجایی می‌توان بهترین نتیجه دانست که در خارج از خانه به دست آمده است. 



جهان بالاي سر پولادمردان ايران
در نخستین دهه بعد از انقلاب، وزنه برداری ما وضع مناسبی نداشت و تا مدت‌ها چشم انداز آینده تار بود اما فدراسیون وزنه برداری با سرمایه گذاری روی جوانان و فراخواندن مربیان آگاه ، پایه های موفقیت را محکم کرد. طلای کورش باقری در مسابقات جوانان جهان ، خبر از شکوفایی دوباره وزنه برداری ایران داد در مسابقات جهانی سال ۱۹۹۹ در یونان ، شاهین نصیری نیا طلا گرفت و رضازاده جوان به برنز دست یافت بعد از آن نوبت به المپیک سیدنی رسید تا وزنه برداری ایران بزرگ‌ترین موفقیت تاریخ خود را جشن بگیرد. پس از اینکه محمد نصیری در المپیک ۱۹۶۸ مکزیکوسیتی روی سکوی نخست المپیک ایستاد وزنه برداری ایران تا ۳۲ سال بعد رنگ طلا به خود ندیده بود تا اینکه حسین توکلی قهرمان ۲۲ ساله محمودآبادی به این انتظار ۳۲ ساله پایان داد و اولین طلای وزنه برداری ایران پس از انقلاب را کسب کرد. يک شب بعد هم حسين رضازاده مدال طلای ۱۰۵+ کيلوگرم را به گردن آويخت. موفقیت‌های وزنه برداری ایران با ظهور پدیده ای دیگر همچون بهداد سلیمی ادامه پیدا کرد تا وزنه برداری ایران در دهه چهارم بعد از انقلاب جزو قدرت‌های برتر جهان نام بگیرد. 



۹۲، سال پر فروغ ورزش‌هاي تيمي
در ورزش‌های تیمی، از زمان‌های دور تاکنون، فوتبال بیشترین طرفدار را در کشورمان داشته و همواره موردتوجه جوانان بوده است پیش از انقلاب ، تیم ملی ایران ۳ بار قهرمان جام ملت‌های آسیا و یک بار برنده مدال طلای بازی‌های آسیایی شده بود و یک بار هم در جام جهانی ۱۹۷۸ حضور داشت. اما طلایی ترین دوران ورزش‌های تیمی ایران به دهه چهارم انقلاب باز می‌گردد. در سی و چهارمین سال انقلاب تیم های ملی فوتبال، والیبال، بسکتبال و هندبال ایران جواز حضور در جام جهانی را به دست آوردند تا ورزش‌های تیمی ایران سالی درخشان را پشت سر بگذارند. این درخشش وقتی تکمیل شد که تیم ملی هندبال ایران اولین مدال تاریخ ایران در جام ملت‌های آسیا را در مسابقات ۲۰۱۳ بحرین کسب کرد. البته از اولین حضور ایران در لیگ جهانی والیبال نیز نباید گذشت که پنجره‌ای رو به روشنی برای والیبال ایران گشود. اولين حضور زمينه معرفي واليبال ايران به جهان را بيش از گذشته فراهم كرد به گونه‌اي كه درخشش بلندقامتان ايران در دومين تجربه‌شان در ليگ جهاني واليبال همه نگاهها در واليبال جهان را به سوي ايران و استعدادهاي شگرف واليبال در اين كشور معطوف كرد.



اولين‌ها..
یکی از موفقیت‌های برجسته ورزش در سال‌های بعد از انقلاب، توفیق جهانی در رشته‌های غیر از کشتی و وزنه برداری بوده است برای نخستین بار در رشته تکواندو به طلاهای جهانی دست یافتیم و در مسابقات قهرمانی جهان، نایب قهرمان شدیم سپس در المپیک سیدنی، هادی ساعی اولین مدال غیرکشتی و وزنه برداری ایران را کسب کرد و تکواندوی کشور به یک برنز المپیک رسید. در جودو نیز موفقیت‌های بزرگ آسیایی و جهانی کسب کردیم، نقره جهانی والیبال نوجوانان را هم به دست آوردیم. یکی از مشکلات ورزش ایران حرکت کند در رشته‌های مادر بود که کسب مدال نقره احسان حدادی در المپیک ۲۰۱۲ لندن پایانی بود بر این ناکامی‌ها و آغازی بود بر درخشش در رشته‌هایی که پیش از این کمتر در آنها حضور موفق داشته ایم. در ادامه افتخاراتي كه براي اولين بار ورزش ايران به آنها دست يافته را مرور مي‌كنيم.
*در طول تاریخ برای اولین بار تیم ملی فوتبال کشور به عنوان سرگروه به جام جهانی راه یافت و راه یابی نوجوانان فوتبالیست به جام جهانی و صعود تیم ملی فوتبال در جام ملت‌های آسیا برای ۲۰۱۵ در استرالیا موفقيتي بزرگ براي اين رشته محسوب مي‌شود.
*برای اولین بار تیم ملی والیبال کشورمان ضمن پیروزی برابر کشورهای قدرتمند ورزشی که سال‌ها قهرمان بلامنازع جهان بودند به لیگ جهانی راه یافت. آخرین موفقیت های فرزندان ملت را در ماههاي اخیر در جام بین قاره ای شاهد بودیم.
*برای اولین بار تیم ملی وزنه برداری ایران ضمن توفیق در المپیک در تاریخ ۵۵ ساله رقابت‌های قهرمانی آسیا موفق شد از عنوان قهرمانی خود دفاع کند و کسب ۳ مدال جهانی در این رشته توفيقات پولادمردان را تكميل كند.
*برای اولین بار تیم ملی کشتی کشورمان با اقتدار آمریکا و روسیه را شکست داد و در کشتی آزاد و فرنگی در جام جهانی دو سال پی در پی قهرمان جهان شد.
*در تکواندو نایب قهرمان جهان و بعد از چهل سال به سلطه کره جنوبی (مقر دائمی فدراسیون جهانی تکواندو) پايان داده و بر سكوي قهرماني جهان ايستاديم.
*کسب دو مدال جهانی در تیراندازی افتخاري بزرگ براي اين رشته بود.
*صعود به ۸ قله بالای ۸۰۰۰ متر دنیا و فتح بلند ترین برج صخره‌ای جهان (ترانگو)
*درخشش تیم فوتبال ساحلی در مسابقات بین قاره‌ای در امارات با عبور از روسیه، برزیل و ایتالیا برای اولین بار.
*نایب قهرمانی ووشو در جهان برای سومین بار و در اسکی روی چمن برای اولین بار ایران نایب قهرمان جهان شد.
* در ورزش همگانی با افزایش قریب صد در صد و افزایش دوبرابری ورزشکاران سازمان یافته افتخاري بزرگ نصيب ورزش ايران شد.
*برای اولین بار تعداد رشته های حاضر و مدال آور کشور علاوه بر رشته های مطرح مانند کشتی و وزنه برداری و تکواندو به تعداد گسترده تری در سایر رشته ها مانند تیر اندازی، قایق رانی، بوکس، دوو میدانی ،کوه نوردی وکبدی و ژیمناستیک و ... رسيد مخصوصاً در رشته های تیمی که همواره مورد تقاضا بوده است از جمله والیبال، فوتبال و بسکتبال در ورزشهای در حال رشد و مطرح قاره ای و جهانی تسری یافت.
*شانزدهمین دوره مسابقات آسیایی گوانگجو در تاریخ ورزش ایران ماندگار شد. کاروان ورزشی ایران با کسب ۲۰ مدال طلا، ۱۲ نقره و ۲۵ برنز راهی این مسابقات شد و در مجموع با کسب ۵۷ مدال در رتبه چهارم رده بندی قرار گرفت.
*نتایج کسب شده کاروان ورزشی ایران در مسابقات آسیایی گوانگجو و کسب ۲۰ مدال طلا بهترین نتیجه کاروان ورزشی ایران در سال های پس از انقلاب بوده است. در طول ۱۶ دوره گذشته نیز فارغ از حیث رتبه بندی و از نظر کسب مدال طلا، این دومین افتخار آفرینی ورزشکاران ایران بوده است. ایران تنها یک بار در دوران قبل از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی توانسته بود بیش از این تعداد مدال دریافت کند.
*المپيك ۲۰۱۲ لندن به عنوان بهترين نتيجه ورزش ايران در تاريخ حضور در المپيك به ثبت رسيد. در کاروان ورزشی ایران سوریان، نوروزی، رضایی و سلیمی مدال طلا گرفتند؛ انوشیروانی، نصیرشلال، حدادی، گودرزی و باقری معتمد مدال نقره را به گردن آویختند و رستمی، لشگری و قاسمی برنده‌ی نشان برنز شدند تا كاروان ۵۲ نفره ايران موفق‌ترين حضور خود در المپيك را جشن بگيرد. 
ورزش ایران اتفاقات منحصر به فردی را در شانزدهمين دوره بازي‌هاي آسيايي (۲۰۱۴ اينچئون) در این *دوره ثبت کرده بخصوص اولین‎های شادی‎آور کاروان. اين موفقيت‌ها در کارنامه ورزش ايران به ثبت رسيده است.
کسب اولین مدال طلا در رشته تیراندازی توسط نجمه خدمتی در اولین روز بازی‎ها. کسب اولین مدال طلا در رشته تیروکمان توسط اسماعیل عبادي، کسب اولین مدال برای بانوان در رشته دوومیدانی توسط لیلا رجبی و ثبت رکورد مجموع بالاتر از ۴۵۵ کیلوگرم در وزنه‎برداری که در تاریخ این بازی‎ها برای اولین بار توسط بهداد سلیمی با مجموع ۴۶۵ ثبت شد.
/مريم قمريان/