ورزش براي همه/ انقلاب ورزش همگاني با تأسيس جهاد تربيت بدني

به گزارش ایمنا، در جهان امروز ورزش از نظر مفهوم توسعه یافتگی معنای گسترده و ژرفی یافته است و اکثریت کشورهای جهان می‌کوشند تا زمینه‌های توسعه و پیشرفت را از فراسوی فعالیت‌های ورزشی بهتر بشناسند. از سویی دیگر کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته تلاش می‌کنند با موفقیت در میدان‌های ورزشی از این رقابت جهانی باز نمانند. بر همین اساس می‌توان ورزش را پدیده‌ای همگانی تلقی کرد که گسترش آن مردم و قشرهای گوناگون یک جامعه را در ابعاد مختلف که مهم‌ترین آن نشاط و سلامتی است منتفع می‌کند. بر همین اساس می‌توان اینگونه عنوان کرد که تلاش برای رشد ورزش که می‌تواند در سرنوشت سیاسی، اقتصادی و اجتماعی یک ملت تأثیرگذار باشد تکلیفی ملی به شمار می‌رود.
با زندگی ماشینی تحرک بدنی افراد بسیار کم است و ورزش تنها عاملی است که می‌تواند این فقر حرکتی را جبران کند و سلامتی را تأمین نماید. از طرف دیگر، برخورداری از یک زندگی پرثمر و لذت بخش در صورتی میسر می‌شود که شخص در سنین بالا از سلامتی برخوردار باشند.
چنانچه به همگانی کردن ورزش توجه و برای تمام گروه های سنی برنامه‌های ورزشی مناسب درنظر گرفته شود، یا میادین و امکانات ورزشی توسعه یابد مردم هرچه بیشتر به ورزش کردن روی می آورند.
با توسعه ورزش بین اقشار مختلف جامعه، هزینه های مربوط به دارو و درمان کاهش می‌یابد، اعتیاد و سرگرمی‌های ناسالم بسیار کم می‌شوند و کارایی بیشتر افراد به زندگی آنها رونق می‌بخشد.
ورزش به استفاده درست و مثبت از زمان‌های آزاد و وقت‌های بیکاری کمک می‌کند و باعث می‌شود افراد دور هم جمع گردند و از فردگرایی جلوگیری می‌کند. ورزش همچنین تا حدی از رفتارهای ضد بشری و ضداخلاقی جلوگیری می‌کند و می‌توان آن را از جنبه‌های مختلف مانند وضعیت مشارکت افراد، تنوع فعالیت‌های بدنی، جایگاه ورزش همگانی، نقش رسانه‌ها در ورزش همگانی و دهها جنبه دیگر مورد بررسی قرار داد.
با این همه هرچند ورزش همگانی یک عامل اساسی در تأمین سلامت و کیفیت زندگی افراد جامعه است اما مردم بر اساس فرهنگ و نگرش، باورها و همچنین با توجه به ویژگی‌های فردی(سن، جنس، شغل) و وضعیت مادی خود به آن می‌پردازند. 
اما ورزش همگاني چيست؟
ورزش همگاني پرداختن عامه مردم به ورزش حتي در زماني کوتاه با توجه به امکانات موجود و شرايط افراد است و در اين ميان وظيفه اصلي وزارت ورزش و جوانان و نهادهاي ذی‌ربط دعوت از مردم براي ورزش‌هاي همگاني مانند پياده روي، دوچرخه سواري، کوهپيمايي، دوهاي عمومي و ورزش‌هاي بومي و محلي است. نگاهي به تأثير ورزش بر سلامت جسماني و رواني و ميزان مشارکت مردم در ديگر کشورها نشان از اهميت آن در زندگي دارد.
ورزش همگاني از سال ۱۹۰۰ ميلادي تاكنون با انگيزه‌هاي متفاوتي از جمله تأمين سلامت جسمي و رواني غني سازي اوقات فراغت گسترش روابط اجتماعي دور شدن از زندگي ماشيني بازگشت به طبيعت افزايش كارايي زمينه سازي براي رشد ورزش قهرماني و توصيه پزشكان مورد توجه قرار گرفته است.
اما پیشینه ورزش همگانی در کشور ما به اولین سال پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی باز می‌گردد. ورزش همگاني از سال ۱۳۵۸ تحت عنوان ورزش محلات آغاز و در سال ۱۳۶۲ به صورت تشكلي قانوني تحت عنوان جهاد تربيت بدني رسميت يافت و رشد و گسترش آن به عنوان اولين وظيفه قانوني كليه دستگاهها در نظر گرفته شد.
از سال ۱۳۶۷ این تشکیلات زیر نظر دفتر امور فرهنگی- اجتماعی و ورزش همگانی سازمان تربیت بدنی فعالیت خود را ادامه داد ولی به علت وجود برخی مشکلات از جمله عدم تخصیص بودجه و اعتبار لازم تصمیم گرفته شد که این زیر مجموعه سازمان تربیت بدنی به یک فدراسیون تبدیل شود. در نهایت فدراسیون ورزشهای همگانی جمهوری اسلامی ایران با هدف ایجاد امکانات و بستر مناسب و به منظور ایجاد نشاط و شادابی در مردم و به دنبال آن بالا بردن سطح مهارت‌ها در سال ۱۳۷۱براساس اساسنامه فدراسیونها تشکیل شد. این فدراسیون در جهان به نام مخفف TAFISA و در آسیا به نام مخفف ASFA فعالیت می‌نماید.
فدراسیون ورزشهای همگانی با شعار «ورزش برای همه» سعی در نزدیک کردن مردم به ورزش دارد به طوری که معتقد است با توجه به سلیقه و علاقه مردم هر کس، هر کجا، هر وقت با هر بودجه بتواند ورزش کند، یعنی مردم با کمترین امکانات و هزینه به سمت ورزش روی بیاورند و در این راه در تلاش است با همکاری سایر سازمان‌ها و ارگان‌ها از جمله صدا و سیما و وزارت کشور و شهرداری‌ها بستری مناسب برای ورزش آماده کند. برای رسیدن به این منظور از طریق تبلیغات در صدا و سیما و رسانه‌های گروهی در جهت آگاهی مردم به امر ورزش، سمینارها، مسابقات، کنگره‌ها و برگزاری کلاس‌های آموزشی، تهیه تجهیزات مورد نیاز مثل استقرار میزهای سیمانی، میزهای شطرنج در اماکن عمومی و ایجاد امکانات و ساختن زمین و  وسایل ورزشی در اماکن عمومی (بسکتبال، والیبال و...) و تهیه پوستر و بروشور، کتاب و لباس و توزیع آنها در بین مردم سعی در گسترش ورزش و در نتیجه تندرستی و سلامتی در بین جامعه دارد و این فدراسیون با زیر گروههای خود که تحت عنوان انجمن و هیات هستند با توجه به وظایف و اهداف تعریف شده فعالیت می کنند.
گسترش ورزش همگانی زمینه ساز توسعه پایدار کشور
به دليل اهميت مقوله تربيت‌بدني در زندگي روزمره مردم، اصل سوم قانون اساسي جمهوري اسلا‌مي ‌ايران دولت را موظف كرده است تا به منظور نيل به اهداف متعالي انساني، همه امكانات خود را براي تربيت بدني رايگان براي همه و در تمام سطوح به كار برد. در اين اصل قانون اساسي، اهميت توجه به مسأله تربيت بدني در كنار مسأله آموزش و پرورش مدنظر قرار گرفته و اين امر خود حاكي از اهميت موضوع تربيت بدني در قانون اساسي جمهوری اسلامی ایران است.
در همین راستا رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز بارها در فرمایشات خود بر لزوم توسعه ورزش همگانی که زمینه ساز نشاط و کارایی اجتماعی است تأکید کرده اند و به نظر مي‌رسد در دهه چهارم انقلاب مسئولان مي‌بايست عزم خود را براي توسعه اين بخش از ورزش كه نشاط اجتماعي را به دنبال دارد بيش از گذشته جزم كنند. در اين ميان رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب مي‌تواند راهگشا باشد. همان گونه که فرموده اند:
«متاسفانه ورزش های بومی ما، ورزش هایی که مربوط به سابقه و فرهنگ گذشته ماست؛ مهجور است و دست خود ما نیست. خیلی از ورزش ها در کشور ما مهجور است و من در آن دیدار از آن‏ها اسم آوردم. چوگان که جزو ورزش های قدیمی ماست؛ بعضی از این ورزش های زورخانه‏ای هم، ورزش های خیلی خوبی است. این‏ها می‏تواند در دنیا مطرح شود. اصلاً ما می‏توانیم ورزش هایی را در دنیا ابداع کنیم. یک روز فوتبال در دنیا نبود؛ اما آن را به وجود آوردند. یک روز بسکتبال در دنیا نبود؛ اما آن را به وجود آوردند.
بنابراین چرا ورزشکاران ایرانی و صاحب‏نظران ایرانی در ورزش، نوآوری نکنند؟ الآن صحبت نوآوری بود؛ یکی از میدان‌های نوآوری، ورزش است. نوآوری کنند، کارهای جدید بکنند؛ هم در مسائل ورزشی، هم در خود ورزش. در ورزش همگانی هم باید گام های اساسی برداریم. چون این صحبت‌ها را جوانان و عموم مردم خواهند شنید، من واقعا همه را به ورزش سفارش می‏کنم.
بنده گاهی صبح‌ها به ارتفاعات شمال تهران می‏روم و از اینکه بعضی وقت‌ها می‏بینم آنجا خلوت است، واقعاً غصه‏ام می‏شود. گاهی اوقات هم اتفاق می‏افتد که جمعه‏ها وقت شلوغی می‏روم و می‏بینم که جمعیت زیاد است، خوشحال می‏شوم. معتقدم که خدای متعال یک وسیله‏ مفت و مجانی برای ورزش تهرانی‏ها در این ارتفاعات البرز قرار داده است؛ ولی اکثراً استفاده نمی‏کنند.
این ارتفاعات البرز را نه برایش پول داده‏ایم و نه کاری کرده‏ایم؛ پس برویم از این موهبت خدادادی استفاده کنیم. این ورزش است، این حرکت است؛ تحرک در سطح باز و هوای آزاد.
تقریباً همه شهراهای کشور این امکانات مجانی را دارند. امکانات، لزوماً تشک کشتی یا میدان و زمین چمن فوتبال و امثال این‏ها نیست البته آن هم جزو امکانات است و باید حتماً داشت و اگر نداریم به فکرش باشیم اما آنچه که ورزش عمومی و همگانی احتیاج دارد، همت ما و وجود فضایی است که بشود به این شکل در آن ورزش کرد و این خوشبختانه کم‏وبیش در همه جا هست.
من همه را به ورزش توصیه می‏کنم. پهلوانان و قهرمانان و متخصصان ورزش را به نوآوری، به جدیت و کوشش در کسب مهارت‌های بیشتر و قدرت بدنی بیشتر، برای اینکه در میدان‌های بین‏المللی پیش بروند، توصیه می‏کنم. کسانی را هم که مسئولان این مجموعه‏های ورزشی هستند، توصیه می‏کنم به اینکه هرچه می‏توانند، برای ورزشکاران امکان فراهم کنند که این کارها انجام گیرد. 

* بیانات رهبر انقلاب در دومین روز از دهه مبارکه فجر (سیزدهم بهمن ۱۳۷۷)