عدم هماهنگی افزایش حجم پول در جامعه با تولید از علل تورم است

به گزارش خبرنگار ایمنا از کاشان، نرخ تورم در زمان های متفاوت متغیر بوده و به عوامل گوناگون و متنوعی از جمله تولید ناخالص ملی، نرخ ارز بازار آزاد، حجم نقدینگی و...بستگی دارد.
تورم، از نظر علم اقتصاد به معنی افزایش بی رویه و مداوم سطح قیمت ها و نابرابری عرضه و تقاضای کل جامعه (فزونی تقاضا بر عرضه) و افزایش دائم و بی رویه سطح عمومی قیمت کالاها وخدمات که در نهایت به کاهش قدرت خرید و نابسامانی اقتصادی می انجامد.
در اینجا فرصت را غنیمت شمرده به سراغ ابوالفضل صیادی، کارشناس مسوول سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور آمدیم آنچه می خوانید ماحصل این گفتگوست.
علت اصلی تورم شاید هماهنگ نبودن افزایش حجم پول در جامعه با افزایش حجم تولید باشد، به عبارتی تورم تناسب نداشتن حجم پول درگردش با عرضه کالا ها و خدمات و هر چه میزان تورم بیشتر باشد قدرت خرید پول کمتر است.
عوامل موثر بر تورم و شناسایی ابزارهای کنترل این نوع تورم و پیش بینی تاثیر سیاست های دولت ها در زمینه کنترل تورم است.
ابوالفضل صیادی، ابتدا به بررسی رابطه بین تورم و نقدینگی پرداخته، سپس به بررسی نقش جامعه در میزان تورم و اشاره به چند نظریه.
۱- نظریه مکتب کینزی: از نظر کینز نوسانات حجم پول می تواند بخش های حقیقی اقتصاد از جمله تولید وسطح اشتغال را متاثرکند، به نظر وی تورم ناشی از افزایش مخارج کل بر درآمد واقعی است،بطور کلی در این نظریه که به نظریه شکاف تورمی کینز معروف است، علت شکاف تورمی فاصله بین تقاضای کل و عرضه کل است.
۲- نظریه تورم وارداتی: جمعی از اقتصاددانان معتقدند که تورم برگرفته از افزایش قیمت کالاهای وارداتی است و میزان آن بستگی به میزان واردات کالا ها در جامعه دارد، در حال حاضر و در شرایطی که اقتصاد کشورها به شدت به هم وابسته است، تراز پرداخت ها در کشور های در حال توسعه یک مسئله بسیار مهم است.
۳- نظریه تورم روانی: به اعتقاد بعضی از نظریه پردازان اقتصادی، انتظار مردم از افزایش قیمت ها در آینده که به آن تورم انتظاری گفته می شود، یکی از علل افزایش تورم در جامعه است در حقیقت عکس العمل های روانی، علت تورم نیست بلکه عامل تشدید تورم است و این موضوع در چند سال اخیر مخصوصا در بازار زمین و مسکن کاملا مشهود و قابل لمس است، تورم انتظاری از عوامل تاثیر گذار بر تورم است.
۴- نظریه فشار هزینه: طرفداران این نظریه، افزایش هزینه های تولید را عامل اصلی افزایش قیمت ها معرفی می کنند، به عقیده بسیاری از صاحبنظران اقتصادی رکود تورمی که در دهه ۱۹۷۰میلادی بسیاری از کشورهای صنعتی را در بر گرفت از نوع تورم ناشی از فشار هزینه بود.۵- نظریه ساختار گرایان: به نظر این عده از اقتصاددانان منشاء عمده فشار های تورمی، فشار رشد اقتصادی بر ساختارهای اجتماعی و اقتصادی توسعه نیافته است. وی معتقد است که تورم در کشورهای در حال توسعه یک پدیده پولی صرف نیست. تورم اگر از سوی مقامات پولی و مالی از طریق افزایش تقاضای کل تحریک نشود یک پدیده کوتاه مدت خواهد بود، برعکس، توسل به سیاست های پولی در خلال سیاست های مالی، تورم ساختاری را به یک پدیده بلند مدت مبدل می کند.
۶- مکتب اصالت پولی: طرفداران این نظریه معتقدند که تورم همیشه و همه جا یک پدیده پولی است، به عبارتی افزایش حجم پول منجر به افزایش سطح عمومی قیمت ها می شود  که بر اساس این نظریه عرضه پول هیچ تاثیری بر متغیر های حقیقی مانند مصرف، سرمایه گذاری، اشتغال، نرخ بهره و درآمد حقیقی ندارد.
مکتب اصالت پولی خود به دو مکتب سنتی پولی و انتظارات عقلایی تقسیم می شود. طبق نظریه انتظارات عقلایی هرگونه تغییر در نرخ رشد عرضه پول می تواند به بخش منظم یا پیش بینی شده و یا غیر قابل انتظار تقسیم شود. تغییرات پیش بینی شده عرضه پول نرخ تورم انتظاری وهم زمان با آن نرخ تورم بالفعل را افزایش می دهد.
تحقیقات بعمل آمده در زمینه تورم در ایران ریشه تورم را بیشتر پولی دانسته اند. با توجه به تاثیر بلند مدت تکانه وارده از طرف شکاف تولید ،یکی از دلایل مزمن شدن تورم در اقتصاد ایران ،تاثیر گذاری متغیر های واقعی بر تورم است. در نتیجه تورم در ایران صرفا" پولی نیست. بر اساس نتایج بدست آمده از الگوی شکاف تولید ناخالص داخلی می توان گفت، در بلند مدت یکی از عوامل اصلی در پایداری تورم عوامل ساختاری اقتصاد ایران است.
نتایج حاصل از برآورد الگو و توابع عکس العمل ضربه - پاسخ نشان می دهد تکانه های نرخ رشد ارز بر تورم موثر است همچنین نتایج برآورد الگو حاکی از آن است که رابطه بین رشد نرخ ارز و تورم مثبت است.
۷- تورم فشار تقاضا: عبارتست از تورم ناشی از فزونی تقاضای کل نسبت به کل جریان کالا وخدمات ایجاد شده در اقتصادکه همه عوامل تولید را با ظرفیت کامل به کار گرفته باشد.در اثر عدم تعادل بوجود آمده از فزونی تقاضای مصرف کنندگان، دولت و بنگاه های اقتصادی بر عرضه موجود قیمت ها افزایش می یابد در نتیجه افزایش قیمت تقاضای مازاد را کاهش داده و به حد متعادل می رساند و یا در شرایطی با تحریک عرضه کالا تعادل را برقرار می سازد.
در تورمی که مهار شده است معمولا فزونی تقاضای کل بر عرضه کل کالا و خدمات با فرض ثابت بودن سایر شرایط به ازدیاد قیمت ها منجر می شود.
۸- تورم فشار سود: تورمی که در آن تلاش سرمایه داران برای تصاحب سهم بزرگی از درآمدملی منشاء تورم می شود.
کارشناس مسوول سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور انواع تورم را اینگونه عنون کرد:
۱- تورم خزنده، آرام یاخفیف: در این نوع تورم ،قیمتها حاکثر بین ۴تا ۸درصد در سال افزایش می یابند.
۲- تورم تازنده، شتابان یا شدید: افزایش قیمت ها در این نوع تورم بین ۱۵تا ۲۵ درصد در سال ذکر شده است .
۳- تورم افسارگسیخته، ابر تورم یا تورم بسیار شدید: شدید ترین حالت تورم که در آن قیمت ها تا ۵۰ درصد در ماه افزایش و یا دو برابر شدن قیمت ها طی شش ماه تجربه می شود.
وی به راهکارهای مبارزه با تورم اشاره کرد و گفت:
۱- سیاست های پولی ومالی: هدف اصلی از این راهکار محدود کردن تقاضای کل است.(سیاست های انقباظی)
۲- سیاست های درآمدی: این سیاست با دخالت مستقیم در بازار و عوامل تولید کننده میسر خواهد شد.
بطور طبیعی تورم با رونق و کاهش بیکاری همراه است و رکود کاهش سطح قیمت ها و افزایش بیکاری رابه دنبال دارد.
این موضوع تا قبل از دهه ۱۹۷۰ در اکثر کشورها به درستی صدق می کرد اما در دهه های اخیر جهان ترکیبی از این دو معضل را تجربه می کند. رکود تورمی حاصل تغییر مکان منحنی عرضه به سمت چپ است.
در دروان تورم نگهداری دارایی های پولی موجب از دست رفتن قدرت خرید و داشتن بدهی موجب به دست آوردن قدرت خرید اضافی می شود.
در دوره تورم یک واحد تجاری که خالص وضعیت پولی منفی دارد، موفق به کسب سود ناشی از تغییر کلی سطح قیمت ها می شود زیرا می تواند بدهی های خود را با مبالغ ریالی ثابت که با گذشت زمان ارزانتر می شود پرداخت کند خالص وضعیت پولی مثبت در دوران تورم موجب تحمل زیان ناشی از تغییر کلی سطح قیمت ها می شود. زیرا قدرت خرید ریال کاهش می یابد.
اسکناس ها و سپرده های دیداری که درآمدی به آنها تعلق نمی گیرد یا نرخ بهره ای به آنها پرداخت نمی شود با افزایش تورم ارزش واقعی کمتری پیدا می کنند در واقع در مورد سپرده های دیداری دارندگان این سپرده ها بازنده و بانک ها برنده خواهند بود چون اسکناس و مسکوک به عنوان بدهی دولت به دارندگان آنها محسوب می شود وجود تورم مانند یک مالیات به حساب می آیدکه پایه آن حجم اسکناس در دست مردم و نرخ آن نرخ تورم است.
این کارشناس، تاثیر تورم بر صورت های مالی را اینگونه ذکر کرد: در شرایط تورم شدید صورت های مالی باز تاب صحیحی از وضعیت مالی شرکت ها و موسسات اقتصادی ندارند و آنچه حسابداران در شرایط تورم شدید به نام صورت های مالی منتشر می کنند چیزی جز مقداری اعداد و ارقام نادرست و نامربوط نیست.
صیادی، یکی از اهداف اصلی حسابداری مالی را اندازه گیری عناصر مربوط به وضعیت مالی و نتایج عملیات واحد های تجاری به مفهوم نگهداشت سرمایه دانست و گفت: بر اساس مفهوم نگهداشت سرمایه، محاسبه و شناخت سود به بعد از حفظ سرمایه و باز یافت بهای مصرف شده موکول می شود که نگه داشت سرمایه مفهومی است که به موجب آن رقم سرمایه گذاری شده از سود حاصل از سرمایه گذاری تفکیک می شود و سود واقعی مبلغی است که بعد از توزیع آن بین سهامداران سبب می شود که قدرت خرید سرمایه اولیه محفوظ بماند.
به گفته وی، تحقیقات نشان می دهد که تاثیر مالیات بر ارزش افزوده به افزایش سطح عمومی قیمت ها موقتی بوده و در کوتاه مدت، بین ۶تا ۹ ماه از بین خواهد رفت، البته در مواردی که انتظارات تورمی شدید از اجرای این سیاست می رود بعضی از سیاست های به منظور کنترل تورم می توان اتخاذ کرد.
کارشناس مسوول سازمان زندان ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور، اطلاع رسانی و آماده سازی افکار عمومی، کاهش انواع دیگر مالیات همزمان با معرفی مالیات بر ارزش افزوده، انتخاب زمان مناسب برای شروع نظام جدید مالیاتی مثل اطمینان خاطر ازعرضه کافی کالاها در شروع طرح و اهداء اعتبار مالیاتی برای خرید کالاهای واسطه را از جمله سیاست های کنترل تورم برشمرد.
صیادی در پایان اظهار داشت: در یک برداشت کلان از اثر تورم به نظر می رسد که وقتی همه عوامل اقتصادی تورم را مد نظر قرار داده و بطور صحیح آن را در همه فعالیت ها و قراردادهای اقتصادی منظور کند هزینه تورم به حداقل کاهش می یابد.
به گفته وی، تورم عموما مزد بگیران را، با انتقال درآمد آنها به گروه های پردرآمد در جامعه در وضعیت درآمدی بدتری قرارمی دهد و کاهش درآمد در این گروه مشکلات و مسایل اجتماعی بسیاری را در جامعه بوجود می آورد./ فروغ صالحی