ایرانیان باستان بنیان‌گذار تفکر مکتبی و نظام یافته در جهان هستند

به گزارش خبرنگار ایمنا از شهرضا، در کتب تاریخ فلسفه یونان را بنیان‌گزار فلسفه در جهان دانسته اند و این روند تا آنجا پیش رفته است که در ایران شهرهایی همچون شهرضا را به سبب فزونی تعداد حکما و فالسفه در آن به "یونانچه" شهره کرده اند. 
اما حقیقت چیزی جز این است. مبانی اندیشه فلسفی از ایران باستان به یونان رفته است. در واقع فاصله تمدنی در ایران و یونان باستان تا بدان اندازه است که حتی نمی توان تصور آن را داشت که در کشوری همچون یونان چنین افکار بلندی جریان داشته باشد اما در ایران با چنان سابقه تمدنی خبری از افکار فلسفی نباشد.
مبانی اندیشه ایران باستان در حکمت اشراق شیخ شهاب الدین سهروردی نمود یافت که در این مقال قصد سخن از آن را نداریم. در اینجا می‌خواهم یکی از حکمای ایران باستان را که در عهد خود و حتی در اقران متمادی سرآمد انداع و امثال خویش بوده است را معرفی کنم بزرگمهر بختگان از فيلسوفان و انديشمندان ايران است که در زمان انوشيروان عهده دار مقام صدارت عظمی می‌گردد. 
وی وزيری کارآمد و دانا در سده‌ي شش میلادی در ایران عصر ساسانی بود. اما از سجای وی بر می آید بزرگمهر دانا، خردمند، عاشق ايران و دوستدار مردم است تا جایی‌که از تاريخ به افسانه و استوره می‌رود. 
انديشمندی فرزانه و افتخاری‌ست در تاریخ اندیشه‌ي ایران. بر مبنای شواهد تاریخی بزرگمهر نخست برای آموزش و پرورش هرمز، فرزند انوشیروان گماشته شده‌‌بود. ولی هرمز حق تعلم را به جای ناورده استاد را میرنجاند، اما چندی بعد از کرده‌ي خود پشیمان شد و جایگاه بزرگمهر بالا گرفت، تا آنکه به وزارت رسید و در امور کشوری با شایستگی بسیار به شاه خدمت‌نمود. 
بزرگمهر در فرهنگ و تاریخ ایران منشا الهام برای نقل داستان‌ها و روایات فراوان شده است. گویند هنگامی که پادشاه هند شطرنج را نزد پادشاه ایران فرستاد، بزرگمهر رازهاي آن را کشف کرد و در برابر آن بازی نَرد را اختراع نمود. 
وزيركُشى در تاريخ ايران تا برامكه و اميركبير ادامه ‌يافته‌ است و بزرگمهر هم یکی از این وزیران است که شاید به سبب آنکه بیش از آنچه که باید بداند می‌دانست، کشته‌شد. 
بزرگمهر آثار ارجمندی را نیز از خود به يادگار نهاده است. از آن میان کتابی است به نام "ظفرنامه" که ابوعلی ‌سينا آن را برای سامانيان از پهلوی برگردان كرده‌است. اين کتاب رساله است در پرسش و پاسخ‌ بين شاه و بزرگمهر. 
همچنین دیگر اثر وی کتابی است نامور به "پندنامه‌ی بزرگمهر بختگان به انوشيروان" كه مجموعه‌‌ای ‌ا‌ست از سخنان پراکنده و داستان‌ها و روايت‌ها که به "یادگار بزرگمهر" مشهور گردیده است. 
درونمایه این کتاب نزدیک به ۲۶۳ پند و اندرز است. با مقایسه‌ي نوشته‌ی یادگار بزرگمهر با گفتاری از شاهنامه فردوسی به نام "پند دادن بوزرجمهر نوشین‌روان را" می‌توان به این نکته پی‌برد که بی گمان این نوشته‌ي پهلوی در کنار شاهنامه منثور دقیقی طوسی یکی از سرچشمه‌های شاهنامه بوده است.
داستان‌های بسیاری را در باب خردمندی به وی منسب دانسته اند. از آن جمله داستانی مشهور در باب پاسخ بزرگمهر به این پرسش که بزرگترین بدبختی برای انسان چیست؟
فیلسوف یونانی در پاسخ این سوال می گوید، «پیری و کُودنی که با تنگدستی و نداری باهم باشد» و دانشمند هندی گفت: بیماری‌های جسمی که با دردهای روحی فزون گردد و اما حکیم ایرانی، بزرگمهر گفت: که آدمی ببیند که عمرش نزدیک به پایان است و کارِنیکی نکرده، این بدترین بدبختی‌هاست./2