سروش اصفهاني؛ شمس‏الشعراي عصر ناصري

به گزارش ايمنا، ميرزا محمدعلي متخلص به سروش، شاعر معروف عصر ناصرالدين‌ شاه قاجار در سال 1228 ه.ق در اصفهان به‌ دنيا آمد.
وي تحصيلات خود را در اصفهان سپري کرد و به سبب طبع سرشار و استعداد ادبي مورد توجه حاجي سيد محمدباقر رشتي عالم معروف اصفهان قرار گرفت و از طرف او به شعر و شاعري تشويق شد.
وي که در جواني سرودن شعر را آغاز کرد، در اوايل منشي تخلص مي‌کرد.
ميرزا محمدعلي مدتى را به سفر گذرانيد و سپس از اصفهان به گلپايگان رفت و از آنجا راهي تهران شد. پس از چندى به اتفاق شاهزاده محسن ميرزا متخلص به دارا به تبريز رفت و به دربار ناصرالدين ميرزاى وليعهد راه يافت و مورد اكرام و انعام او واقع شد و لقب شمس‏الشعرايى يافت.
اقامت سروش در تبريز چهارده سال به طول انجاميد. وي پس از فوت محمد شاه در سال 1264 ه.ق به همراه ناصرالدين شاه به تهران آمد و تا زمان مرگ در دربار شاه بود. وي در سال 1285 ه.ق در تهران درگذشت.
وي متخلص به سروش، ملقب به خان و شمس‏الشعرا بود و به دستور بهمن ميرزا، پسر چهارم عباس ميرزا نايب‏السلطنه، اشعار عربى «الف ليله و ليله» را به فارسى بليغ و شيوايى ترجمه كرد.
سروش از شاعرانى است كه سبك دوره‌ي بازگشت ادبى در قصايد او كه به پيروى از شعراى قصيده‌‏سراى قرن پنجم مخصوصاً فرخى ساخته به نهايت كمال رسيده است.
وي در پيروي از سبک خراساني استعداد خاصي داشت و طبع خود را در سرودن انواع قالب‌هاي شعري اعم از قصيده، غزل و مثنوي آزمود و اشعاري بديع خلق کرد.
وي به فرخي، ناصر خسرو، منوچهري و امير معزي عشق مي‌ورزيد و به سبک اين ‌شاعران شعر مي‌سرود.
سروش همچنين اشعاري در مناقب حضرت علي (ع) و ساير ائمه (ع) شيعه سرود که از لحاظ سبک و سياق درخور توجه است. ميرزا محمدعلي سروش در شعر و ادبيات عرب نيز تسلط و تبحر داشته است و در هنگام ترجمه‌ي کتاب «الف ليله و ليله» (هزار و يک‌شب)، اشعار عربي اين کتاب را به ‌فارسي بليغ و شيوا ترجمه کرده و به نظم درآورده ‌است.
از آثار وي‌ مي‌توان به ديوان اشعار (مشتمل بر قصايد، غزليات، قطعات، مسمطات)، مثنوي ارديبهشت‌نامه (يك حماسه‌ي دينى به بحر متقارب در بيان احوال پيامبر اسلام)، مثنوي ساقي‌نامه، مثنوي الهي‌نامه، زينةالمدايح (مجموعه‏اى از مدايح خاندان رسالت)، مثنوي روضةالانوار (در ذكر واقعه‏ى كربلا)، و کتاب شمس‌المناقب (حاوى قصايدى در مدح و منقبت رسول اکرم و خاندان نبوت) اشاره كرد.
نمونه‌اي از اشعار ميرزا محمدعلي سروش اصفهاني:
از بس كه پر از چين بود آن زلف شبه رنگ
كرده است به رخسار تو جاي نگه تنگ
من بنده‌ي آن عارض و آن لب كه تو گويي
گل داده به دو بوي و مي داده بدو رنگ
از عنبر و از مشك به ده گام رود بوي
بوي سر زلف تو رود تا به دو فرسنگ
گفتني است كتاب «تفسيري بر شعر شمس‌المناقب شمس‌الشعرا سروش اصفهاني» با حاشيه و تصحيح عبدالحميد آيتي توسط انتشارات پژواك كيوان (مشتمل بر 67 شعر اين شاعر) منتشر شده و در دسترس علاقه‌مندان شعر و ادب اين سرزمين مي‌باشد.