مسجد رکن‌الملک؛ از مساجد مشهور قرن چهارده هجري

به گزارش ايمنا، يکي از بناهاي مشهور اصفهان که در اوائل قرن چهاردهم هجري ساخته شده مجموعه‌ي مسجد رکن‌الملک است.
اين اثر نفيس و جالب که در ابتداي مجموعه‌ي تخت فولاد واقع شده است از بناهاي حاج‌ميرزا سليمان‌خان رکن‌الملک شيرازي است.
با توجه به منابع و مآخذ موجود در مورد اين مجموعه و همچنين ماده‌تاريخ‌هايي که در کتيبه‌هاي مسجد و مدرسه آمده اين نکته مشخص مي‌گردد که اين بنا در سال 1321 هجري قمري بنا گرديده است.
کتيبه‌ي سردر مسجد و مدرسه که به‌وسيله‌ي محمدتقي فرزند محمدابراهيم اصفهاني نوشته شده با خط ثلث بر زمينه‌ي کاشي خشت لاجوردي آيات قرآني را کتابت کرده است.
بر هلال سردر اشعاري با خط نستعليق سفيد بر زمينه‌ي کاشي خشت لاجوردي رنگ نوشته شده است. در اين اشعار علاوه بر آن که به نام سليمان‌خان اشاره شده در مصراع آخر، ماده‌تاريخ اتمام بنا (که سال 1321 هجري قمري است) نيز آمده است.
اين سردر به حياط کوچکي متصل مي‌شود که آب‌انبار معروف مسجد در اين قسمت قرار دارد. لوحي سنگي که بر ديوار آب‌انبار نصب شده با خط نستعليق برجسته بر سنگ مرمر، طي اشعاري ماده‌تاريخ ساخت آب‌انبار را (که سال 1325 هجري قمري است) بيان مي‌دارد.
کتيبه‌اي که در داخل سردر مسجد و مدرسه است به خط ثلث سفيد بر زمينه‌ي کاشي خشت لاجوردي رنگ تاريخ 1320 و نام سيدهاشم طوبي را بر خود دارد.
در طرفين در ورودي مسجد در کنار اتاقي که آرامگاه او در آن قرار دارد دو تصوير رکن‌الملک بر کاشي نقش و اشعاري به خط نستعليق لاجوردي بر زمينه‌ي کاشي خشت سفيد در اطراف تصوير نوشته شده است. تاريخ اين نوشته 1324 هجري قمري است و نويسنده‌ي آن ميرزا عبدالجواد مي‌باشد.
اشعار فارسي سردر مسجد که آن نيز به خط نستعليق بر زمينه‌ي کاشي لاجوردي است از سرودهاي طرب شاعر مشهور عصر قاجار است.
در قسمت نماي خارجي ايوان جنوبي مسجد با خط ثلث بر زمينه‌ي کاشي خشت لاجوردي آيات قرآن کريم به خط محمدباقر شيرازي است و تاريخ آن نيز 1257 هجري قمري است.
در طرفين ايوان اشعاري از رکن‌الملک به خط نستعليق سفيد بر زمينه‌ي کاشي خشت زرد رنگ نوشته شده است. کاشي‌کاري ايوان در سال‌هاي بعد انجام شده و تاريخ آن 1379 هجري قمري است.
در اطراف صحن مسجد نيز اشعاري از رکن‌الملک با خط نستعليق سفيد بر زمينه‌ي کاشي خشت لاجوردي رنگ نوشته شده است. نويسنده‌ي اين اشعار طرب‌بن هماي شيرازي و تاريخ آن 1324 هجري قمري است.
در اطراف ايوان جنوبي مسجد اشعاري به خط سفيد بر زمينه‌ي کاشي لاجوردي به تاريخ 1319 هجري قمري نوشته شده که سراينده‌ي اين اشعار شاعري به نام اديب است.
در اطراف گنبد زيباي مسجد رکن‌الملک نيز کتيبه‌ي زيبايي وجود دارد که آيات قرآن مجيد نوشته شده است. تاريخ اين کتيبه 1323 هجري قمري است خطوط داخلي محراب نيز نستعليق سفيد بر زمينه‌ي کاشي لاجوردي است و خط ثلث مشکي بر زمينه‌ي کاشي خشت زرد و ثلث زرد است.
در اطراف نماي خارجي گنبد به خط ثلث سفيد بر زمينه‌ي کاشي خشت لاجوردي رنگ آياتي از قرآن به همراه اشعاري به زبان عربي نوشته شده که تاريخ اين کتيبه 1322 هجري قمري است.
مسجد رکن‌الملک شبستان مسقف زيبايي دارد. بر کتيبه‌ي اين شبستان علاوه بر آيات قرآن که به خط ثلث سفيد بر زمينه‌ي کاشي لاجوردي رنگ نوشته شده اشعاري نيز با خط نستعليق سفيد بر زمينه‌ي کاشي لاجوردي به چشم مي‌خورد که تاريخ آن 1318 و سراينده‌ي آن اشعار نيز اديب است.
در داخل آرامگاه رکن‌الملک که کاشي‌کاري آن در حدود 50 سال پيش انجام گرفته و اشعاري به خط نستعليق سفيد بر زمينه‌ي کاشي لاجوردي رنگ نوشته شده که اثر طبع رکن‌الملک و به تاريخ 1328 هجري شمسي است.
مسجد رکن‌الملک اصفهان به‌لحاظ در بر داشتن نمونه‌هاي بديع و جالب معماري دوران قاجار و همچنين وجود خط ثلث و نستعليق متعلق به استادان آن روزگار از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. علاوه بر آن اين مسجد و مدرسه بيانگر علاقه و دلبستگي برخي از دولت‌مردان دوران قاجار به علم و دانش و شعر و ادب است.