در کشور ما نیز با توجه به ترکیب جمعیتی جوان که قاطبه اجتماع را شکل می دهد و نظر به حدود چهارمیلیون دانشجوی در حال تحصیل، جایگاه نهاد های آموزش عالی و دانشگاه ها به دلیل ارتباط موثر و مداوم با این بدنه اجتماعی را پر رنگ تر جلوه می دهد.
در نتیجه ی این موضوع برای دستیابی به علل کامیابی یا سرخوردگی جامعه بایستی به خروجی این نهاد های آموزشی و شرایطی که طی آن جوانان طی طریق می کنند توجه کرد.
مدتی است بدلیل افزایش نگرانی ها بابت رو به رشد بودن ناهنجاری های اجتماعی نوک پیکان حل این معضلات به سمت دانشگاه و مراکز آموزش عالی و با موضوع اسلامی سازی ظاهری و طرح تفکیک جنسیتی نشانه رفته است.
وزارت علوم نیز به عنوان رابط اصلی بخش اداره کننده ی جامعه و اولین واحد موظف به رسیدگی و اصلاح این معضلات بعد از تصویب طرحی است که به شکل قانون توسط نمایندگان مردم و از طریق شورای عالی انفلاب فرهنگی به این وزارت ابلاغ شد.
در این گزارش سعی بر آن داریم که علاوه بر بررسی روند طی شده بر مقوله اسلامی سازی دانشگاه ها و طرح تفکیک جنسیتی دانشگاه ها نقدی بر روند و نحوه اجرای طرح از منظر صاحبنظران داشته باشیم و نهایتا به بررسی آسیب ها و فرصت های این اقدام که از اقدامات پر سر و صدای وزارت علوم در چهار سال گذشته بود بپردازیم.
آخرین اعلام نظر وزیر علوم: ۲۵ دانشگاه تک جنسیتی ایجاد کرده ایم / اعتقادی به تفکیک ندارم!!
دکتر دانشجو تیرماه سال۹۲ در نشستي خبري در حاشيه مراسم نكوداشت دانش آموختگان غير ايراني در دانشگاه فردوسي مشهد در این رابطه اینگونه گزارش داد: اصل اصطلاح تفكيك جنسيتي هيچگاه كلام من نبوده و هميشه ساماندهي جنسيتي در دانشگاه را مطرح كرده و به اين روش که مبتنی بر مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی است معتقد بوده ام اما واژه تفكيك جنسيتي توسط برخی رسانه ها هميشه به عنوان يك بحث جنبي و حاشيه اي مطرح ميشود که جای متن را پر می کند و البته اين امر به عمد صورت مي گيرد.
وزیر علوم در ادامه گفت: در راستای سیاست اسلامی شدن دانشگاه ها در این مدت ۲۵ دانشگاه تک جنسیتی در کشور تاسیس کرده ایم که ۱۵ مورد دولتی و ۱۰ دانشگاه نیز غیرانتفاعی بوده و بنا داریم این دانشگاه ها را به ۳۰ مورد افزایش دهیم تا در هر استان یک دانشگاه دخترانه داشته باشیم.
وی افزود : سند اسلامی شدن دانشگاه را نیز با تشکیل یک گروه کارشناسی قوی تدوین کردیم که در شورای اسلامی شدن دانشگاه ها نیز تصویب و به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارسال شده است .
دكتر دانشجو همچنين پیشرفت های بدست آمده در علوم مختلف در چهار سال اخیر را نیز ناشی از وجود آرامش و پویایی در دانشگاه ها و حاکمیت بینش اسلامی عنوان کرد .
دکتر کامران دانشجو در آبان ۹۱ در سومین گردهمایی روسای دانشگاهها، پژوهشگاهها، پارکهای علم و فناوری و مراکز آموزشی و تحقیقاتی با اشاره به یک مطالعه میدانی و نظرسنجی صورت گرفته از والدین داوطلبان آزمون سراسری سال ۹۰ ، گفت: در این مطالعه میدانی سوالی مبنی بر ضرورت ساماندهی محیطهای جداگانه برای دختران و پسران مطرح شد که در این راستا ۸۲.۵ درصد از والدین تشخیص دادند که این موضوع ضرورت دارد. همچنین ۸۰ درصد والدین معتقد بودند پیشرفت تحصیلی فرزندشان در محیطهای جداگانه کمک خواهد کرد و ۷۶.۴ درصد نیز معتقد بودند که محیطهای جداگانه، مشارکت دانشجویان را در مباحث کلاسی افزایش میدهد.
وزیر علوم: می خواهیم خانواده ها قدرت انتخاب داشته باشند
وزیر علوم چهارشنبه ۲۳ اسفند ۹۱ در برنامه دو نیم ساعت شبکه خبر هدف از تاسیس دانشگاه تک جنسیتی را دادن قدرت انتخاب به خانواده ها عنوان کرد و گفت: می خواهیم خانواده ها قدرت انتخاب داشته باشند. به همین خاطر خیلی از دانشگاه های ما پردیس خواهران دارند. مثلا دانشگاه کاشان پردیس خواهران دارد.
دانشجو در پاسخ به منتقدانی که می گویند دانشگاه تک جنسیتی موفق نیست و موجب افت کیفی می شود گفت: ما نظرسنجی هایی درباره دانشگاه های تک جنسیتی و میزان موافقت خانواده ها با آن و پیشرفت های تحصیلی داریم. الان آماری ارائه نمی کنم. فقط می گویم که مشروطی ها در دانشگاه های تک جنسیتی و تفکیک جنسیتی نسبت به دانشگاه های دیگر کمتر است و معدل ها بالا رفته است.
در ابتدا این وزارت نسبت به اجرایی نمودن طرح تفکیک یا به اصطلاح خود آقای وزیر ساماندهی جنسیتی در برخی از دانشگاه های کشور تحت عنوان طرح پایلوت یا آزمایشی اقدام کرد. دانشگاه صنعتی اصفهان به واسطه همکاری نزدیک با وزارت علوم از اولین دانشگاه های اقدام کننده در طرح آزمایشی تفکیک بود که از سال ۹۰ آغاز طرح را با تفکیک برخی از کلاس هاس درسی در این دانشگاه استارت زد.
اما پس از یکسال که که قول ارائه گزارش مشاهده ای از آمارها و بررسی روانشناسانه ی اجرای آزمایشی طرح جهت بررسی علمی این طرح داده شده بود، بدون هیچ گزارشی طرح وارد فاز جدیدی شد که دامنه آنرا گسترده تر می کرد. ادامه روند جداسازی مساله ای بود که در ثبت نام کنکوری های سال ۹۱به طور رسمی در دفترچه های انتخاب رشته به آن پرداخته شد.
ایجاد ۲۵ دانشگاه تک جنسیتی و نیز جداسازی جنسیتی برخی رشته ها از بدو پذیرش نظیر رشته های علوم انسانی و نیز حذف پذیرش دختران در برخی رشته ها از جمله رشته های مهندسی نظیر مهندسی عمران و معدن از جمله تغییرات عمده در دفترچه انتخاب رشته سال ۹۱ بوده است.
این شتاب زدگی و اقدامات نسنجیده و ظاهرا بدون پیشینه علمی تا جایی پیش می رود که گزارشات رسیده به شخص رئیس جمهور از نارضایتی دانشجویان و ایجاد برخی تجمعات در دانشگاه ها در رابطه با این موضوع در کنار فشار های منتقدان، وی را به ارسال نامه ای در جهت توقف روند بدون مطالعه تفکیک جنسیتی در دانشگاه ها وا می دارد.
دکتر احمدی نژاد: فوری از این اقدامات سطحی و غیرعالمانه جلوگیری شود
متن بخشی از نامه احمدینژاد به وزیر علوم در رابطه با تفکیک جنسیتی در ۱۵ تیرماه سال ۹۰ که در سایت دفتر امور رسانههای ریاست جمهوری منتشر شده بدین شرح است:
شنیده شده است که در برخی دانشگاهها، رشتهها و کلاسهای تکجنسیتی بدون لحاظ تبعات اعمال میگردد. ضروری است فوری از این اقدامات سطحی و غیرعالمانه جلوگیری شود.
یک روز پس از انتشار این نامه وزارت علوم در اطلاعیه ای خبر داد: تاكنون طرحي تحت عنوان تفكيكجنسيتي در دانشگاههاي كشور تدوين و ارائه نشده است.
اما در ادامه اعلام کرد: که آنچه كه به جد مورد تأكيد و تعقيب ميباشد موضوع اسلامي شدن دانشگاهها در دو بعد محتوا و ظاهر است كه در اين زمينه تغيير و تحول در سر فصلها و محتواي دروس علومانساني به عنوان يك اصل است چرا كه علوم انساني مقصد را مشخص ميكند و در عين حال اجراي مصوبات سالهاي ۱۳۶۶ و ۱۳۸۴ شوراي عالي انقلاب فرهنگي به عنوان رعايت شئونات اسلامي و راهبردهاي گسترش فرهنگ عفاف و حجاب كه بعضاً مغفول مانده پيگيري ميشود.
علما و مراجع چه نظری دارند؟
مقام معظم رهبری
ایشان در بياناتی در جلسه پرسش و پاسخ دانشجويان دانشگاه شهيد بهشتى - سال ۸۲ می فرمایند: اسلامى هم فقط به معناى رعايت كردن حجاب و اين حرفها نيست؛ همين تحقّق علم و تحقيق، اسلامى است. اگر بخواهيم دانشگاه بهطور كامل اسلامى باشد، بايد همهى جنبهها در آن رعايت شود، كه نشده است. البته بايد تلاش كنيد؛ كار دست شما دانشجويان است.
همچنین در بيانات در ديدار اساتيد و دانشجويان دانشگاه امام صادق (عليهالسّلام) – سال ۸۴ اظهار داشتند: همه خيال مىكنند دانشگاه اسلامى كه مىگوييم، يعنى حجابها اينطورى باشد، پسرها آستين كوتاه نپوشند و زلفها بلند نباشد؛ اينها كه معناى دانشگاه اسلامى نيست!
آیت الله صافی گلپایگانی
ایشان در رابطه با سوالی در مورد تفکیک جنسیتی دانشگاه ها اظهار داشتند: هزینه مالی اجراء تفکیک جنسیتی هر چه هم سنگین باشد قابل تحمل است و ملت مسلمان ما که برای برقراری نظام اسلامی و احکام اسلام، دهها هزار شهید والا مقام تقدیم داشتهاند، از این هزینهها استقبال دارند و مسئولان باید از هزینههای غیر ضروری و اسرافگرانه بکاهند و به این موارد حساس و اساسی اختصاص دهند. خداوند همه را در عمل به وظایف شرعی موفق بدارد.
حجت السلام قرائتی
وی در یکی از نشست ها هفتگی خود در این رابطه بحث مفصلی را انجام داده و گفت: اینكه دختر و پسر را قاطی هم میكنیم، بعد در تلویزیون بحث میگذارند رابطه دختر و پسر، آقا من راحت به شما بگویم. چون من با كسی رودروایسی ندارم. حرفهایم را هم احدی یاد من نداده. همه از قرآن و حدیث است. رابطه دختر و پسر حرام است. یا ساعت اول حرام است یا بعد از چند دقیقه به حرام كشیده میشود.
حجتالاسلام عليرضا پناهيان
وی با اشاره به موضوع تفکیک جنسیتی و موارد حساس موجود در کنار آن گفت: بايد ديد با اجراي اين طرح آرامش بيشتر دانشجويان فراهم ميشود؟ از درگيريهاي روحي و عاطفي جلوگيري ميشود يا به گونهاي جلوه پيدا خواهد كرد كه نهتنها تفكرات دانشگاهيان بلكه افكار عمومي نيز جريحهدار ميشود؟
او اجراي عجولانه چنين طرحي را مواجهه با شكست دانست و اظهار داشت: مجريان اين طرح مراقب باشند كه اين كار به شيوهاي انجام نشود كه بسياري از اولويتها زير پا گذاشته شود و مستمسكي براي درگيريهاي سياسي شود و عدهاي از اجرا يا اجرانشدن آن سوءاستفاده كنند.
کارشناسان روانشناسی و جامعه شناسی چه می گویند؟
توران ولی مراد دبیر ائتلاف اسلامی زنان نیز در این رابطه اینگونه اظهار نظر کرده است: ما که جامعه اسلامی می خواهیم بیراهه می رویم اگر از اسلامی شدن جامعه فقط رفتار دخترها و پسرها را زیر ذره بین داشته باشیم و بی عفتی را در قواره های دیگر و وادی ها و ابعاد دیگر نبینیم و نگوییم و برای رفع آن ها چاره نکنیم. همان طور است که اسلامی شدن دانشگاه را هم با محدود کردن فرصت ها بر دختران و جدا کردن زنان و مردان در محیط کار و زندگی تعریف میکنند.
در اسلام انسان اعم از زن و مرد در مقابل خدا مسول و پاسخگوست بنابر این حق دارد کلیه امکانات و فرصت ها را جهت فعال کردن توانایی های خود در اختیار داشته باشد. تحصیل و کسب سرمایه های مادی و معنوی، جهت انجام عمل صالح حق هر زن و مرد است.
دکتر محمدرضا خدايي روانپزشک// عضو هيات علمي دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي
بهتر است در همه طرحهايمان، سياست کلان داشته باشيم؛ ابتدا همه جوانب را کارشناسي كنيم، نقاط ضعف و قوت آن را بسنجيم و بعد طرح موردنظر را آزمايشي و در موارد محدود به اجرا دربياوريم و زماني که همه جوانب سنجيده شد، طرح را اجرا كنيم؛ بهخصوص زماني که برنامههاي ما به انسانها مربوط ميشود، اين حساسيت بايد دوچندان شود.
دکتر مجيد ابهري متخصص علوم رفتاري// عضو هيات علمي دانشگاه تهران
معتقدم که بايد براي گرفتن تصميمهاي بزرگ به علتها و ريشهها بپردازيم و ببينيم تصميمي که قرار است اجرا شود، به چه دليل مطرح شده و در کجا، چه جامعهاي و چه شرايطي قابليت اجرا دارد.
کشور ما دينگرا، سنتي و باورمند است اما همه ما بايد به اين نکته مهم توجه داشته باشيم که بسياري از مفاهيم علمي، بهخصوص روانشناسي انسان، روانشناسي اجتماعي و روانشناسي ارتباطات بر ضرورت برقراري رابطه اجتماعي بين انسانها تاکيد ميکنند. با اين حساب بايد بررسي شود اين ارتباطهاي اجتماعي، ضروري و مفيد هستند يا خير؟
فاطمه بداغی معاون حقوقی رئیسجمهور
توصیه ما به دانشگاهها تفکیک جنسیتی است ولی راه حل اصلی این موضوع نخواهد بود؛ ما باید روی حجاب تعصب داشته و باور داشته باشیم و بیش از پیش روی این مسئله سرمایهگذاری کنیم.
/**/ نقطه پایان و انتهای مسیری که می تواند پایان خوشی داشته باشد!
اگرچه اجرای طرح تفکیک جنسیتی در دولت نهم پایه گذاری شد، اجرای این طرح را باید به نام کامران دانشجو، وزیر کنونی علوم نوشت چراکه در سال ۹۰ محمود احمدی نژاد با انتشار نامه ای به وزیر علوم خواستار توقف اجرای طرح تفکیک جنسیتی شد اما مثلث کامران دانشجو در صدر مدیریت وزارت علوم، صدرالدین شریعتی رییس دانشگاه علامه طباطبایی به عنوان مجری طرح های تفکیک جنسیتی و نمایندگان منتقد دولت در مجلس باعث شدند دستور احمدی نژاد نه تنها بی اثر، بلکه زمینه ساز ادامه طرح تفکیک جنسیتی شود. کامران دانشجو تفکیک جنسیتی را پیش راند و در گامی بلندتر دستور احداث دانشگاه های تک جنسیتی را صادر کرد.
اما سوال مطرح در این مقوله این است که آیا برای طرحی که روزی تئورسین فقید انقلاب امام خمینی (ره) نیز با اجرایی کردن آن به این شیوه مخالفت می کردند کار کارشناسی لازم صورت گرفته است یا خیر.
و دیگر اینکه بر اساس این کار کارشناسی که هیچکس نتایج آنرا ندید آیا روالی منطقی و دستور العملی بر اساس یافته های علمی طراحی شده است یا اختیار را به دستان مدیران غیر متخصصی داده ایم که بنابر اجبار یا مصالحه با مدیران در دانشگاه ها مشغول به کار و اجرای آن هستند.
باید توجه داشت که عموم کارشناسان در اصل سازماندهی جنسیتی دانشگاه ها و ایجاد فضای اسلامی در دانشگاه ها نظر مثبتی دارند و آنچه که همه کارشناسان و علما راجع به آن اعتقاد یکسانی دارند این است که نکته حائز اهمیت در این بحث نحوه و شیوه ی اجرای این طرح است. اینکه جزئیات و شیوه نامه اجرا به شکلی و بر اساس کدام تحقیقات علمی و پژوهشی و بررسی های دینی و شرعی تدوین و توسط چه کسانی اجرایی شده و وظیفه و نحوه نظارت و اصلاح نواقص و کاستی ها بر عهده کدام یک از نهاد ها خواهد بود.
چرا که دانشگاههای تک جنسیتی در ایران که از ابتدا و با شیوه ای دقیق بنیان گذاشته شده اند ، علیرغم پیش بینی هایی که می شد، جزو دانشگاههای موفق محسوب می شوند . در راس این دانشگاهها دانشگاه امام صادق و دانشگاه الزهرا می باشند که هم در زمینه تربیت نیروی متخصص تئوریک و هم در زمینه تربیت مدیران کشوری کارنامه خوب و قابل قبولی دارند که حتی با دانشگاههای درجه یک و با سابقه کشور نظیر تهران و شهید بهشتی قابل رقابت اند. پس اگر کسی حقیقتا فکر می کند با تفکیک جنسیتی دانشجویان دچار رکود علمی می شوند، سخت در اشتباه است؛ بلکه کاملا بر عکس تفکیک جنسیتی به شیوه صحیح موجب تمرکز حواس و پرهیز از مسایل حاشیه ای و اهتمام جدی تر و عمیق تر به مساله علم آموزی و پژوهشگری می شود.
سازماندهی جنسیتی دانشگاه ها مثل هر کار جدیدی در ایران اول با کلی سر و صدا و مخالفت رو به رو می شود اما اگر در مسیر صحیح گام بر داشته شود کم کم برای همه جا می افتد و همگان متوجه می شوند آنقدر هم که فکر می کردند، چیز بدی نیست بلکه بر عکس با یک حرک معقول و نظام مند اجرای آن منفعت بسیاری نیز به همراه دارد.
/گزارش از: علی صالحی/
نظر شما