خالی بودن معده مهمترین عامل نفخ شکم در ماه رمضان

به گزارس ایمنا نفخ شکم از جمله اختلالات معده است که به ویژه در این ماه فرد روزه دار را دچار ناراحتی می کند و اغلب به دنبال رفع آن هستند. از این رو به گفت و گویی پرداختیم با سید محمد موسوی، پژوهشگر و درمانگر طب سنتی و عضو هیات جامع طب ایرانی اسلامی.
علت نفخ شکم چیست؟
نفخ احساس سفتی و پری شکم و احساس حرکت گاز در شکم است و در وافع نفخ کردن بهایی است که ما باید به ازای رعایت نکردن اصول صحیح تغذیه بپردازیم اما باید به افرادی که چنین اختلالی دارند، گفت به راحتی می‌توانند با تغییر دادن رژیم غذایی نحوه غذا خوردن و دور کردن استرس‌ها و ناراحتی‌های روزانه در هنگام غذا خوردن بر این مشکل فائق آیند. از دیدگاه طب سنتی نفخ شکم عارض شدن سوء مزاج سرد بر دستگاه گوارش به خصوص معده که این سردی حرارت غریزی آن را ضعیف می‌گرداند و هضم غذا را دچار مشکل می‌کند.
مهمترین علت نفخ شکم در ماه رمضان خالی بودن معده است
به این ترتیب بخاراتی ناشی از هضم نامناسب غذا تولید می‌شود که در مواجهه با سردی غلیظ شده و به باد تبدیل می‌شود و باعث ایجاد نفخ می‌شود. اما در ماه مبارک رمضان مهم‌ترین علل ایجاد نفخ شکم یکی خالی بودن معده به مدت طولانی و پر شدن آن پس از چند ساعت نخوردن غذاست و دیگری رعایت نکردن اصول صحیح تغذیه‌ای در فاصله بین افطار و سحر می‌باشد.
برای آنکه در این ماه از نفخ شکم در امان باشیم، باید چه کنیم؟
اصلاح عادات غذایی مهم‌ترین راهکار در رفع نفخ شکم است که بدین منظور باید اولا غذا به خوبی جویده شود تا کاملاً با بزاق دهان آغشته شده و سپس فرو برده شود. باید دانست که ساختمان و خلقت دستگاه گوارش در همه افراد یکسان نیست چنانچه بعضی‌ها معده قوی با جدار ضخیم و عضلات محکم نظیر سنگدان مرغ دارند. دارندگان این نوع معده غذاهای سخت و به درستی نجویده را خود نرم کرده و با کمک غدد مترشحه فراوان آن را به تحلیل می‌برند. عده‌ای به عکس معده و روده‌هایی با جدار نازک و کم گوشت تری دارند غدد مترشحه آن‌ها نیز کمتر از حد عادی است.
خوب نجویدن غذا و هضم ناقص آن باعث تنبلی روده می شود
تاب و تحمل اینگونه معده‌ها کم است، از این رو این گونه اشخاص باید غذا را زیاد بجوند تا با آب دهان کاملاً آغشته گردد، خوب نجویدن غذا و هضم ناقص آن باعث تنبلی روده و تخمیر غذا در دستگاه گوارش شده که تولید گازهای بدبو می‌کند که جذب خون شده و حتی باعث بوی بد دهان نیز می‌شود.
همچنین تا قبل از احساس گرسنگی نباید غذایی خورد و هنوز کاملاً سیر نشده باید دست از خوراک کشید، چرا که همانگونه که در علل نفخ ذکر شد، زیاده از حد غذا خوردن معده را تضعیف کرده و هضم را دچار اختلال می‌کند. علاوه براین می توان سر سفره و به هنگام صرف غذا مطالب نشاط آور و مفرح مطرح نموده و شوخی و خنده کرد. در ضمن باید از مصرف مایعات و چای و نوشابه به همراه غذا خودداری نمود چرا که مصرف مایعات و چای و نوشابه به همراه غذا معده را تنبل می‌کند. در واقع آنزیم‌های هضم کننده پروتئین در محیط بسیار رقیق نمی‌توانند عمل کنند و پروتئین نیمه جویده و به زور چای و نوشابه بلعیده شده در شکم نفخ و گاز تولید می‌کند.
برای مقابله با نفخ شکم از مصرف چه نوع غذاهایی باید پرهیز نمود؟
معمولا راه های مقابله با نفخ شکم عبارتند از:
۱- پرخوری در سحر مضر است، بویژه استفاده از غذاهای پختنی و سنگین چرا که اولاً دستگاه هاضمه در سحر پذیرش غذاهای سنگین را ندارد و دوم اینکه معمولاً روزه دار پس از اعمال سحر به استراحت می پردازد و لذا پس از بیدار شدن متوجه سنگینی دستگاه هاضمه، احساس بوی بد در حلق و دهان، ترش کردن معده و آروغ زدن، سردرد، احساس کسالت و دیگر مشکلات می‌شود. پس بهتر است با یک وعده غذای پختنی در افطار و یک وعده غذای حاضری ولی مقوی در سحر به بدن و تأمین سلامتی‌اش کمک کنیم.
۲- پرهیز از مصرف غذاهای چرب و سرخ کرده و غذاهای تند و بسیار ترش و شور و پر ادویه
۳- پرهیز از مصرف چند نوع غذا روی هم
۴- پرهیز از مصرف قهوه و کاکائو و چای پررنگ در این ماه چرا که این مواد لایه داخلی معده را ملتهب می‌کنند و باعث ایجاد نفخ می‌شود.
۵- پرهیز از مصرف نوشیدنی‌های سرد و آب یخ در هنگام افطار. در واقع آب یخ به جای اینکه مایه حیات باشد مایه ممات است.
۶- پرهیز از فاصله انداختن زیاد بین وعده‌های افطار و شام
۷- پرهیز از مصرف انواع نوشیدنی‌های گازدار دوغ، ماست و سالاد و میوه‌ها به همراه غذا
۸- پرهیز از مصرف غذاهایی مثل ماکارونی، فست فودها و شیرینی که در قنادی تهیه می‌شود.
۹- پرهیز از مصرف چغندر، شلغم، سیر و پیاز خام، حبوبات نفاخ مثل لوبیا و عدس سبزیجاتی مانند کلم و میوه‌هایی مثل هلو، آلو، خیار و کدو و پرتقال و نارنگی
و مصرف چه نوع غذاهایی مفید است؟
بهتر است در این ماه از غذاهای با هضم ساده و آسان استفاده شود. غذاهای کبابی و خورشتی، سوپ‌های کم چرب، نان و پنیر و آب میوه از جمله آب سیب در این ماه مفیدند. البته مصرف آب میوه، مایعات و میوه جات باید حداقل ۵/۱- ۱ ساعت با زمان صرف غذا فاصله داشته باشد. بهتر است در این ماه مصرف میوه جاتی از جمله انجیر، مویز و برگه زردآلو که ملین گیاهی و پر از فیبر گیاهی و نامحلولند و نان سبوس دار و قند طبیعی دستگاه گوارش را اصلاح و یبوست را برطرف نمود. 
جهت تقویت کردن معده سبزیجات را در رژیم غذایی خود قرار دهید
ترکیب غذایی شامل سبزی پلو که سبزی آن شوید یا گشنیز باشد و کباب برگ و جوجه کباب مفید است. مصرف مرباهایی مثل مربای به و بالنگ و کره و عسل در هنگام افطار مفید است. جهت تقویت معده قراردادن سبزیجاتی مثل شوید، جعفری، ریحان، نعناع و مرزه در رژیم غذایی مفید است.
در صورت مصرف ماست، حتماً مقداری آویشن و نمک به آن اضافه شود. شوید هضم کننده غذا و تسکین دهنده دل درد و مانع ضعف معده بوده و جلوی فساد غذا در بدن را می‌گیرد، اخلاط غلیظ را از معده خارج می‌کند و بادها را پراکنده نموده و از قسمت‌های مختلف بدن به تحلیل می‌برد. اگر گوشت با شوید پخته شود زهولت آن از بین رفته و به سرعت پخته شده و هضم آن آسان می‌گردد. جعفری خلط‌های لزج را پاکسازی کرده و محلل نفخ است.
گشنیز تقویت کننده دهانه معده و مانع صعود بخارات از معده به سمت مغز است. بِه مقوی معده و دفع کننده بد بوی دهان و مانع صعود بخارات از معده به سمت مغز است. بالنگ مانع ریختن صفرا به معده و روده‌هاست و معده و کبد را تقویت می‌کند و مخصوصاً مربای آن به هضم غذا کمک نموده و بادها را به تحلیل می‌برد. ریحان از ضعف معده جلوگیری می‌کند و بادهای غلیظ را به تحلیل می‌برد.
نعناع معده و قوت هاضمه را تقویت نموده و بادها را به تحلیل می‌برد. در مقالات طب جدید نیز اثر ضد نفخ نعناع و تقویت دستگاه گوارش توسط این گیاه به اثبات رسیده است.
آویشن باعث تلطیف غذاهای غلیظ شده و بادها را به تحلیل می‌برد و معده را از رطوبت‌ها و خلط‌های زاید پاکسازی کرده و مانع صعود بخارات به سمت مغز می‌شود. از فساد غذا در داخل بدن جلوگیری کرده و دل درد را تسکین می‌بخشد.
/5