به گزارش خبرگزاری ایمنا، داروها از مهم‌ترین دستاوردهای علم پزشکی برای مقابله با بیماری‌ها هستند، اما اثربخشی آن‌ها به نحوه و زمان استفاده وابستگی دارد. مصرف نادرست دارو، حتی با نیت تسریع بهبودی، گاهی می‌تواند نتیجه‌ای برخلاف انتظار داشته باشد و سلامت فرد و جامعه را با چالش‌های جدی روبه‌رو کند.
یکی از مشکلات مهم نظام‌های سلامت در جهان، کاهش اثرگذاری برخی درمان‌های دارویی در برابر عوامل بیماری‌زاست؛ مسئله‌ای که تنها به بیمارستان‌ها یا بیماران دارای شرایط خاص محدود نمی‌شود و می‌تواند در پی رفتارهای نادرست و تکرارشونده در مصرف دارو شکل بگیرد. این روند اهمیت پیشگیری را دوچندان می‌کند، زیرا بازگرداندن اثربخشی داروها پس از گسترش مقاومت، کاری دشوار و زمان‌بر است.
در کنار این چالش، باورهای نادرست درباره قدرت داروها نیز بر تصمیم‌های درمانی اثر می‌گذارند. گاهی تصور می‌شود داروی بیشتر، تزریق دارو یا استفاده از درمان‌های قوی‌تر به معنای بهبودی سریع‌تر است؛ در حالی که انتخاب درمان مناسب باید بر اساس نوع بیماری، شرایط بیمار و ارزیابی تخصصی انجام شود.
ترویج فرهنگ مصرف منطقی دارو، نیازمند همکاری پزشکان، داروسازان، خانواده‌ها و خود بیماران است. هر تصمیم آگاهانه در مصرف دارو می‌تواند بخشی از زنجیره پیشگیری از عوارض درمانی و حفظ توان نظام سلامت برای مقابله با بیماری‌ها باشد.
میکروب‌های مقاوم در کمین درمان؛ چرا مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک فقط مشکل یک بیمار نیست؟
فرزین خوروش، متخصص بیماری‌های عفونی و داخلی در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه مقاومت میکروبی زمانی اهمیت پیدا می‌کند که میکروب‌ها در برابر داروهای ضدمیکروبی توانایی بقا و ادامه فعالیت پیدا کنند و درمان عفونت ناشی از آن‌ها دشوارتر شود، اظهار کرد: مصرف بی‌رویه و نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها یکی از عوامل مهمی است که می‌تواند روند گسترش این مشکل را تشدید کند.
وی با بیان اینکه پیامد مقاومت میکروبی تنها به فردی که آنتی‌بیوتیک را خودسرانه مصرف کرده محدود نمی‌شود، افزود: گسترش میکروب‌های مقاوم می‌تواند درمان عفونت‌ها را در سطح جامعه دشوارتر کند و حتی در محیط‌های درمانی و بیمارستانی، بیماران دیگر را نیز در معرض خطر قرار دهد.
متخصص بیماری‌های عفونی و داخلی تصریح کرد: برای مثال، ممکن است فردی پس از انجام عمل جراحی به عفونتی بیمارستانی مبتلا شود که عامل آن در برابر برخی آنتی‌بیوتیک‌ها مقاوم است. در چنین شرایطی، انتخاب داروی مؤثر و کنترل عفونت دشوارتر خواهد بود. این نمونه نشان می‌دهد که مصرف غیرمنطقی آنتی‌بیوتیک‌ها فقط یک تصمیم شخصی نیست، بلکه می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای سلامت عمومی داشته باشد.
تزریق آنتی‌بیوتیک بدون ضرورت پزشکی نه‌تنها نشانه درمان بهتر نیست، بلکه می‌تواند سلامت بیمار را به خطر بیندازد
خوروش با بیان اینکه یکی از باورهای نادرست در میان برخی بیماران این است که نسخه‌ای کامل و مؤثر باید شامل چند دارو باشد یا بدون تجویز آنتی‌بیوتیک، درمان ناقص خواهد بود، ادامه داد: در نتیجه، گاهی بیمار از پزشک درخواست آنتی‌بیوتیک می‌کند یا تصور می‌کند داروی تزریقی نسبت به داروی خوراکی اثربخشی بیشتری دارد؛ در حالی که چنین برداشتی مبنای علمی و عمومی ندارد.
وی گفت: داروهای تزریقی مانند سفتریاکسون و سفازولین نیز تنها در شرایط مشخص و با تشخیص پزشک کاربرد دارند. تزریقی بودن یک دارو به معنای قوی‌تر بودن یا مناسب‌تر بودن آن برای تمام بیماران نیست و در بسیاری از موارد، مصرف داروی خوراکی در صورت وجود اندیکاسیون، می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.
متخصص بیماری‌های عفونی و داخلی با بیان اینکه تجویز غیرضروری داروهای تزریقی علاوه بر تحمیل هزینه و ایجاد عوارض احتمالی، می‌تواند خطر واکنش‌های حساسیتی را نیز به همراه داشته باشد، اضافه کرد: برخی واکنش‌های حساسیتی ممکن است شدید باشند و حتی به شوک منجر شون، بنابراین تزریق آنتی‌بیوتیک بدون ضرورت پزشکی نه‌تنها نشانه درمان بهتر نیست، بلکه می‌تواند سلامت بیمار را به خطر بیندازد.
مقابله با مقاومت میکروبی تنها وظیفه پزشکان و مراکز درمانی نیست، بلکه به رفتار روزمره همه افرادی وابسته است که به هر دلیل از داروهای ضدمیکروبی استفاده می‌کنند. بی‌توجهی به اصول مصرف این داروها می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک دوره بیماری داشته باشد و گزینه‌های درمانی آینده را محدودتر کند.
در این مسیر، اصلاح نگرش عمومی نسبت به دارو اهمیت ویژه‌ای دارد. درمان موفق الزاماً به معنای دریافت داروهای بیشتر، استفاده از آمپول یا مصرف آنتی‌بیوتیک در هر بیماری نیست. گاهی پرهیز از یک داروی غیرضروری، به اندازه انتخاب داروی مناسب در روند درمان اهمیت دارد.
مراجعه به پزشک و پرهیز از مصرف داروهای باقی‌مانده از نسخه‌های قبلی، تصمیم‌گیری بر اساس توصیه افراد غیرمتخصص و قطع یا تغییر خودسرانه درمان، از رفتارهایی است که می‌تواند به استفاده ایمن‌تر از داروها کمک کند. آگاهی درباره عوارض احتمالی داروها نیز باید بخشی از گفت‌وگوی میان بیمار و کادر درمان باشد.
حفظ اثربخشی داروهای موجود، سرمایه‌ای برای سلامت نسل‌های امروز و آینده است. هرچه فرهنگ مصرف مسئولانه دارو در جامعه تقویت شود، امکان پیشگیری از عوارض غیرضروری و حفظ گزینه‌های درمانی مؤثر نیز افزایش خواهد یافت.
نظر شما