به گزارش خبرگزاری ایمنا، حمایت از تولید داخلی همواره یکی از راهبردهای مهم برای تقویت اقتصاد و توسعه صنایع کشور بوده است؛ با این حال، تجربه برخی صنایع نشان میدهد که حمایتهای فاقد سازوکار رقابتی به افزایش کیفیت و رضایت مصرفکنندگان منجر نمیشود و حتی میتواند زمینهساز شکلگیری انحصار و کاهش انگیزه تولیدکنندگان برای بهبود محصولات باشد.
این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که صنایع داخلی برای ماندگاری در بازار، ناگزیر از ارتقای بهرهوری و پاسخگویی به نیازهای متغیر مصرفکنندگان هستند؛در سوی دیگر، رسانههای رسمی نیز با چالشی مشابه در عرصه رقابت با فضای مجازی روبهرو هستند، جایی که تکرار اخبار و انتشار محتوای فاقد ارزش افزوده، جایگاه مطبوعات را بیش از پیش تضعیف میکند.
در واقع، همانگونه که حمایت از صنعت بدون رقابت نمیتواند تضمینکننده کیفیت باشد، فعالیت رسانهای نیز بدون شناخت کارکردها و تمایز محتوایی، راه به جایی نخواهد برد.

حمایت از تولید داخلی بدون رقابت و امکان مقایسه، نمیتواند مسیر درستی برای توسعه صنعت باشد
رضا صالحیپژوه، روزنامهنگار، پژوهشگر علوم ارتباطات و مدرس دانشگاه با اشاره به تأثیر حمایت از تولید داخلی بر صنعت کاغذ به خبرنگار ایمنا میگوید: حمایت از تولید داخل اقدامی ضروری است، اما نباید این موضوع را به شعاری تبدیل کنیم که در عمل به تضعیف همان تولید منجر شود؛ صرف توسعه کارخانهها و محدود کردن واردات به معنای حمایت مؤثر از تولیدکننده نیست، بلکه باید کیفیت، بهرهوری و توان رقابت محصولات داخلی نیز ارتقا پیدا کند.
وی با اشاره به تجربه حمایت از تولیدکنندگان لوازم خانگی در کشور میافزاید: در مقطعی، با هدف حمایت از تولید داخلی، محدودیتهایی برای ورود محصولات خارجی در نظر گرفته شد و برخی تولیدکنندگان نیز متعهد شدند طی چند سال کیفیت محصولات خود را به سطحی برسانند که علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی، امکان صادرات هم فراهم شود؛ اما در عمل، مشکلاتی در کیفیت و عملکرد برخی محصولات به وجود آمد که نارضایتی مصرفکنندگان را به دنبال داشت.
صالحیپژوه ادامه میدهد: در صنعت خودروسازی نیز سالها از تولیدکنندگان داخلی حمایت شده است، اما باید بررسی کرد که این حمایتها تا چه اندازه به تحقق اهداف موردنظر و ارتقای کیفیت محصولات منجر شده است؛ بنابراین، حمایت از تولید داخلی بدون رقابت و امکان مقایسه با محصولات خارجی، نمیتواند مسیر درستی برای توسعه صنعت باشد.
راهکار حفظ جایگاه مطبوعات در عصر گسترش فضای مجازی چیست؟
این پژوهشگر علوم ارتباطات با تأکید بر اینکه صنعت کاغذ نیز از این قاعده مستثنا نیست، تصریح میکند: حمایت از تولیدکننده داخلی باید بهگونهای باشد که او را به افزایش کیفیت، کاهش هزینه و پاسخگویی به نیاز بازار ترغیب کند و اگر حمایتها به حذف رقابت منجر شود، انگیزهای برای اصلاح فرایندها و ارتقای محصول باقی نمیماند و در نتیجه، حمایت واقعی باید در کنار ایجاد فرصت رشد برای تولیدکننده، حق انتخاب و منافع مصرفکننده را نیز در نظر بگیرد.
صالحیپژوه با اشاره به آینده رسانهها در عصر گسترش فضای مجازی میگوید: بقای رسانههای رسمی به نوع و کارکرد محتوایی بستگی دارد که تولید میکنند؛ هر رسانه باید متناسب با ظرفیت و ماهیت خود، مسئولیتی مشخص در چرخه اطلاعرسانی، تحلیل و تفسیر بر عهده بگیرد.
وی با اشاره به تفاوت کارکرد رسانههای مختلف میافزاید: رسانههای فضای مجازی میتوانند اخبار را در لحظه منتشر کنند، تصاویر و ویدئوهای رویدادها را در اختیار مخاطبان قرار دهند و به اطلاعرسانی سریع یا پاسخ به شایعات بپردازند، اما روزنامه باید به چرایی و چگونگی رخدادها بپردازد و با گفتوگو با مسئولان، ابعاد مختلف یک موضوع را برای مخاطب روشن کند.
این روزنامهنگار ادامه میدهد: هفتهنامهها میتوانند با گفتوگو با کارشناسان، رویدادها را تحلیل کنند و ماهنامهها نیز با نگاهی عمیقتر به تفسیر و بررسی علمی مسائل بپردازند؛ اگر هر رسانه وظیفه متناسب با ماهیت خود را انجام دهد، رسانههای مختلف نهتنها جای یکدیگر را نمیگیرند، بلکه میتوانند مکمل یکدیگر باشند و نیازهای متنوع مخاطبان را پاسخ دهند.

انتشار اخبار سوخته، اتلاف ظرفیت مطبوعات است
وی با انتقاد از بازنشر دیرهنگام اخبار در برخی نشریات اظهار میکند: گاهی یک رویداد در همان روز از سوی خبرگزاریها، پایگاههای خبری و رسانههای فضای مجازی منتشر میشود و حتی روزنامهها نیز در شمارههای بعدی به بررسی ابعاد آن میپردازند، اما برخی هفتهنامهها پس از گذشت چندین روز، همان خبر را بدون افزودن تحلیل یا اطلاعات تازه بازنشر میکنند.
صالحیپژوه خاطرنشان میکند: در چنین شرایطی، نیاز مخاطب به دانستن اصل خبر برطرف شده است و بازنشر آن، بدون ارائه ارزش افزوده، کارکرد مؤثری ندارد و نشریه بهجای آنکه فرصت موجود را برای تحقیق، گفتوگو و تحلیل عمیقتر موضوع به کار بگیرد، ظرفیت خود را صرف انتشار محتوایی میکند که پیشتر در رسانههای دیگر در دسترس مخاطب قرار گرفته است.
وی میافزاید: ممکن است انتشار چنین اخباری رضایت یک مدیر یا مقام مسئول را جلب کند و حتی بهعنوان دستاورد در گزارشهای سازمانی مطرح شود، اما در عمل، رسانه مخاطبان خود را از دست میدهد و بخشی از ظرفیت و فرصت انتشار محتوای ارزشمند را هدر میدهد.
این مدرس دانشگاه با تأکید بر اینکه مطبوعات باید از بازنشر صرف اخبار فاصله بگیرند، میگوید: رسانههای مکتوب با اتکا به تحلیل، تفسیر، پژوهش و ارائه اطلاعات تکمیلی میتوانند جایگاه خود را حفظ کنند و در غیر این صورت، ادامه روند فعلی میتواند تنگناهای بیشتری برای رسانههای رسمی ایجاد کند و میدان را بیش از پیش در اختیار رسانههای فضای مجازی قرار دهد.
صالحیپژوه تأکید میکند: اگر رسانهها کارکرد واقعی خود را بشناسند و متناسب با آن محتوا تولید کنند، هیچیک جای دیگری را نخواهد گرفت، اما بیتوجهی به این تقسیم کار و تکرار محتوای کمارزش، بقای رسانههای رسمی را با دشواری روبهرو میکند.
به گزارش ایمنا، حمایت مؤثر، زمانی به نتیجه مطلوب میرسد که در کنار ایجاد فرصت رشد، زمینه رقابت، ارزیابی عملکرد و پاسخگویی را نیز فراهم کند. تولیدکنندهای که از رقابت دور بماند، انگیزه کافی برای ارتقای کیفیت نخواهد داشت و رسانهای که به بازنشر محتوای دیگران بسنده کند، بهتدریج مزیت و جایگاه خود را نزد مخاطبان از دست میدهد.
از این منظر، مسئله اصلی نه صرف حمایت از صنایع داخلی یا حفظ رسانههای رسمی، بلکه اصلاح رویکردهایی است که گاه به جای توانمندسازی، زمینه وابستگی و رکود را فراهم میکنند و در صنعت کاغذ، رقابت باید به ارتقای کیفیت و تأمین منافع مصرفکننده منجر شود و در عرصه مطبوعات نیز تولید محتوای تحلیلی، عمیق و برخوردار از ارزش افزوده، میتواند راهی برای بازسازی اعتماد مخاطبان و حفظ جایگاه رسانههای مکتوب باشد.



نظر شما