به گزارش خبرگزاری ایمنا، لخته شدن خون در رگ‌ها یکی از مشکلاتی است که گاهی بدون نشانه‌های آشکار آغاز می‌شود، اما در صورت بی‌توجهی می‌تواند پیامدهای جدی برای سلامت فرد به همراه داشته باشد. اختلال در جریان طبیعی خون به‌ویژه در سیاهرگ‌های اندام تحتانی، ممکن است با علائمی همچون درد و تورم همراه شود؛ نشانه‌هایی که شناخت آن‌ها در تشخیص به‌موقع بیماری اهمیت زیادی دارد.
برخی شرایط زندگی روزمره، بیش از آنچه تصور می‌شود، می‌توانند احتمال بروز مشکلات عروقی را افزایش دهند. ساعت‌های طولانی نشستن پشت میز، رانندگی‌های ممتد و سفرهای طولانی، از جمله موقعیت‌هایی هستند که حرکت اندام‌ها را محدود می‌کنند و بازگشت خون از پاها به سمت قلب را تحت تأثیر قرار می‌دهند. به همین دلیل، توجه به تحرک منظم در برنامه روزانه اهمیت دارد.
در کنار بی‌تحرکی، برخی دوره‌های خاص زندگی نیز با تغییراتی در گردش خون همراه هستند. بارداری یکی از این شرایط است که در آن تغییرات جسمانی و افزایش فشار بر برخی رگ‌ها می‌تواند بازگشت خون از اندام‌های تحتانی را دشوارتر کند، با این حال، همه تورم‌های پا یکسان نیستند و تغییرات ناگهانی به‌ویژه در یک پا، نیازمند توجه و بررسی پزشکی هستند.
آگاهی از عوامل خطر و نشانه‌های هشداردهنده، بخش مهمی از مراقبت از سلامت عروق به شمار می‌رود. تشخیص به‌موقع، انتخاب درمان متناسب با شرایط بیمار و بررسی علت زمینه‌ای تشکیل لخته، می‌تواند از پیشرفت مشکل و بروز عوارض بعدی جلوگیری کند. در این میان، پرهیز از روش‌های خودسرانه و جایگزین نکردن آن‌ها با ارزیابی تخصصی، اهمیتی اساسی دارد.
تهدیدی در مسیر گردش خون؛ چرا بی‌تحرکی و بارداری خطر ترومبوز وریدی را افزایش می‌دهند؟
محمدعلی فلاح‌زاده، فوق تخصص خون و سرطان کودکان در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه درمان ترومبوز وریدی، بسته به شرایط بیمار، با داروهای ضدانعقاد انجام می‌شود که ممکن است به شکل آمپول یا قرص تجویز شوند، اظهار کرد: هدف این درمان، مدیریت لخته و جلوگیری از بزرگ‌تر شدن یا حرکت آن و فراهم کردن شرایط مناسب برای برقراری دوباره جریان خون است. با درمان مناسب، به‌تدریج جریان خون بهتر می‌شود و تورم و درد نیز می‌تواند کاهش پیدا کند. نکته بسیار مهم این است که لخته باید به‌درستی مدیریت شود تا به یک لخته سرگردان تبدیل نشود و خطر آمبولی ریه ایجاد نکند.
وی با بیان اینکه از نظر عوامل خطر، افرادی که برای مدت طولانی بی‌تحرک هستند یا ساعات زیادی را پشت میز می‌نشینند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند، افزود: افرادی که رانندگی‌های طولانی‌مدت انجام می‌دهند یا سفرهای طولانی دارند نیز به‌دلیل ثابت ماندن طولانی‌مدت بدن و کاهش حرکت اندام‌ها، بیشتر در معرض ایجاد لخته وریدی قرار می‌گیرند، بنابراین بی‌تحرکی طولانی‌مدت یکی از عوامل مهمی است که باید در زمینه پیشگیری از لخته‌های وریدی مورد توجه قرار گیرد.
فوق تخصص خون و سرطان کودکان تصریح کرد: مادران باردار نیز به‌دلیل شرایط خاص بدن، در معرض خطر ترومبوز وریدی قرار دارند. در دوران بارداری، جنین و رحم بزرگ‌شده می‌توانند بر سیاهرگ اصلی داخل شکم که وظیفه بازگرداندن خون پاها به سمت بالا را دارد، فشار وارد کنند. به همین دلیل، بازگشت خون از پاها دشوارتر می‌شود و ممکن است هر دو پا در دوران بارداری مقداری ورم داشته باشند، اما اگر تورم یک پا به شکل مشخص و ناگهانی افزایش پیدا کند، به‌ویژه اگر همراه با درد، تغییر رنگ یا افزایش قابل توجه اندازه آن پا باشد، باید احتمال وجود لخته جدی گرفته شود و فرد برای بررسی پزشکی مراجعه کند.
ضرورت شناخت علائم هشداردهنده لخته‌های خونی
فلاح‌زاده با بیان اینکه تفاوت میان شریان و ورید نیز در این زمینه اهمیت دارد، ادامه داد: شریان‌ها دیواره‌های عضلانی و به‌نسبت محکمی دارند، زیرا خون با فشار از طریق آن‌ها به بافت‌ها می‌رسد. در مقابل، دیواره وریدها عضلانی و محکم نیست، زیرا قرار نیست خون را با فشار پمپ کنند و وظیفه اصلی آن‌ها بازگرداندن خون به سمت قلب است، به همین دلیل، وریدها در برابر فشار خارجی آسیب‌پذیرترند و در شرایطی همچون بارداری، فشار واردشده بر وریدهای اصلی می‌تواند بازگشت خون را دشوارتر کند.
وی گفت: باید توجه داشت که اگر یک پا به‌طور ناگهانی دچار تورم و درد شده و احتمال ترومبوز وریدی مطرح است، ماساژ درمان این مشکل نیست و نباید جایگزین مراجعه و بررسی پزشکی شود. ابتدا باید وجود لخته بررسی و در صورت تشخیص، درمان مناسب انجام شود. پس از درمان و با نظر پزشک، می‌توان برای کمک به بهبود بازگشت خون اقدامات مناسب را در نظر گرفت، اما در مرحله‌ای که احتمال لخته وجود دارد، ماساژ به‌عنوان روش درمانی قابل اتکا نیست.
فوق تخصص خون و سرطان کودکان با بیان اینکه در مجموع، لخته خون می‌تواند در بخش‌های مختلف بدن عوارض جدی ایجاد کند و بسته به اینکه در کدام رگ و کدام قسمت از بدن ایجاد شده باشد، علائم و پیامدهای متفاوتی داشته باشد، اضافه کرد: شناخت علائم هشداردهنده، توجه به تورم و درد ناگهانی یک‌طرفه پا، جدی گرفتن تغییرات ناگهانی بینایی و آگاهی از عوامل خطری همچون بی‌تحرکی طولانی‌مدت و بارداری، می‌تواند در مراجعه به‌موقع و جلوگیری از عوارض خطرناک نقش مهمی داشته باشد. مهم‌تر از همه اینکه در صورت بروز یک حادثه ناشی از لخته، پس از درمان مرحله حاد باید علت زمینه‌ای ایجاد لخته نیز با کمک پزشک بررسی شود تا امکان پیشگیری از حوادث بعدی فراهم شود.
سلامت عروق به عملکرد درست شبکه‌ای وابسته است که وظیفه انتقال خون و بازگرداندن آن به قلب را بر عهده دارد. هر عاملی که این جریان را مختل کند، می‌تواند زمینه‌ساز مشکلاتی شود که گاهی از یک علامت ساده آغاز می‌شوند و در صورت بی‌توجهی، به عوارض جدی‌تری می‌انجامند. به همین دلیل، شناخت نشانه‌های غیرمعمول بدن و جدی گرفتن تغییرات ناگهانی اهمیت دارد.
بی‌تحرکی طولانی‌مدت، سفرهای ممتد یا بارداری از عواملی هستند که باید در ارزیابی خطر لخته‌های وریدی مورد توجه قرار گیرند. ایجاد فرصت برای حرکت در طول روز و پرهیز از ثابت ماندن طولانی‌مدت، از جمله نکاتی است که می‌تواند در مراقبت از سلامت عروق مؤثر باشد، البته افراد دارای شرایط پزشکی خاص باید توصیه‌های متناسب با وضعیت خود را از پزشک دریافت کنند.
در برخورد با تورم یا درد ناگهانی یک‌طرفه پا، انتخاب روش مناسب اهمیت ویژه‌ای دارد. اقداماتی همچون ماساژ نباید جایگزین بررسی پزشکی شوند، چراکه پیش از هرگونه مداخله، لازم است احتمال وجود لخته ارزیابی شود. درمان نیز بر اساس وضعیت بیمار و با هدف کنترل لخته و کاهش خطر عوارض احتمالی انتخاب می‌شود.
مدیریت ترومبوز تنها به درمان مرحله حاد محدود نیست و شناسایی عوامل زمینه‌ای ایجاد لخته نیز بخش مهمی از مراقبت به‌شمار می‌رود. توجه به علائم هشداردهنده، مراجعه به‌موقع و پیگیری توصیه‌های پزشکی می‌تواند نقش مؤثری در کاهش خطر عوارض و جلوگیری از تکرار این مشکل داشته باشد.
نظر شما