به گزارش خبرگزاری ایمنا، تاریخ دفاع مقدس هشت ساله روایت ایستادگی ملتی است که در روزهای دشوار جنگ، با حضور آگاهانه و مسئولانه خود، معادله‌های میدان جنگ را تغییر داد و در کنار رزمندگان، نقشی تعیین‌کننده در دفاع از سرزمین و آرمان‌های ایران ایفا کرد و «عملیات ذوالفقاری» یکی از جلوه‌های ماندگار این حماسه مردمی است؛ عملیاتی که بار دیگر نشان داد حضور مردم در صحنه، محدود به پشتیبان میدان نبرد نیست، بلکه می‌تواند به عاملی اثرگذار در سرنوشت جنگ تبدیل شود.
اکنون با گذشت سال‌ها از آن روزهای سرنوشت‌ساز، یادآوری این تجربه تاریخی معنایی فراتر از بازخوانی یک عملیات نظامی دارد، همانگونه که رهبر معظم انقلاب در پیام‌شان به حضور موثر مردم در جنگ هشت ساله اشاره کردند و حضور مردم مبعوث‌شده در خیابان‌ها و میدان‌های شهر در جنگ فعلی را در امتداد دفاع مقدس نخست دانستند.
تأکید رهبر معظم انقلاب اسلامی بر حماسه مردم مبعوث‌شده و حضور آن‌ها در میدان، بار دیگر این حقیقت را برجسته می‌کند که روحیه ایثار، مسئولیت‌پذیری و حضور مردمی، محدود به مقطع خاصی از تاریخ نیست، از این منظر، آنچه امروز در صحنه حضور و نقش‌آفرینی مردم شاهد آن هستیم، امتداد همان حماسه‌ای است که در هشت سال دفاع مقدس شکل گرفت و در بزنگاه‌های تاریخی، بارها ظرفیت خود را برای عبور از دشواری‌ها نشان داده است.
از خانه تا خاکریز؛ الگوی مشارکت مردمی در دفاع مقدس
محسن نصری، مدرس دانشگاه، کارشناس مسائل سیاسی و رزمنده دفاع مقدس هشت ساله یکی از ویژگی‌های برجسته دفاع مقدس هشت‌ساله را حضور مردم از خانه تا خط مقدم می‌داند و به خبرنگار ایمنا می‌گوید: مردم تنها در میدان نبرد حضور نداشتند؛ زنان و دختران در پشت جبهه دستکش می‌بافتند، لباس رزمندگان را آماده می‌کردند، کمک‌های مردمی را جمع‌آوری می‌کردند و در بیمارستان‌ها به مجروحان یاری می‌رساندند و خانواده‌ها نیز فرزندان، همسران و پدران خود را برای حضور در جبهه بدرقه می‌کردند و در مراسم تشییع شهدا مشارکت داشتند.
وی با بیان اینکه این الگو در حوادث و تهدیدهای اخیر نیز تداوم پیدا کرده است، تصریح می‌کند: آنچه در دفاع مقدس هشت‌ساله با عنوان «از خانه تا خاکریز» شناخته می‌شد، امروز در قالب «از خیابان تا میدان» قابل مشاهده است؛ برای نمونه، هنگامی که تهدیدهایی درباره هدف قرار دادن پل‌های کشور مطرح شد، مردم با تشکیل زنجیره انسانی در اطراف پل‌ها، آمادگی خود را برای دفاع از زیرساخت‌های کشور نشان دادند.
این مدرس دانشگاه با اشاره به تداوم مشارکت زنان در فعالیت‌های پشتیبانی می‌افزاید: در دوران دفاع مقدس، زنان با چرخ‌های خیاطی خود برای رزمندگان لباس می‌دوختند و امروز نیز در برخی مناطق چرخ‌های خیاطی به میدان آمده‌اند تا پرچم‌های آسیب‌دیده را تعمیر کنند؛ این اقدامات نشان می‌دهد مشارکت مردمی در شکل‌های مختلف و متناسب با نیازهای هر دوره ادامه دارد.
نصری با اشاره به تعبیر فرمانده نیروی هوافضای سپاه درباره نقش مردم در پشتیبانی از نیروهای نظامی عنوان می‌کند: در این نگاه، حضور مردم در خیابان‌ها به‌عنوان پشتیبان و تقویت‌کننده توان نیروهای مدافع کشور توصیف شده است؛ موضوعی که پیوند میان حضور مردمی در عرصه عمومی و فعالیت نیروهای نظامی را نشان می‌دهد.
دریاقلی سورانی؛ جلوه‌ای از احساس مسئولیت مردم در دفاع مقدس
وی با اشاره به بخشی از پیام رهبر انقلاب درباره نقش مردم در دفاع از کشور می‌گوید: یکی از نکات مهم در بررسی تاریخ دفاع مقدس، توجه به نقش‌آفرینی مردم در کنار نیروهای نظامی است؛ نقشی که گاهی با اقدام به‌موقع یک فرد عادی، مسیر یک واقعه تاریخی را تغییر داده است.
این رزمنده دوران دفاع مقدس با اشاره به مقاومت مردم خرمشهر در روزهای ابتدایی جنگ تحمیلی می‌افزاید: دشمن بعثی تصور می‌کرد می‌تواند در مدت کوتاهی خرمشهر را تصرف کند، اما با مقاومت مردمی در مسیر پیشروی از مرز شلمچه تا شهر روبه‌رو شد، و با این حال در ادامه و در پی خیانت‌هایی که انجام شد، خرمشهر به اشغال دشمن درآمد.
نصری با اشاره به تلاش ارتش عراق برای تصرف آبادان عنوان می‌کند: دشمن پس از ناکامی در دستیابی سریع به اهداف خود در خرمشهر، در نوزدهم مهر سال ۱۳۵۹ از رودخانه کارون عبور کرد و درصدد برآمد از مسیر جاده آبادان ـ ماهشهر به رودخانه بهمن‌شیر برسد و با عبور از آن، از سمت جنوب وارد آبادان شود.
وی ادامه می‌دهد: در آن شرایط، بسیاری از رزمندگان در مناطق شمالی آبادان و مسیر منتهی به خرمشهر مستقر بودند و شاید تصور نمی‌شد دشمن از مسیر دیگری برای ورود به شهر اقدام کند، اما دریاقلی سورانی، پیرمرد ساکن منطقه ذوالفقاری آبادان، متوجه عبور نیروهای عراقی از کارون و حرکت آن‌ها به سمت بهمن‌شیر شد.
این پژوهشگر و مدرس دانشگاه خاطرنشان می‌کند: دریاقلی سورانی با دوچرخه خود را به مسجد رسول آبادان که محل استقرار نیروهای سپاه بود، رساند و موضوع را اطلاع داد؛ پس از این هشدار، نیروهای سپاه و بسیج وارد عمل شدند و درگیری سنگینی شکل گرفت که در نهایت به عقب‌نشینی دشمن از منطقه انجامید و اگر این اطلاع‌رسانی به‌موقع صورت نمی‌گرفت، احتمال سقوط آبادان وجود داشت و شرایط جنگ می‌توانست دشوارتر شود.
نصری با طرح پیشنهادی برای پاسداشت نام این شخصیت می‌گوید: همانگونه که مسابقه بین‌المللی ماراتن با نام یک واقعه تاریخی شناخته می‌شود، می‌توان مسابقات بین‌المللی دوچرخه‌سواری دریاقلی سورانی را نیز راه‌اندازی کرد، چراکه دوچرخه‌سواری این پیرمرد برای رساندن خبر به نیروهای سپاه در آن مقطع نقشی مهم در جلوگیری از سقوط آبادان داشت.
مشارکت مردم؛ ضرورتی برای عبور از مشکلات کشور
وی با اشاره به تأکید رهبر انقلاب بر تداوم حضور مردم در عرصه‌های مختلف می‌گوید: این حضور تنها به حوزه دفاعی محدود نمی‌شود و در عرصه‌های اقتصادی و فرهنگی نیز اهمیت دارد؛ اگر اقتصاد با مشارکت مردم و در چارچوب سیاست‌های اقتصاد مقاومتی پیش برود و مسئولان نیز وظایف خود را به‌درستی انجام دهند، ظرفیت بیشتری برای حل مشکلات و کمبودها ایجاد خواهد شد.
این کارشناس مسائل سیاسی با بیان اینکه مشارکت اجتماعی باید به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود، می‌افزاید: نمونه‌هایی همچون اقدام دریاقلی سورانی نشان می‌دهد احساس مسئولیت افراد، فارغ از جایگاه و موقعیت اجتماعی آن‌ها می‌تواند در سرنوشت جامعه اثرگذار باشد و مسئله مهم این است که افراد در برابر اتفاقات پیرامون خود بی‌تفاوت نباشند و با درک مسئولیت اجتماعی، در حد توان برای حل مسائل اقدام کنند.
دفاع از ایران اسلامی؛ محور حضور مردم در میدان
نصری با اشاره به تعبیر «مردم مبعوث‌شده» در توصیف حضور اجتماعی مردم اظهار می‌کند: مردمی که برای دفاع از کشور به میدان می‌آیند، در مقاطع مختلف تاریخی و در واکنش به شرایط حساس، برای انجام یک مسئولیت جمعی برانگیخته می‌شوند و این حضور را می‌توان در جریان پیروزی انقلاب اسلامی، دفاع مقدس هشت‌ساله و حوادث اخیر مشاهده کرد.
به گزارش ایمنا، تجربه‌های تاریخی نشان می‌دهد هرگاه مردم با احساس مسئولیت در صحنه حضور پیدا کرده‌اند، توانسته‌اند در مسیر تحولات کشور نقش‌آفرین باشند؛ از این‌رو، تقویت این روحیه و گسترش مشارکت مردم در عرصه‌های دفاعی، اقتصادی و فرهنگی، از موضوعات مهم برای رویارویی با مسائل و چالش‌های کشور است.
نظر شما