به گزارش خبرگزاری ایمنا، سمنوپزان فقط هم‌زدن جوانه‌های گندم در دیگ‌های بزرگ و چشم‌انتظار ماندن برای رسیدن طعم و رنگی آشنا نیست؛ آیینی است که در گذر سال‌ها، طعم نذر و ارادت گرفته و با نام اهل‌بیت (ع) به‌ویژه حضرت فاطمه زهرا (س) پیوند خورده است. رسمی که در روزهای فاطمیه، در کنار پخت سمنو، با ذکر نام اهل‌بیت (ع)، روضه و مداحی همراه می‌شود و فرصتی برای گردهم آمدن مردم و شریک شدن در یک نذر جمعی فراهم می‌آورد.
این روزها در مجموعه تفریحی باغ نور اصفهان نیز حال‌وهوایی متفاوت برپاست؛ از صبح روز جمعه، هشتم آبان، دیگ‌های سمنو به مناسبت شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) و یادبود شهید علی کیانی برپا شده‌اند تا این نذر آیینی پس از حدود دو شبانه‌روز پخت و مراقبت، صبح روز یکشنبه، دهم آبان آماده شود.
این برنامه به همت معاونت ورزشی، تفریحی سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان برگزار شده است، اما آنچه در باغ نور به چشم می‌آید، تنها برپایی چند دیگ سمنو نیست؛ اینجا جمعی از آدم‌ها کنار هم آمده‌اند تا هرکدام به اندازه توان و فرصت خود، سهمی در برگزاری این آیین داشته باشند.
دیگ‌هایی که نام حضرت زهرا (س) بر آن‌ها نقش بسته است
نخستین چیزی که در فضای مراسم جلب توجه می‌کند، دیگ‌های بزرگ مسی است؛ دیگ‌هایی که عبارت «یا فاطمه‌الزهرا (س)» بر آن‌ها نقش بسته و در کنار هم، کانون اصلی این آیین را شکل داده‌اند. در اطراف دیگ‌ها، رفت‌وآمد و جنب‌وجوش جریان دارد. حاضران با لباس‌های مشکی، متناسب با روزهای سوگواری حضرت زهرا (س)، در بخش‌های مختلف کار حضور دارند و هرکس گوشه‌ای از کار را بر عهده گرفته است.
یکی در کنار دیگ‌ها مشغول کار است، دیگری در آماده‌سازی و رسیدگی به کارهای مراسم مشارکت می‌کند و عده‌ای نیز با حضور و همراهی خود، به جمعیت و گرمای این دورهمی آیینی افزوده‌اند. اینجا مرز مشخصی میان تماشاگر و برگزارکننده وجود ندارد؛ هرکس می‌تواند به اندازه توان خود در این نذر جمعی شریک شود.
سمنوپزان آیینی زمان‌بر است و رسیدن آن به مرحله آماده‌سازی، صبر و همراهی می‌طلبد. همین طولانی بودن فرایند پخت، فرصتی فراهم کرده است تا افراد بیشتری کنار یکدیگر قرار بگیرند؛ فرصتی برای گفت‌وگو، همدلی و زنده نگه‌داشتن رسمی که نسل به نسل منتقل شده است.
وقتی ورزشکاران هم پای دیگ نذر می‌ایستند
یکی از جلوه‌های متفاوت مراسم امسال در باغ نور، حضور ورزشکاران در کنار دیگ‌های سمنو است. ورزشکارانی که در فضایی متفاوت از میدان رقابت و تمرین، این‌بار کنار دیگ نذر آمده‌اند و در این آیین مشارکت می‌کنند.
این حضور رنگ دیگری به مراسم بخشیده است؛ جایی که فضای ورزشی و تفریحی مجموعه، با یک رسم مذهبی و سنتی پیوند می‌خورد و افراد با پیشینه‌ها و علایق گوناگون، در یک نقطه مشترک کنار هم قرار می‌گیرند.
در این جمع، آنچه اهمیت دارد، عنوان و جایگاه افراد نیست؛ همراهی در یک کار جمعی و سهیم شدن در آیینی است که ریشه در باورهای مذهبی و سنت‌های مردمی دارد. حضور ورزشکاران نیز نشان می‌دهد که چنین برنامه‌هایی می‌تواند بستری برای پیوند فعالیت‌های ورزشی و اجتماعی با آیین‌های فرهنگی و مذهبی باشد.
موکبی که سهم کوچک و بزرگ از آن است
در کنار فضای سمنوپزان، موکب پذیرایی باغ نور نیز حال‌وهوای خودش را دارد. رفت‌وآمد شهروندان به این بخش به‌ویژه خانواده‌ها و کودکان، جلوه‌ای صمیمی به مراسم داده است. مردم برای نوشیدن یک استکان چای و پذیرایی به موکب مراجعه می‌کنند و کودکان نیز در کنار بزرگ‌ترها، بخشی از این فضای جمعی و سوگوارانه را تجربه می‌کنند.
در این گوشه از باغ نور، پذیرایی ساده اما گرم، بهانه‌ای برای مکث و همراهی شده است؛ عابران و حاضران لحظاتی می‌ایستند، چای می‌نوشند و دوباره به جمع و فضای مراسم بازمی‌گردند. موکب نیز در کنار دیگ‌های سمنو، بخشی از تصویر این آیین را کامل می‌کند؛ تصویری که در آن نذر، پذیرایی و مشارکت مردمی در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند.
حضور کودکان در این فضا نیز یادآور آن است که آیین‌های سنتی تنها با برگزاری یک مراسم زنده نمی‌مانند؛ بلکه با دیدن، تجربه کردن و همراه شدن نسل‌های تازه است که به زندگی خود ادامه می‌دهند.
سمنو؛ نذری به وسعت یک سنت دیرینه
سمنوپزان از آیین‌های دیرپای ایرانی است که در بسیاری از مناطق کشور به‌ویژه در مناسبت‌های مذهبی و فاطمیه، با نیت توسل و ارادت به حضرت فاطمه زهرا (س) برگزار می‌شود. در این مراسم، پخت سمنو با ذکر نام اهل‌بیت (ع) و برگزاری برنامه‌های مذهبی همراه است و دیگ سمنو به نمادی از نذر، برکت و مشارکت جمعی تبدیل می‌شود.
در باغ نور اصفهان نیز این سنت با یاد حضرت زهرا (س) و گرامیداشت یاد شهید علی کیانی برگزار شده است؛ آیینی که از صبح جمعه، هشتم آبان آغاز شده و قرار است صبح یکشنبه، دهم آبان به مرحله آماده‌سازی برسد.
در میان دیگ‌های مسی، حضور ورزشکاران، همراهی شهروندان، لباس‌های مشکی و رفت‌وآمد مردم به موکب پذیرایی، باغ نور را به فضایی متفاوت تبدیل کرده است؛ فضایی که در آن یک سنت قدیمی، فرصتی برای کنار هم بودن و مشارکت در نذر جمعی فراهم آورده است.
شاید سمنو پس از ساعت‌ها پخت، آماده تقسیم میان مردم شود، اما آنچه در این دو روز در باغ نور شکل گرفته است، تنها یک نذری نیست؛ خاطره‌ای جمعی از همراهی آدم‌هایی است که هرکدام به شکلی در برپایی این آیین سهم داشته‌اند؛ از کسانی که کنار دیگ ایستاده‌اند تا ورزشکارانی که به جمع پیوسته‌اند و خانواده‌هایی که با حضور در موکب، لحظاتی از این حال‌وهوای فاطمی را تجربه کرده‌اند.
نظر شما