به گزارش خبرگزاری ایمنا، بعضی بناهای تاریخی، فراتر از آجرها و دیوارهای قدیمی خود، حامل خاطراتی هستند که در ذهن چند نسل از شهروندان باقی مانده‌اند. مدرسه شهید حلبیان اصفهان یکی از همین بناهاست؛ مدرسه‌ای که نام آن برای بسیاری از ایرانیان با مجموعه تلویزیونی «قصه‌های مجید» و فضای آشنای مدرسه در این سریال خاطره‌انگیز پیوند خورده است، اما اهمیت آن تنها به خاطرات سینمایی محدود نمی‌شود و سابقه آموزشی و ظرفیت‌های فرهنگی آن نیز بخشی از هویت این بنای تاریخی را شکل می‌دهد.
مدرسه حلبیان با نام قدیمی اتحاد یا الیانس در سال ۱۲۸۰ افتتاح شد و بخش‌هایی از مجموعه «قصه‌های مجید» به کارگردانی کیومرث پوراحمد در سال ۱۳۶۹ در آن فیلم‌برداری شد. این بنا که در محدوده خیابان هاتف اصفهانی و خیابان مشیر قرار دارد، در سال‌های گذشته با مشکلاتی در زمینه نگهداری و فرسودگی روبه‌رو شد و بخش‌هایی از ساختمان آن نیز تخریب شد؛ مسائلی که ضرورت حفاظت و تعیین تکلیف آینده آن را به یکی از موضوعات مورد توجه در حوزه میراث فرهنگی و آموزش‌وپرورش تبدیل کرد.
احیای مدرسه؛ فراتر از بازسازی یک ساختمان
بازگشت مدرسه حلبیان به چرخه آموزش، یکی از گام‌های برداشته‌شده برای حفظ کارکرد این مجموعه بوده است. در مهر ۱۴۰۳ اعلام شد که بخش شمالی مدرسه با مشارکت اداره‌کل نوسازی مدارس استان و خیران مقاوم‌سازی و احیا شده و این بخش در قالب هنرستان صنایع‌دستی در رشته‌هایی همچون طلا و جواهر، معرق و خاتم فعالیت آموزشی خود را از سر گرفته است.
با این حال، احیای بخشی از مدرسه به معنای پایان پیدا کردن همه مسائل آن نیست. موضوع حفاظت از بنای تاریخی، تعیین مسئولیت دستگاه‌های مرتبط و بهره‌گیری از ظرفیت‌های فرهنگی و گردشگری، همچنان در ترسیم آینده این مجموعه اهمیت دارد؛ به‌ویژه آنکه مدرسه حلبیان می‌تواند هم محل آموزش مهارت‌های سنتی باشد و هم زمینه آشنایی نزدیک‌تر مخاطبان با هنرهای اصیل اصفهان را فراهم کند.
تاکید استاندار برای احیای یک میراث شهری
مهدی جمالی‌نژاد، استاندار اصفهان در بازدید از مدرسه حلبیان در چهاردهم دی ۱۴۰۳ بر ضرورت توجه هم‌زمان به کارکرد آموزشی و ظرفیت گردشگری این مجموعه تأکید کرد.
وی با اشاره به اینکه مدرسه‌هایی همچون حلبیان بخشی از ظرفیت کمتر دیده‌شده گردشگری اصفهان هستند، تثبیت کاربری هنرستان صنایع‌دستی و برنامه‌ریزی برای معرفی آثار هنرجویان را از محورهای مورد توجه در احیای این مکان دانست.
از نگاه استاندار، ایجاد نمایشگاه صنایع‌دستی و ارائه امانی آثار هنرمندان شناخته‌شده اصفهان نیز می‌تواند در برنامه احیای مدرسه قرار گیرد. بر این اساس، حلبیان ظرفیت آن را دارد که علاوه بر آموزش رشته‌های مرتبط با هنرهای سنتی به فضایی برای نمایش و معرفی این هنرها تبدیل شود؛ فضایی که در آن ارتباط هنرجویان و صنعتگران با گردشگران، بخشی از فرایند آموزش و انتقال تجربه باشد.
چنین رویکردی می‌تواند میان حفظ هویت تاریخی بنا، تداوم فعالیت آموزشی و معرفی صنایع‌دستی اصفهان ارتباط برقرار کند. در این الگو، گردشگری قرار نیست جای آموزش را بگیرد؛ بلکه حضور گردشگران و آشنایی آنان با فرایند تولید آثار هنری می‌تواند مکمل فعالیت آموزشی هنرستان باشد.
مسئله‌ای که هنوز به پیگیری نیاز دارد
تأکید دوباره استاندار اصفهان بر پیگیری مستمر احیای مدرسه حلبیان نشان می‌دهد که موضوع همچنان به هماهنگی و نظارت اجرایی نیاز دارد. جمالی‌نژاد با تأکید بر ضرورت عبور از وضعیت بلاتکلیفی، خواستار تعیین مسئول مشخص برای پیگیری موضوع و ایجاد داشبورد نظارتی برای ارائه گزارش منظم از پیشرفت کار شد.
این تأکید، مسئله احیای حلبیان را از سطح بیان ایده‌ها به ضرورت پیگیری منظم اقدامات اجرایی پیوند می‌دهد. تعیین مسئول مشخص، ثبت مراحل پیشرفت و روشن بودن وظایف دستگاه‌های مرتبط می‌تواند به شفاف‌تر شدن مسیر کار کمک کند؛ به‌ویژه در پروژه‌ای که حفاظت از بنای تاریخی، استمرار کارکرد آموزشی و بهره‌برداری گردشگری باید در کنار یکدیگر دیده شوند.
از سوی دیگر، موضوع مالکیت و نحوه مشارکت دستگاه‌ها در احیای این مدرسه نیز پیشینه‌ای طولانی دارد. در گزارش‌های پیشین، مالکیت بنا به آموزش‌وپرورش نسبت داده شده و مشارکت میراث فرهنگی و بخش خصوصی برای مرمت یا تعریف کاربری‌های فرهنگی و گردشگری مطرح شده است. در مرداد ۱۴۰۵ نیز معاون اداره‌کل میراث فرهنگی استان از آمادگی این مجموعه برای همکاری با بخش خصوصی در صورت تعیین تکلیف مالکیت خبر داده بود؛ موضوعی که اهمیت روشن شدن چارچوب همکاری‌ها را در آینده مدرسه نشان می‌دهد.
حلبیان؛ فرصتی برای پیوند میراث و زندگی امروز
آینده مدرسه حلبیان را نمی‌توان تنها با میزان مرمت ساختمان سنجید. این بنا زمانی می‌تواند جایگاه خود را در زندگی فرهنگی اصفهان بازیابد که حفاظت از ارزش‌های تاریخی آن با فعالیتی پایدار و متناسب همراه شود؛ فعالیتی که آموزش صنایع‌دستی، نمایش آثار هنری و معرفی میراث شهر را به هم پیوند دهد.
خاطره «قصه‌های مجید» سرمایه فرهنگی این مدرسه است، اما تمام ظرفیت آن به این خاطره محدود نمی‌شود. حلبیان می‌تواند بستری برای آشنایی نسل جدید با هنرهای سنتی و برای گردشگران فرصتی جهت مشاهده بخشی از فرهنگ زنده اصفهان باشد. تحقق این چشم‌انداز در کنار مرمت اصولی بنا، به تعیین تکلیف مسائل اجرایی، همکاری دستگاه‌های مسئول و پیگیری مستمر نیاز دارد؛ همان مسیری که استاندار اصفهان بر ضرورت آن تأکید کرده است.
نظر شما