حجت‌الاسلام احمد بهرامی در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با اشاره به نقش حضرت فاطمه زهرا (س) در تبیین معارف اسلام اظهار کرد: برای شناخت جایگاه علمی و دینی حضرت زهرا (س) باید به محتوای سخنان و شیوه استدلال ایشان توجه کرد. زندگی آن حضرت تنها مجموعه‌ای از فضائل اخلاقی و معنوی نبود، بلکه در مقاطع حساس تاریخ اسلام، مواضع و سخنانی از ایشان نقل شده است که برای شناخت اندیشه دینی و مسئولیت اجتماعی مسلمانان اهمیت دارد.
وی افزود: یکی از مهم‌ترین نمونه‌های این نقش‌آفرینی، خطبه فدکیه بود؛ خطبه‌ای که حضرت زهرا (س) پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) بیان کردند و در آن، موضوعاتی فراتر از مسئله فدک را مورد توجه قرار دادند. آن حضرت در آغاز سخنان خود به حمد و ستایش خداوند پرداختند و سپس درباره توحید، رسالت پیامبر(ص)، جایگاه قرآن و فلسفه احکام سخن گفتند. این ساختار نشان داد که مسئله مورد اعتراض ایشان در چارچوبی گسترده‌تر از یک اختلاف مالی مطرح شده بود.
کارشناس علوم دینی ادامه داد: یکی از ویژگی‌های مهم خطبه فدکیه، استناد به آموزه‌های قرآن کریم بود. حضرت زهرا (س) برای توضیح دیدگاه خود از آیات و مفاهیم قرآنی بهره گرفتند و مخاطبان را به بازگشت به معیارهای دینی فراخواندند. پژوهش‌های انجام‌شده درباره استنادات قرآنی این خطبه نیز نشان داده‌اند که ارجاع به قرآن در بخش‌های مختلف آن، نقش اساسی در استدلال و تبیین مواضع حضرت داشته است.
بهرامی با تأکید بر اهمیت این موضوع بیان کرد: تبیین معارف دینی زمانی اثرگذار است که از بیان مفاهیم نظری فراتر برود و نسبت آن‌ها با زندگی واقعی مردم را روشن کند. حضرت زهرا (س) در خطبه خود از اصول اعتقادی سخن گفتند و در عین حال، مسائل جامعه پس از رحلت پیامبر(ص) را نیز مورد توجه قرار دادند. این پیوند میان اعتقاد و مسئولیت اجتماعی، یکی از نکاتی بود که خطبه فدکیه را به متنی مهم برای مطالعه تاریخ اندیشه اسلامی تبدیل کرد.
وی افزود: در بررسی سیره حضرت زهرا (س)، باید میان نقل فضائل و شناخت عملی شخصیت ایشان تفاوت قائل شد. نقل فضائل می‌تواند زمینه آشنایی اولیه با جایگاه آن حضرت را فراهم کند، اما شناخت عمیق‌تر زمانی شکل می‌گیرد که رفتار، استدلال‌ها و مواضع ایشان نیز بررسی شود. در این مسیر، خطبه فدکیه از منابع مهمی است که امکان مطالعه شیوه بیان، قدرت استدلال و نگاه اجتماعی حضرت زهرا (س) را فراهم می‌کند.
کارشناس علوم دینی خاطرنشان کرد: توجه به این میراث برای نسل امروز نیز اهمیت دارد، زیرا آشنایی با سیره حضرت زهرا (س) می‌تواند نشان دهد که دین‌داری تنها به انجام اعمال فردی محدود نیست و آگاهی از معارف دینی، تشخیص مسئولیت و حساسیت نسبت به مسائل جامعه را نیز در بر می‌گیرد.
نظر شما