به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، سازه‌های هنری در شهرها، از مجسمه‌ها و نصب‌های عمومی گرفته تا بناهای نمادین و مجموعه‌های فرهنگی، فقط عناصر تزیینی نیستند؛ آن‌ها ابزارهایی برای شکل‌دادن به هویت شهری، ارتقای کیفیت فضای عمومی و رشد اقتصاد محلی هستند. هنر عمومی می‌تواند فضاهای یکنواخت را به نقاط به‌یادماندنی تبدیل کند، خوانایی محیط را افزایش دهد و فرصت توقف، گفت‌وگو و تعامل شهروندان را فراهم آورد.
سازه هنری زمانی اثرگذار است که با بافت تاریخی، اقلیم، مقیاس شهری و نیازهای مردم محل هم‌خوانی داشته باشد. در این صورت اثر فقط یک شی زیبا نیست، بلکه به نشانه شهری تبدیل می‌شود؛ نشانه‌ای که مردم آن را به شهر خود نسبت می‌دهند و در خاطره‌ها و تصاویر سفر بازتاب پیدا می‌کند. چنین آثاری می‌تواند حافظه جمعی را تقویت کند، به روایت تاریخی یک منطقه شکل دهد و حس تعلق ساکنان را افزایش دهد.
از سوی دیگر، هنر عمومی می‌تواند مرزهای اجتماعی را کاهش دهد. یک میدان با نصب هنری جذاب، افراد گروه‌های سنی و اجتماعی مختلف را گرد هم می‌آورد و از فضای عبوری به فضای ماندن و مشارکت تبدیل می‌شود. این رویکرد در شهرهای متراکم اهمیت بیشتری دارد که شهروندان به مکان‌های رایگان، امن و الهام‌بخش برای استراحت و ارتباط نیاز دارند.
سازه‌های هنری بزرگ می‌توانند موتور بازآفرینی شهری باشند. نمونه شاخص آن «اثر بیلبائو» است: موزه گوگنهایم بیلبائو با معماری چشمگیر که یک منطقه صنعتی افول‌یافته را به مقصد فرهنگی و گردشگری تبدیل کرد. در سال‌های نخست، این موزه میلیون‌ها گردشگر را جذب کرد و صدها میلیون یورو فعالیت اقتصادی در هتل‌داری، رستوران، حمل‌ونقل و خرده‌فروشی ایجاد کرد. موفقیت بیلبائو تنها محصول یک ساختمان نبود، بلکه نتیجه سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، بهبود محیط شهری، برنامه‌های فرهنگی و مشارکت نهادهای محلی بود. سازه هنری باید بخشی از یک راهبرد جامع شهری باشد، نه جایگزینی برای برنامه‌ریزی.
باتومی، گرجستان؛ سازه‌های هنری که شهر را به حرکت درمی‌آورد
مجسمه «علی و نینو» کنار ساحل باتومی یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای معاصر این شهر است. این اثر از دو پیکره انسانی به ارتفاع تقریبی هشت متر تشکیل شده است؛ یکی نماینده علی، جوانی مسلمان از آذربایجان و دیگری نماینده نینو، دختری مسیحی از گرجستان؛ این دو شخصیت از رمان مشهور قربان سعید الهام گرفته‌اند و نماد عشق، تفاوت فرهنگی و جدایی سیاسی به‌شمار می‌روند.
ویژگی فنی اصلی اثر، متحرک بودن آن است. هر پیکره از مجموعه‌ای از قطعات فلزی عمودی و حلقه‌ای ساخته شده که به کمک موتورهای مکانیکی در امتداد ریل حرکت می‌کنند. دو شخصیت به‌آرامی به‌سوی یکدیگر می‌آیند و سپس از یکدیگر عبور می‌کنند و جدا می‌شوند. این حرکت در چرخه‌ای حدود ۸ تا ۱۰ دقیقه انجام می‌شود. استفاده از فلز مشبک موجب شده است نور، باد و چشم‌انداز دریا از میان پیکره‌ها عبور کند و اثر در ساعات مختلف روز چهره‌ای متفاوت داشته باشد. قرارگیری مجسمه در فضای باز ساحلی و حرکت دائمی آن، علی و نینو را از یک تندیس معمولی به نشانه‌ای پویا از باتومی تبدیل کرده است.
در کنار مجسمه «علی و نینو»، برج الفبای گرجی یکی از شاخص‌ترین سازه‌های شهری باتومی است. این برج ۱۳۰ متری در نزدیکی ساحل دریای سیاه ساخته شده و فرم کلی آن از ساختار مارپیچی DNA الهام گرفته است. حروف الفبای گرجی در امتداد دو نوار مارپیچ فلزی پیرامون برج قرار گرفته‌اند و به این ترتیب، زبان و هویت ملی گرجستان را به‌عنوان نمادی پنج هزارساله به عنصر اصلی طراحی تبدیل کرده‌اند. سازه برج از اسکلت فلزی و پوسته‌های شیشه‌ای تشکیل شده است و در بخش بالایی آن سکوی دید، فضای گردشگری و امکانات خدماتی قرار دارد. ارتفاع زیاد، نورپردازی شبانه و جایگاه آن در خط ساحلی موجب شده است برج الفبا از نقاط مختلف شهر دیده شود و به یکی از نشانه‌های تصویری باتومی تبدیل شود. این سازه علاوه بر عملکرد گردشگری، نوعی یادمان شهری برای معرفی فرهنگ و خط گرجی به‌شمار می‌رود.
مجسمه مده‌آ (مدیا) در میدان اروپا نیز یکی دیگر از عناصر مهم هویت شهری باتومی است. این مجسمه، شخصیت اسطوره‌ای مده‌آ را در حالی نشان می‌دهد که پشم زرین در دست دارد؛ نمادی که به افسانه‌های منطقه تاریخی غرب گرجستان اشاره می‌کند. پیکره بر سکویی مرتفع قرار گرفته و با استفاده از فرم فیگوراتیو، میدان را به نقطه‌ای برای گردهمایی، عکاسی و برگزاری رویدادهای عمومی تبدیل کرده است. استفاده از رنگ طلایی در نمایش پشم زرین، ارتباط اثر با ثروت اسطوره‌ای و گذشته باستانی منطقه را تقویت می‌کند. اهمیت این مجسمه در آن است که روایت اسطوره‌ای را از فضای موزه و کتاب خارج کرده و در مرکز بافت شهری و در معرض دید روزمره شهروندان و گردشگران قرار داده است. سکوی دید برج نیز به گردشگران امکان می‌دهد شهر و ساحل را از زاویه‌ای متفاوت تماشا کنند و همین تجربه، آن را به یکی از مقصدهای محبوب بازدیدکنندگان تبدیل کرده است.
فواره‌های موزیکال باتومی نیز بخشی از طراحی فضاهای عمومی و ساحلی این شهر هستند. این مجموعه‌ها با ترکیب آب، نور، موسیقی و حرکت، در ساعات شب به یک نمایش شهری تبدیل می‌شوند. سامانه فنی آن‌ها شامل مخزن آب، پمپ‌های کنترل‌شونده، نازل‌های قابل تنظیم، چراغ‌های LED و تجهیزات هماهنگ‌کننده صدا و نور است. ارتفاع و الگوی حرکت آب بر اساس برنامه‌های از پیش تعیین‌شده تغییر می‌کند و انعکاس نور روی سطح آب، جلوه‌ای پویا به فضای اطراف می‌دهد. این فواره‌ها در امتداد فضاهای تفریحی و مسیرهای پیاده‌روی ساحلی قرار گرفته‌اند و با ایجاد نقطه مکث و تجمع، نقش مهمی در زندگی شبانه باتومی دارند. برخلاف یک مجسمه ثابت، این سازه‌ها با حرکت و تغییر دائمی، تجربه‌ای زمانی و نمایشی از فضای عمومی ایجاد می‌کنند.
سازه‌های هنری باتومی تنها عناصر زیباساز شهر نیستند؛ آن‌ها به جاذبه‌هایی تبدیل شده‌اند که گردشگران را به ساحل، میدان‌ها و فضاهای عمومی شهر می‌کشانند. این آثار با پیوند دادن هنر، معماری، فناوری و روایت‌های تاریخی، تجربه‌ای منحصربه‌فرد از باتومی می‌سازند و شهر را در ذهن بازدیدکنندگان ماندگار می‌کنند. گردشگران برای دیدن و عکاسی از این نمادها، مسیرهای تازه‌ای در شهر می‌پیمایند و حضورشان به رونق کافه‌ها، رستوران‌ها، هتل‌ها، حمل‌ونقل و کسب‌وکارهای محلی کمک می‌کند.
ریودوژانیرو، برزیل؛ مجسمه مسیح نجات‌دهنده و چشم‌انداز نمادین شهر
مجسمه «مسیح نجات‌دهنده» در ریودوژانیرو یکی از مشهورترین سازه‌های هنری و مذهبی جهان و مهم‌ترین نماد تصویری برزیل است. این مجسمه در ارتفاعات کوه کورکووادو و در میان جنگل تیژوکا قرار گرفته است و با دست‌های گشوده، شهر، خلیج گوانابارا و کوه‌های اطراف را در بر می‌گیرد. موقعیت مرتفع اثر موجب شده است مجسمه از بخش‌های مختلف ریودوژانیرو دیده شود و به نشانه‌ای جدایی‌ناپذیر از هویت شهری این شهر تبدیل شود.
پیکره اصلی حدود ۳۰ متر ارتفاع دارد و بر سکویی هشت‌متری قرار گرفته است و ارتفاع کلی سازه به حدود ۳۸ متر می‌رسد. اسکلت داخلی مجسمه از بتن مسلح ساخته شده و سطح بیرونی آن با قطعات کوچک سنگ صابون پوشانده شده است. این قطعات به شکل موزاییک کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و سطحی مقاوم در برابر باران، رطوبت و تغییرات جوی ایجاد کرده‌اند. حالت ایستادن، زاویه دست‌ها و فرم لباس با استفاده از سازه داخلی و محاسبات مهندسی طراحی شده است تا مجسمه در برابر بادهای شدید و شرایط کوهستانی پایدار بماند.
ویژگی مهم این سازه، ارتباط با چشم‌انداز طبیعی ریودوژانیرو است. اثر در نقطه‌ای قرار گرفته است که شهر، دریا، سواحل و کوه‌های اطراف را هم‌زمان در قاب دید بازدیدکننده قرار می‌دهد. بازدید از مجسمه فقط دیدن یک پیکره نیست، بلکه تجربه‌ای از تماشای گستره طبیعی و شهری ریودوژانیرو به‌شمار می‌رود. مه، نور خورشید و تغییرات آب‌وهوایی در ساعات مختلف روز ظاهر اثر و چشم‌انداز اطراف آن را تغییر می‌دهند.
مسیح نجات‌دهنده هر سال گردشگران بسیاری را به ریودوژانیرو جذب می‌کند. بازدیدکنندگانی که برای دیدن مجسمه به منطقه کورکووادو می‌روند، از سواحل کوپاکابانا، کوه کله‌قندی، مرکز تاریخی، موزه‌ها و دیگر جاذبه‌های شهر نیز دیدن می‌کنند. این جریان گردشگری به رونق هتل‌ها، رستوران‌ها، فروشگاه‌های صنایع‌دستی، خدمات حمل‌ونقل، تورهای شهری و راهنمایان محلی کمک می‌کند. فروش بلیت، خدمات حمل‌ونقل کوهستانی و فعالیت‌های تجاری اطراف نیز درآمد مستقیمی برای منطقه ایجاد کرده‌اند.
تصویر مجسمه مسیح نجات‌دهنده در تبلیغات گردشگری، فیلم‌ها، شبکه‌های اجتماعی و گزارش‌های رسانه‌ای به‌طور گسترده استفاده می‌شود. به همین دلیل، این اثر فقط یک مجسمه مذهبی نیست، بلکه بخشی از برند جهانی ریودوژانیرو به‌شمار می‌رود. بسیاری از گردشگران، این شهر را با تصویر مجسمه‌ای بر فراز کوه و چشم‌انداز گسترده خلیج به یاد می‌آورند.
بروکسل، بلژیک؛ اتمیوم و تبدیل یک سازه نمایشگاهی به نماد شهر
«اتمیوم» در بروکسل یکی از مشهورترین سازه‌های هنری و معماری اروپاست که از یک نماد نمایشگاهی به یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری بلژیک تبدیل شده است. این سازه در شمال بروکسل و در نزدیکی پارک هیسل ساخته شده و شکل آن از مدل بزرگ‌شده ساختار بلور آهن الهام گرفته است. اتمیوم در اصل برای نمایشگاه جهانی بروکسل در سال ۱۹۵۸ طراحی شد، اما پس از پایان نمایشگاه باقی ماند و به یکی از شناخته‌شده‌ترین نشانه‌های تصویری شهر تبدیل شد.
اتمیوم از ۹ کره بزرگ تشکیل شده است که با لوله‌های فلزی به یکدیگر متصل شده‌اند. این مجموعه در مجموع حدود ۱۰۲ متر ارتفاع دارد و فرم آن ساختار هندسی یک بلور آهن را در مقیاسی بسیار بزرگ بازنمایی می‌کند. هر کره دارای فضای داخلی مستقل است و لوله‌های میان آن‌ها علاوه بر نقش سازه‌ای، مسیر ارتباطی میان بخش‌های مختلف را شکل می‌دهند. ترکیب کره‌ها و لوله‌ها، ظاهری شبیه به یک مولکول فلزی غول‌پیکر ایجاد کرده که از فاصله دور نیز به‌راحتی قابل تشخیص است.
درون کره‌ها فضاهای نمایشگاهی، سالن‌های چندمنظوره، بخش‌های آموزشی و امکانات گردشگری قرار دارد. بعضی لوله‌ها دارای پله‌برقی و مسیرهای دسترسی هستند و آسانسور مرکزی امکان جابه‌جایی بازدیدکنندگان به بخش‌های مرتفع را فراهم می‌کند. بالاترین کره نیز سکوی دید و رستوران دارد و چشم‌اندازی گسترده از بروکسل و مناطق پیرامون ارائه می‌دهد.
ویژگی هنری اتمیوم در ترکیب علم، هندسه و فرم شهری دیده می‌شود. این سازه برخلاف یک مجسمه سنتی، هم‌زمان یک اثر دیداری، فضای نمایشگاهی و سکوی تماشای شهر است. نورپردازی شبانه کره‌ها و خطوط اتصال، فرم هندسی آن را برجسته می‌کند و موجب می‌شود اتمیوم در منظره شبانه بروکسل نیز حضوری چشمگیر داشته باشد.
اتمیوم یکی از مقاصد اصلی گردشگران در بروکسل است. بازدیدکنندگان برای تماشای فرم بیرونی، ورود به کره‌ها، دیدن نمایشگاه‌ها و استفاده از سکوی دید به این مجموعه مراجعه می‌کنند. قرارگیری اتمیوم در نزدیکی پارک مینی‌اروپا، فضاهای تفریحی، مراکز نمایشگاهی و مسیرهای حمل‌ونقل عمومی، امکان بازدید هم‌زمان از چند جاذبه را فراهم کرده است. این موضوع موجب شده است رفت‌وآمد گردشگران در منطقه افزایش یابد و هتل‌ها، رستوران‌ها، فروشگاه‌ها، خدمات حمل‌ونقل و کسب‌وکارهای گردشگری اطراف از حضور آن‌ها بهره‌مند شوند.
نظر شما