به گزارش خبرگزاری ایمنا، کمردرد از مشکلات شایع سلامت است که می‌تواند در سنین مختلف و به دلایل گوناگون بروز کند. تغییرات فرسایشی مفاصل ستون فقرات یکی از علت‌های احتمالی این عارضه است؛ فرایندی که در آن ساختار مفاصل به‌تدریج دچار تغییر می‌شود و ممکن است بر حرکت طبیعی ستون فقرات اثر بگذارد. شدت این تغییرات در افراد مختلف یکسان نیست و وجود آرتروز نیز همیشه به معنای بروز درد یا محدودیت حرکتی شدید نخواهد بود.
آرتروز تنها به مفاصل زانو و لگن محدود نمی‌شود و می‌تواند مفاصل کوچک دست، فک و بخش‌های مختلف ستون فقرات را نیز درگیر کند. در ناحیه کمر، تغییرات فرسایشی گاهی با تشکیل زوائد استخوانی همراه می‌شوند که بسته به محل قرارگیری آن‌ها ممکن است فضای عبور اعصاب را محدود کنند. در چنین شرایطی، علائم می‌توانند از درد و خشکی حرکتی فراتر بروند و در برخی افراد نشانه‌های مرتبط با فشار عصبی نیز دیده شود.
یکی از نکات مهم در بررسی کمردرد، شباهت علائم آرتروز ستون فقرات با مشکلاتی مانند فتق دیسک کمری است. در فتق دیسک، بیرون‌زدگی بخشی از دیسک بین مهره‌ای می‌تواند به ساختارهای عصبی فشار وارد کند؛ در حالی که در آرتروز، تغییرات مفصلی و زوائد استخوانی ممکن است در بروز علائم نقش داشته باشند. این دو عارضه همچنین می‌توانند هم‌زمان در یک فرد وجود داشته باشند و تشخیص علت اصلی درد را به بررسی دقیق‌تری نیازمند کنند.
افزایش سن، اضافه‌وزن، استعمال دخانیات، فعالیت‌های شغلی سنگین و نشستن طولانی‌مدت از جمله عواملی هستند که در بررسی خطر بروز یا تشدید مشکلات فرسایشی ستون فقرات اهمیت دارند. در عین حال، کمردرد در افراد جوان نیز ممکن است به دلایلی مانند فتق دیسک یا برخی مشکلات ساختاری مربوط باشد. بنابراین، شناخت عوامل خطر و توجه به تفاوت‌های فردی، در کنار معاینه بالینی و بررسی‌های تصویربرداری در صورت نیاز، برای شناسایی علت درد و انتخاب رویکرد مناسب اهمیت دارد.
آرتروز کمر و ستون فقرات؛ علل، درمان و راهکارهای پیشگیری
مهدی محمودخانی، فوق تخصص و فلوشیپ جراحی دیسک و ستون فقرات در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه کمردرد یکی از مشکلات شایع در میان افراد است و می‌تواند علت‌های مختلفی داشته باشد، اظهار کرد: یکی از این علت‌ها، به‌ویژه در سنین بالاتر، تغییرات فرسایشی مفاصل ستون فقرات یا آرتروز است. این عارضه ممکن است با درد، محدودیت حرکتی و در برخی موارد فشار بر ساختارهای عصبی همراه باشد و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
وی با بیان اینکه آرتروز نوعی فرسایش تدریجی مفاصل است و هر جا دو استخوان به‌واسطه یک مفصل با یکدیگر ارتباط داشته باشند و حرکت کنند، ممکن است در طول زمان تغییرات فرسایشی ایجاد شود، افزود: این تغییرات فقط به زانو و لگن محدود نیستند و می‌توانند مفاصل کوچک دست، فک و ستون فقرات را نیز درگیر کنند و بخشی از این فرایند با افزایش سن ارتباط دارد.
فوق تخصص و فلوشیپ جراحی دیسک و ستون فقرات با بیان اینکه شدت تغییرات و میزان بروز علائم در افراد مختلف متفاوت است، تصریح کرد: هدف از اقدامات پیشگیرانه، کاهش عوامل خطر، کنترل علائم و کندکردن روند تشدید مشکلات است و علائم آرتروز ستون فقرات و فتق دیسک کمری ممکن است شباهت زیادی به یکدیگر داشته باشند.
آرتروز ستون فقرات چرا و چگونه ایجاد می‌شود؟
محمودخانی ادامه داد: در آرتروز ممکن است زوائد استخوانی ایجاد شوند و در صورت قرارگرفتن در موقعیت نامناسب، به ریشه‌های عصبی یا فضای کانال نخاعی فشار وارد کنند و در فتق دیسک کمری، بیرون‌زدگی دیسک بین مهره‌ها می‌تواند عامل فشار بر ساختارهای عصبی باشد، اما این دو مشکل همیشه از یکدیگر جدا نیستند.
وی گفت: در برخی بیماران، تغییرات آرتروزی و مشکلات دیسک هم‌زمان وجود دارند و هر دو در بروز علائم نقش ایفا می‌کنند، بنابراین نمی‌توان در همه موارد کمردرد را فقط به آرتروز یا فقط به دیسک نسبت داد و سن بیمار، نوع علائم، معاینه بالینی و در صورت نیاز بررسی‌های تصویربرداری به پزشک کمک می‌کنند تا علت اصلی درد را مشخص کند.
فوق تخصص و فلوشیپ جراحی دیسک و ستون فقرات اضافه کرد: در برخی افراد جوان که علائم عصبی دارند، آرتروز قابل‌توجهی در آن‌ها دیده نمی‌شود، فتق دیسک یا مشکلات ساختاری دیگری مانند تنگی مادرزادی کانال نخاعی ممکن است مطرح باشند. آرتروز ستون فقرات می‌تواند تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل ایجاد شود یا پیشرفت کند که مهم‌ترین عوامل مطرح‌شده عبارت‌اند از افزایش سن، اضافه وزن، سیگار کشیدن، فعالیت‌های شغلی سنگین، نشستن طولانی‌مدت.
آرتروز ستون فقرات می‌تواند یکی از دلایل بروز کمردرد و محدودیت حرکتی باشد، اما شدت تغییرات فرسایشی و میزان تأثیر آن‌ها بر زندگی افراد متفاوت است. در برخی موارد، این تغییرات بدون علائم قابل‌توجه باقی می‌مانند و در موارد دیگر، به‌ویژه هنگامی که ساختارهای عصبی تحت فشار قرار می‌گیرند، ممکن است مشکلات بیشتری ایجاد شود.
از سوی دیگر، شباهت علائم آرتروز با فتق دیسک و احتمال وجود هم‌زمان این دو عارضه نشان می‌دهد که نمی‌توان صرفاً بر اساس احساس درد، علت مشخصی برای آن در نظر گرفت. سن، نوع و محل درد، علائم همراه، معاینه پزشکی و در صورت لزوم تصویربرداری، در تشخیص دقیق‌تر نقش دارند. این موضوع به‌ویژه در مواردی که درد ادامه‌دار است یا با نشانه‌های عصبی همراه می‌شود، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
توجه به عوامل خطر نیز بخشی از مراقبت از سلامت ستون فقرات است. مدیریت وزن، پرهیز از دخانیات، توجه به شرایط فعالیت‌های شغلی و کاهش نشستن طولانی‌مدت می‌توانند در چارچوب یک سبک زندگی سالم مورد توجه قرار گیرند. با این حال، نمی‌توان انتظار داشت که همه تغییرات فرسایشی با اصلاح عادت‌های روزمره به‌طور کامل پیشگیری شوند یا از بین بروند.
مواجهه مؤثر با مشکلات ستون فقرات به شناخت علت اصلی علائم و انتخاب اقدامات متناسب با شرایط هر فرد وابسته است. تشخیص دقیق، توجه به عوامل تشدیدکننده و پیگیری پزشکی در صورت تداوم یا تشدید درد، می‌تواند به مدیریت بهتر علائم و حفظ کیفیت زندگی کمک کند.
نظر شما