به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در تازه‌ترین رویکردهای شهرسازی، خیابان دیگر مسیری برای جابه‌جایی وسایل نقلیه نیست، بلکه فضایی عمومی برای پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، تعاملات اجتماعی، فعالیت‌های اقتصادی و سازگاری با تغییرات اقلیمی به‌شمار می‌رود. پروژه‌های جدید شهری در سال ۲۰۲۶، بیش از گذشته بر پیاده‌روهای ایمن، سایه‌اندازی درختان، دسترسی همگانی، کاهش سرعت خودروها و پیوند خیابان‌ها با حمل‌ونقل عمومی، تکیه دارند. پژوهش منتشرشده در مجله علمی Urban Sustainability در ماه اوت ۲۰۲۶، با بررسی ترجیحات مردم درباره بازطراحی خیابان‌ها، به موضوع پذیرش عمومی تغییرات فضای شهری و انتقال بخشی از فضا از خودروها به مردم پرداخته است. کنار این پژوهش، تجربه شهرهایی همچون سنگاپور، پاریس و کیگالی نشان می‌دهد که میزان موفقیت در طراحی خیابان‌ها، به ترکیبی از زیرساخت مناسب، توجه به نیازهای محلی و اجرای سیاست‌های حمل‌ونقل پایدار وابسته است.
خیابان‌هایی برای پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری و زندگی روزمره
سنگاپور یکی از نمونه‌های قابل‌توجه در بازطراحی خیابان‌ها باهدف افزایش ایمنی و دسترس‌پذیری است. برنامه «خیابان‌های دوستدار مردم» (Friendly Streets) با تمرکز بر محله‌های مسکونی، مسیرهای رفت‌وآمد روزانه به بازارها، مدارس، ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی و مراکز محلی را ایمن‌تر می‌کند. این برنامه شامل کاهش سرعت خودروها، ایجاد گذرگاه‌های هم‌سطح و بدون مانع، افزایش زمان عبور عابران پیاده از تقاطع‌ها و توسعه پیاده‌روهای عریض‌تر است. ویژگی مهم این رویکرد، تطبیق طراحی با نیازهای هر محله و مشارکت ساکنان در انتخاب امکانات مورد نیاز است. بر اساس برنامه اعلام‌شده سازمان حمل‌ونقل سنگاپور، ایجاد مسیرهای دوچرخه‌سواری و اتصال آن‌ها به ایستگاه‌های مترو، مراکز خرید و پارک‌ها، بخشی از راهبرد گسترده‌تر این کشور برای کاهش وابستگی به خودرو است. تجربه شهر سنگاپور نشان می‌دهد که طراحی موفق خیابان به معنای حذف کامل خودروها نیست، بلکه می‌توان با بازتوزیع فضای خیابان، کاهش خطر تصادف و بهبود دسترسی، حرکت را برای گروه‌های مختلف جامعه آسان‌تر کرد.
بازگرداندن فضای خیابان به طبیعت و شهروندان
پاریس در سال‌های اخیر، بازطراحی خیابان‌ها را باهدف گسترش فضای سبز، تقویت پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری و کاهش سلطه خودروها، دنبال کرده است. در این رویکرد، بخشی از فضای آسفالتی با درختان، باغچه‌ها و سطوح نفوذپذیر، جایگزین می‌شود و مسیرهای پیاده به فضاهایی برای توقف، استراحت و تعامل اجتماعی تبدیل می‌شوند. یکی از نمونه‌های مهم طراحی خیابان‌ها در این شهر، پروژه بازآفرینی پورت دو لا ویلت (Porte de la Villette) است. بر اساس برنامه شهرداری پاریس، مرحله اصلی بازطراحی این محدوده برای سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۲ در نظر گرفته شده است و شامل حذف میدان گردشی موجود، سامان‌دهی دوباره تردد، بهبود مسیرهای پیاده و دوچرخه و ایجاد فضای پارکی و سبز است. هدف از این کار، تبدیل یک گره ترافیکی به محیط عمومی و قابل‌استفاده‌تر و تقویت ارتباط میان پاریس و مناطق همسایه آن است، البته این پروژه هنوز در حال اجرا و توسعه است و نباید همه اهداف برنامه‌ریزی‌شده را دستاوردهای تکمیل‌شده دانست.
طراحی خیابان با تاکید بر نیازهای عابران پیاده
کیگالی، پایتخت رواندا نمونه‌ای مهم برای بررسی ارتباط میان طراحی خیابان و نیازهای روزمره شهروندان، در شهرهای آفریقایی است. نتایج پژوهش منتشرشده در مجله Travel Behaviour and Society، با بررسی تجربه استفاده از خیابان‌های این شهر، نشان می‌دهد که طراحی معابر می‌تواند حرکت پیاده سواران را آسان یا محدود کند. در بسیاری از شهرهای جنوب صحرای آفریقا، زیرساخت‌های جاده‌ای بیشتر بر حرکت وسایل نقلیه موتوری متمرکز بوده‌اند، درحالی‌که سهم قابل‌توجهی از سفرهای شهری به پیاده‌روی وابسته است. کیفیت پیاده‌روها، امکان عبور ایمن از خیابان و پیوستگی مسیرها، از عوامل مهم در دسترس‌پذیری فضای شهری کیگالی به شمار می‌روند. فضای پیاده‌راه ایمبوگا سیتی‌واک (Imbuga City Walk)، نمونه‌ای از تلاش کیگالی برای ایجاد محیط‌های عمومی انسان‌محور است. این محدوده در مرکز شهر، فضایی برای پیاده‌روی و حضور اجتماعی، فراهم می‌کند و با استفاده از درختان، محوطه‌سازی و محل‌های استراحت، تجربه‌ای متفاوت از خیابان را ارائه می‌دهد. اهمیت چنین پروژه‌هایی در شهرهای آفریقایی، تنها به زیبایی ظاهری محدود نمی‌شود. این پروژه‌ها می‌توانند دسترسی به کسب‌وکارهای محلی را بهبود دهند و فضایی برای تعاملات روزمره ایجاد کنند. با این‌حال، تجربه کیگالی یادآور می‌شود که ایجاد خیابان‌های فراگیر به شبکه پیوسته پیاده‌روها، گذرگاه‌های ایمن و توجه به نیاز گروه‌های مختلف کاربران در سراسر شهر نیاز دارد.
خیابان‌هایی برای زندگی
بارسلونا اسپانیا با توسعه الگوی «سوپربلوک» (Superblocks)، یکی از نمونه‌های شناخته‌شده بازطراحی خیابان‌ها با محوریت شهروندان است. در این الگو، چند بلوک شهری به‌صورت یک محدوده به‌هم‌پیوسته، مدیریت می‌شوند تا تردد خودروهای عبوری کاهش یابد و فضای بیشتری به پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، درختان و فعالیت‌های اجتماعی اختصاص پیدا کند. بنابراین به‌جای آنکه خیابان مسیر حرکت خودرو باشد، بخشی از آن به فضای عمومی برای نشستن، بازی کودکان و تعامل همسایگان، تبدیل می‌شود. تجربه بارسلونا نشان می‌دهد که طراحی خیابان می‌تواند بخشی از راهبرد مقابله با گرمای شهری و آلودگی هوا باشد. افزایش پوشش گیاهی، استفاده از مبلمان شهری و کاهش سطح اختصاص‌یافته به تردد خودروها، از اقداماتی هستند که در پروژه‌های بازطراحی این شهر، دنبال شده‌اند. با این حال، ارزیابی موفقیت این الگو به بررسی هم‌زمان کیفیت هوا، دمای محیط، دسترسی کسب‌وکارها و تاثیر تغییرات بر محله‌های اطراف نیاز دارد. درس اصلی بارسلونا این است که خیابان‌های آینده باید نه‌تنها امکان جابه‌جایی ایمن، بلکه شرایط مناسبی برای حضور طولانی‌تر مردم در فضای عمومی فراهم کنند.
نظر شما