فقاهت با تکیه بر تحقیق؛ روایتی از روش علمی آیت‌الله شبیری زنجانی

شاگرد آیت‌الله شبیری زنجانی (ره) و از استادان حوزه با تشریح ابعاد روش اجتهادی این مرجع تقلید گفت: وی به بررسی دوباره مسائل و مراجعه به منابع کهن اهتمام داشت و برای دستیابی به اطمینان علمی، اقوال و قرائن را به‌صورت دقیق ارزیابی می‌کرد.

به گزارش خبرگزاری ایمنا، حجت‌الاسلام‌ حمید الهی‌دوست در ششمین نشست حیات بهشتی که با موضوع ابعاد وجودی یار دیرین شهید بهشتی، آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی(رحمت‌الله علیه) برگزار شد، با تشریح ویژگی‌های فقاهت این مرجع تقلید اظهار کرد: یکی از نکات برجسته در روش علمی ایشان، دقت در بررسی منابع و اعتماد نکردن صرف به تحقیقات دیگران بود؛ به‌گونه‌ای که برای بررسی مسائل، به‌طور شخصی به منابع مراجعه می‌کرد و اقوال مختلف را  ارزیابی می‌کرد.

وی با اشاره به تجربه حضور خود در درس فقه آیت‌الله شبیری زنجانی(ره) افزود: در نخستین جلسه‌ای که در درس ایشان شرکت کردم، متوجه تفاوت میان دو نسخه از یک متن فقهی شدم. این موضوع را مطرح کردم و ایشان در جلسه بعد، پس از بررسی به وجود اختلاف نسخه اشاره کردند. همین توجه به یک نکته جزئی برای من نشانه‌ای از دقت علمی و روحیه تحقیق ایشان بود.

شاگرد آیت‌الله شبیری زنجانی (ره) و از استادان حوزه با بیان اینکه ایشان نسخه‌های خطی متعددی از کتاب‌های قدیمی و منابع برجسته شیعه را گردآوری و مقابله کرده بود، ادامه داد: وی برای بررسی دقیق متون، نسخه‌های مختلف را با یکدیگر مقایسه می‌کرد و در پژوهش‌های خود به تفاوت نقل‌ها و نسخه‌ها توجه داشت.

وی یکی دیگر از ویژگی‌های روش اجتهادی این مرجع تقلید را بررسی دوباره قواعد فقهی و اصولی دانست و گفت: ایشان معتقد بود ممکن است یک قاعده بر اساس نمونه‌ها و شواهد محدودی شکل گرفته باشد، بنابراین هنگام رویارویی با مسئله‌ای جدید، باید دوباره بررسی کرد که آیا آن قاعده در مورد تازه نیز قابل استناد است یا خیر.

این استاد حوزه با اشاره به اهمیت بررسی قرائن در استنباط احکام عنوان کرد: در برخی رویکردهای فقهی، مجموعه قرائن می‌تواند در رسیدن به اطمینان نقش داشته باشد. آیت‌الله شبیری زنجانی(ره) نیز در بررسی روایات، اقوال و موضوعات فقهی به ارزیابی قرائن توجه می‌کرد و متناسب با اهمیت مسئله، شواهد را بررسی می‌کرد.

الهی‌دوست با اشاره به اهتمام آیت‌الله شبیری زنجانی(ره) به ریشه‌یابی مسائل فقهی خاطرنشان کرد: وی در بررسی شهرت و اجماع نیز به نقل دیدگاه دیگران بسنده نمی‌کرد، بلکه اقوال گذشتگان را بررسی می‌کرد تا به برداشت مستقلی از وضعیت مسئله برسد. این روش، با وجود زمان‌بر بودن، زمینه شناخت دقیق‌تر سیر تحول دیدگاه‌های فقهی را فراهم می‌کرد.

وی با بیان اینکه این شیوه پژوهشی در بررسی مباحث لغوی نیز دیده می‌شد، گفت: آیت‌الله شبیری زنجانی(ره) برای فهم دقیق واژه‌ها، دیدگاه لغویان مختلف را بررسی می‌کرد و گاهی به برداشت‌هایی متفاوت از دیدگاه‌های رایج می‌رسید.

الهی‌دوست حافظه قوی، پیگیری مسائل علمی و توجه به پرسش‌های پژوهشگران را از دیگر ویژگی‌های ایشان برشمرد و افزود: افرادی که در موضوعی به بن‌بست پژوهشی می‌رسیدند، گاهی با مراجعه به او سرنخ‌هایی برای ادامه تحقیق به دست می‌آوردند؛ نکاتی که می‌توانست مسیر پژوهش آن‌ها را روشن‌تر کند.

وی  با اشاره به رفتار آیت‌الله شبیری زنجانی(ره) با طلاب و حاضران در جلسات، بر همراهی دقت علمی با اخلاق و احترام به دیگران تأکید کرد.

کد مطلب 1013129

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.