به گزارش خبرگزاری ایمنا، حجت‌الاسلام محمد الهی‌منش در ششمین نشست حیات بهشتی که با موضوع ابعاد وجودی یار دیرین شهید بهشتی، آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی(رحمت‌الله علیه) برگزار شد، با اشاره به سال‌های حضور خود در درس‌های آیت‌الله شبیری زنجانی و همکاری در دفتر ایشان اظهار کرد: از سال ۱۳۸۴ در درس خارج فقه ایشان شرکت کردم و از سال ۱۳۸۹ نیز در دفتر ایشان به پاسخ‌گویی به مسائل شرعی مشغول شدم؛ فرصتی که زمینه آشنایی نزدیک با ابعاد علمی و اخلاقی این مرجع تقلید را فراهم کرد.
وی با اشاره به تواضع کم‌نظیر آیت‌الله شبیری زنجانی افزود: یکی از ویژگی‌هایی که از همان ابتدای حضور در محضر ایشان برایم بسیار جالب بود، نحوه برخوردشان با پرسش‌های طلاب بود. حتی اگر طلبه‌ای در سطوح پایین‌تر پرسشی مطرح می‌کرد، با حوصله پاسخ می‌دادند و هرگز به او احساس کم‌دانشی یا پایین بودن سطح پرسش را منتقل نمی‌کردند.
شاگرد آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی(ره) و از استادان حوزه، احترام به پرسشگر را بخشی مهم از اخلاق استادش دانست و ادامه داد: ممکن است پرسشی از نظر استاد ساده یا ابتدایی باشد، اما نحوه برخورد او می‌تواند مسیر علمی یک طلبه را تحت تأثیر قرار دهد، آیت‌الله شبیری زنجانی در این زمینه بسیار متواضع بودند و از فرصت‌های مختلف، حتی در مسیر رفت‌وآمد، برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های علمی استفاده می‌کردند.
«نمی‌دانم»؛ نشانه صداقت علمی
الهی‌منش، پرهیز از پاسخ‌گویی شتاب‌زده را از دیگر ویژگی‌های آیت‌الله شبیری زنجانی برشمرد و گفت: ایشان به‌راحتی می‌گفتند «نمی‌دانم» و اگر درباره مسئله‌ای اطمینان کافی نداشتند، از ارائه پاسخ قطعی خودداری می‌کردند. این رفتار برای من درس بزرگی بود، زیرا گاهی تصور عمومی این است که یک عالم باید پاسخ همه پرسش‌ها را بداند، در حالی که صداقت علمی اقتضا می‌کند فرد حدود دانش و تخصص خود را بشناسد.
وی با یادآوری تجربه‌ای از نخستین سال‌های فعالیت در دفتر این مرجع تقلید بیان کرد: در یکی از موارد، مسئله‌ای شرعی برایم مطرح شد که پاسخ قطعی آن را نمی‌دانستم. وقتی موضوع را با ایشان در میان گذاشتم، به‌جای ارائه پاسخی شتاب‌زده، تأکید کردند که مسئله نیازمند بررسی است. این شیوه نشان می‌داد که برای ایشان، صحت پاسخ و مسئولیت علمی در برابر پرسشگر اهمیت بیشتری از پاسخ دادن فوری داشت.
درس‌هایی که بدون مطالعه فهمیده نمی‌شد
این استاد حوزه علمیه با اشاره به روش تدریس آیت‌الله شبیری زنجانی تصریح کرد: درس‌های ایشان به‌شدت تحقیقی بود و شرکت در آن‌ها به مطالعه پیش از درس، پیگیری مباحث پس از آن و مباحثه علمی نیاز داشت. در این جلسات، طلبه با انبوهی از جزئیات و دیدگاه‌های علمی روبه‌رو می‌شد و درمی‌یافت که فهم دقیق مسائل فقهی، بدون پژوهش مستمر امکان‌پذیر نیست.
الهی‌منش، تتبع گسترده را از برجسته‌ترین ویژگی‌های علمی این مرجع تقلید دانست و افزود: در جریان پژوهش درباره روزه مسافر، پس از چند ماه مطالعه و بررسی منابع به نتایجی رسیده بودم، اما زمانی که ایشان به همان موضوع پرداختند، دیدگاه‌ها و اقوال متعددی را بررسی کرده بودند که من به بخشی از آن‌ها دست پیدا نکرده بودم. این تجربه برایم روشن کرد که پژوهشگر نباید به یافته‌های اولیه خود بسنده کند و لازم است منابع را با دقت و حوصله بیشتری بررسی کند.
وی ادامه داد: آیت‌الله شبیری زنجانی در بررسی مسائل فقهی به اقوال مشهور اکتفا نمی‌کردند و بر مراجعه مستقیم به منابع اصلی تأکید داشتند. حتی در بررسی روایات، توجه به متن کامل روایت و نسخه‌های مختلف منابع را ضروری می‌دانستند؛ زیرا نقل تقطیع‌شده یک روایت ممکن است برداشت پژوهشگر را از معنای آن تغییر دهد.
شجاعت علمی؛ از مخالفت با مشهور تا اصلاح نظر
الهی‌منش با اشاره به استقلال علمی آیت‌الله شبیری زنجانی خاطرنشان کرد: ایشان در مسائل فقهی، اگر به نتیجه‌ای متفاوت از دیدگاه مشهور می‌رسیدند، نظر خود را بیان می‌کردند و در صورت دستیابی به دلایل تازه، آمادگی داشتند دیدگاه پیشین را تغییر دهند. در روش علمی ایشان، رسیدن به نتیجه مستند اهمیت داشت، نه اصرار بر نظری که پیش‌تر مطرح شده بود.
وی با اشاره به طولانی بودن برخی مباحث فقهی این مرجع تقلید گفت: درس نکاح ایشان حدود ۹ سال و درس حج حدود ۱۵ سال به‌طول انجامید. این استمرار، نشان‌دهنده عمق بررسی‌ها و دقت در ارزیابی ادله بود؛ به‌گونه‌ای که حتی در موسم حج نیز برخی مسائل را دوباره بررسی می‌کردند و از بازنگری در آن‌ها غافل نمی‌شدند.
این استاد حوزه علمیه، پرهیز از شهرت‌طلبی را از دیگر جلوه‌های شخصیت آیت‌الله شبیری زنجانی دانست و گفت: ایشان در کنار دقت و جدیت علمی به‌دنبال برجسته کردن جایگاه خود نبودند. تواضع، صداقت، مراجعه دقیق به منابع، شجاعت در بیان دیدگاه علمی، خدمت به مردم و توجه به تربیت شاگردان از ویژگی‌هایی بود که در سال‌های حضور در محضر ایشان مشاهده کردم و امیدوارم بتوانیم این شیوه علمی و اخلاقی را ادامه دهیم.
نظر شما