به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، گسترش وسایل نقلیه هوشمند یکی از تغییرات مهم در آینده حمل‌ونقل شهری است؛ تغییری که فقط به حذف راننده از پشت فرمان محدود نمی‌شود، بلکه شیوه طراحی خدمات، مدیریت ناوگان، تخصیص فضای خیابان و دسترسی شهروندان به جابه‌جایی را نیز دگرگون می‌کند. این فناوری می‌تواند در حمل‌ونقل عمومی به شکل قطارها و متروهای خودکار، اتوبوس‌های برقی مجهز به سامانه‌های خودران، مینی‌بوس‌های بدون راننده و خدمات جابه‌جایی درخواستی ظاهر شود.
بعضی وسایل نقلیه تنها بخشی از وظایف رانندگی را خودکار می‌کنند و همچنان به نظارت مستقیم راننده نیاز دارند؛ سامانه‌های پیشرفته‌تر می‌توانند در محدوده‌ای تعریف‌شده، حرکت، توقف و واکنش به شرایط مسیر را بدون کنترل پیوسته انسان انجام دهند. این تمایز در حمل‌ونقل عمومی اهمیت ویژه‌ای دارد. حرکت یک قطار خودکار در مسیر ریلی محصور و کنترل‌شده، با حرکت اتوبوس خودران در خیابانی مشترک با عابران پیاده، دوچرخه‌سواران، خودروها و عملیات بارگیری تفاوت اساسی دارد. شبکه ریلی مسیر مشخص، دسترسی کنترل‌شده و امکان نظارت مرکزی دارد، اما محیط خیابان پیوسته تغییر می‌کند و با موقعیت‌هایی روبه‌روست که پیش‌بینی و طبقه‌بندی آن‌ها دشوارتر است.
یکی از مزیت‌های بالقوه وسایل نقلیه خودران، افزایش انعطاف‌پذیری در ارائه خدمات است. مینی‌بوس‌های خودران می‌توانند در مسیرهای کوتاه، مناطق کم‌تراکم یا محله‌هایی که دسترسی به خطوط اصلی حمل‌ونقل عمومی دشوار است، به‌عنوان وسیله‌ای مکمل فعالیت کنند. چنین خدماتی اگر به‌درستی طراحی و مدیریت شود، می‌تواند سفر میان خانه و ایستگاه قطار یا اتوبوس را آسان‌تر کند و دسترسی به مراکز خدماتی، درمانی و آموزشی را بهبود بخشد. این نقش که «اتصال مرحله نخست و پایانی سفر» نامیده می‌شود، از کاربردهای مهم وسایل نقلیه خودران در شهرهاست. سامانه‌های دیجیتال می‌توانند اطلاعات سفر، موقعیت خودروها و میزان تقاضا را تحلیل کنند تا مسیرها و زمان‌بندی خدمات بهتر با نیاز واقعی مسافران هماهنگ شوند.
ایمنی مهم‌ترین شرط گسترش این وسایل در حمل‌ونقل عمومی است، زیرا یک نقص یا تصمیم نادرست می‌تواند نه‌فقط سرنشینان، بلکه عابران پیاده، دوچرخه‌سواران و دیگر کاربران راه را تحت تأثیر قرار دهد. خودروهای خودران با ترکیبی از دوربین، رادار، حسگرهای عمق‌سنج و سامانه‌های موقعیت‌یابی محیط اطراف را پایش می‌کنند. داده‌های این حسگرها باید به‌طور پیوسته پردازش شود تا وسیله بتواند مسیر خود را تشخیص دهد، فاصله ایمن را حفظ کند، به چراغ و تابلو واکنش نشان دهد و در موقعیت‌های خطرناک متوقف شود.
مسافران باید بدانند در شرایط اضطراری چگونه کمک دریافت می‌کنند، چه نهادی مسئول پاسخ‌گویی است و اطلاعات شخصی یا داده‌های سفر آنان چگونه نگهداری می‌شود، همچنین باید سازوکاری مشخص برای ثبت رخدادها، بررسی خطاها، گزارش‌دهی عمومی و جبران خسارت وجود داشته باشد. نظارت انسانی در وسیله یا از مرکز کنترل در بسیاری از کاربردها بخشی مهم از سامانه است و نباید نادیده گرفته شود.
فینیکس؛ تاکسی‌های خودران وایمو
فینیکس یکی از پیشروترین شهرها در بهره‌برداری تجاری از تاکسی‌های کاملا خودران است. شرکت وایمو (Waymo) فعالیت آزمایشی خودروهای خودران را در منطقه فینیکس از سال‌های پیش آغاز کرده و خدمات جابه‌جایی بدون راننده را برای بخشی از شهر و حومه آن توسعه داده است. مسافر می‌تواند از طریق اپلیکیشن خودرو درخواست کند.
خودروهای وایمو به مجموعه‌ای از حسگرهای لیدار، دوربین، رادار، گیرنده‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای و سامانه‌های پردازش رایانه‌ای مجهز هستند. لیدار با ارسال پرتوهای لیزر، فاصله خودرو با اشیا را اندازه‌گیری می‌کند و شکل سه‌بعدی محیط را می‌سازد. دوربین‌ها برای شناسایی تابلوها، چراغ‌های راهنمایی، عابران و دوچرخه‌سواران استفاده می‌شوند و رادار نیز در تشخیص فاصله و سرعت اشیا به‌ویژه در شرایط نور کم یا گردوغبار نقش دارد.
خودرو ابتدا نقشه‌ای بسیار دقیق از محدوده عملیاتی در اختیار دارد، اما فقط بر اساس نقشه حرکت نمی‌کند. داده‌های لحظه‌ای حسگرها با نقشه پایه ترکیب می‌شوند تا خودرو بتواند مسیر، سرعت و واکنش خود را در هر لحظه تنظیم کند. سامانه خودران باید رفتار سایر رانندگان، ورود ناگهانی عابر به خیابان، خودروهای پارک‌شده، عملیات عمرانی و تغییر چراغ‌ها را تحلیل کند.
منطقه فعالیت این تاکسی‌ها از پیش تعیین‌شده است و خودروها در خارج از محدوده جغرافیایی تعریف‌شده فعالیت نمی‌کنند. در شرایط پیچیده، مرکز عملیات می‌تواند از راه دور به خودرو کمک کند و برای تصمیم‌گیری اطلاعات بیشتری در اختیار سامانه قرار دهد. این ارتباط به معنای رانندگی از راه دور در تمام مسیر نیست؛ تصمیم‌گیری اصلی در خود خودرو انجام می‌شود و نیروی انسانی بیشتر نقش پشتیبان و ناظر دارد.
از نظر معماری شهری تاکسی خودران به تغییر اساسی در خیابان نیاز ندارد، اما کیفیت خط‌کشی، خوانایی تابلوها، وضعیت تقاطع‌ها و نظم پارک حاشیه‌ای بر عملکرد آن اثر می‌گذارد. خودروهای خودران در محیط‌هایی که علائم نامشخص، مسیرهای مسدود، دوچرخه‌سواران زیاد یا رفتار غیرقابل پیش‌بینی رانندگان وجود دارد، با پیچیدگی بیشتری روبه‌رو می‌شوند.
محدودیت اصلی مدل فینیکس، وابستگی آن به آب‌وهوای مناسب، نقشه‌برداری دقیق و محدوده عملیاتی کنترل‌شده است. گرمای شدید، گردوغبار، باران سنگین، جاده‌های در حال ساخت و رفتارهای غیرمعمول سایر کاربران می‌توانند عملکرد خودرو را دشوار کنند. هزینه بالای حسگرها، نگهداری و پردازش داده موجب می‌شود تاکسی خودران هنوز در بسیاری از شهرها از نظر اقتصادی به‌طور کامل با تاکسی معمولی رقابت نکند.
سئول؛ اتوبوس‌های خودران در مسیرهای شهری
سئول از جمله شهرهایی است که آزمایش و بهره‌برداری از اتوبوس‌های خودران را در مسیرهای عمومی آغاز کرده است. این خدمات به‌صورت آزمایشی و در مسیرهای مشخص اجرا شدند و در بعضی مسیرها به‌ویژه خدمات شبانه، اتوبوس خودران با حضور نیروی ایمنی یا ناظر فعالیت می‌کند. هدف این پروژه‌ها بررسی عملکرد فناوری در ترافیک واقعی، کاهش هزینه‌های عملیاتی و توسعه خدمات حمل‌ونقل عمومی در ساعات کم‌تقاضا است.
اتوبوس خودران سئول از دوربین، رادار، لیدار، GPS دقیق و سامانه‌های ارتباطی استفاده می‌کند. این تجهیزات برای تشخیص خودروها، عابران، موتورسیکلت‌ها، خطوط خیابان و موانع به کار می‌روند. برخلاف تاکسی خودران، اتوبوس باید در ایستگاه‌های از پیش تعیین‌شده توقف کند، فاصله ایمن با جدول را حفظ کند، به مسافران اجازه سوار و پیاده شدن بدهد و در مسیرهای طولانی با شرایط متغیر حرکت کند.
مسیر اتوبوس از پیش نقشه‌برداری و محدوده فعالیت آن محدود شده است. این کار پیچیدگی‌های تصمیم‌گیری را کاهش می‌دهد و امکان می‌دهد سامانه برای شرایط خاص مسیر از جمله تقاطع‌ها، ایستگاه‌ها و خطوط ویژه، آموزش و آزمایش شود. در مراحل اولیه راننده یا اپراتور ایمنی در اتوبوس حضور دارد تا در شرایط اضطراری کنترل را در دست بگیرد، اما هدف نهایی کاهش وابستگی به راننده انسانی است.
یکی از عناصر مهم در اتوبوس خودران، ارتباط آن با زیرساخت شهری است. چراغ‌های راهنمایی هوشمند، ایستگاه‌های دقیق، خط‌کشی خوانا و سامانه‌های ارتباط خودرو با زیرساخت می‌توانند عملکرد اتوبوس را بهتر کنند. ارتباط مستقیم اتوبوس با چراغ‌های راهنمایی و مرکز کنترل ترافیک می‌تواند اطلاعاتی همچون زمان باقی‌مانده چراغ، انسداد مسیر و وضعیت تقاطع را به خودرو منتقل کند.
سئول همچنین از زیرساخت دیجیتال گسترده‌ای برای مدیریت سفر استفاده می‌کند. اطلاعات موقعیت اتوبوس، زمان رسیدن به ایستگاه و وضعیت مسیر از طریق نمایشگرهای ایستگاهی و نرم‌افزارهای حمل‌ونقل در اختیار مسافران قرار می‌گیرد. ترکیب اتوبوس خودران با کارت هوشمند، سامانه پرداخت یکپارچه و اطلاعات لحظه‌ای، آن را به بخشی از شبکه حمل‌ونقل عمومی تبدیل کرده است، نه یک وسیله آزمایشی جدا از شهر.
سنگاپور؛ شاتل‌ها و اتوبوس‌های خودران در محیط‌های کنترل‌شده
سنگاپور از نخستین کشورهایی است که آزمایش خودروهای خودران را در محیط‌های واقعی و نیمه‌کنترل‌شده دنبال کرده است. پروژه‌های مختلفی در مناطق دانشگاهی، شهرک‌های جدید، پارک‌ها، مناطق گردشگری و مسیرهای عمومی برای آزمایش شاتل‌ها، اتوبوس‌ها و وسایل نقلیه خودران اجرا شده است. شرکت‌های فناوری، دانشگاه‌ها و اپراتورهای حمل‌ونقل عمومی با نهادهای دولتی همکاری می‌کنند.
یکی از دلایل مناسب‌بودن سنگاپور برای این آزمایش‌ها، ساختار منظم خیابان‌ها، کیفیت مناسب زیرساخت، مدیریت متمرکز حمل‌ونقل و امکان تعریف محدوده‌های جغرافیایی مشخص است. در مراحل اولیه خودروهای خودران در مسیرهایی حرکت می‌کنند که سرعت خودروها کنترل‌شده است، پیچیدگی ترافیکی کمتری دارد یا از پیش برای آزمایش انتخاب شده است؛ سپس با افزایش داده و اطمینان ایمنی، دامنه فعالیت آن‌ها توسعه پیدا می‌کند.
شاتل‌های خودران ظرفیت محدودی دارند و برای مسیرهای کوتاه، اتصال ایستگاه‌های حمل‌ونقل به مراکز تجاری یا جابه‌جایی در محوطه‌های بزرگ استفاده می‌شوند. این وسایل ممکن است با سرعت پایین حرکت کنند و در مسیرهای مشخص ایستگاه داشته باشند. برخلاف تاکسی‌های خودران، شاتل تقاضای عمومی گسترده را پوشش نمی‌دهد، بلکه برای حل مسئله «آخرین کیلومتر» به کار می‌رود؛ یعنی مسافر را از ایستگاه مترو یا اتوبوس به مقصد نزدیک خود می‌رساند.
شاتل‌ها به سامانه‌های ادراک محیط، کنترل مسیر، ترمز اضطراری و ارتباط با مرکز کنترل مجهز هستند. در بعضی پروژه‌ها، اپراتور انسانی در محل یا داخل وسیله حضور دارد. این اپراتور ممکن است در شرایط عادی دخالت نکند، اما می‌تواند در صورت توقف خودرو، مانع غیرمنتظره یا اختلال ارتباطی، عملیات را مدیریت کند.
سنگاپور در کنار فناوری خودرو، روی آماده‌سازی زیرساخت نیز تمرکز دارد. کیفیت علائم، دقت نقشه‌های دیجیتال، محل مناسب ایستگاه، دسترسی افراد کم‌توان، امکان سوارشدن سالمندان و هماهنگی با اتوبوس و مترو برای موفقیت این خدمات ضروری است. اگر شاتل خودران فقط در یک مسیر کوتاه حرکت کند اما به شبکه اصلی حمل‌ونقل متصل نباشد، تأثیر آن بر سفرهای شهری محدود خواهد بود. چالش اصلی سنگاپور انتقال این فناوری از محیط کنترل‌شده به خیابان‌های پیچیده و پرترافیک است.
نظر شما