به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، پیاده‌راه‌سازی یکی از راهکارهای نوین و موثر در مدیریت شهری برای مقابله با چالش‌هایی همچون آلودگی هوا، تراکم ترافیک، کاهش کیفیت زندگی و تخریب محیط زیست است که نقش مهمی نیز در ارتقای سلامت عمومی، پویایی اقتصادی و افزایش تعاملات اجتماعی ایفا می‌کند. وجود مسیرها و فضاهای مشخص برای عابران پیاده، شهرها را به محیط‌هایی زیست‌پذیرتر، ایمن‌تر و دوستدار انسان تبدیل می‌کند و زمینه‌ساز توسعه پایدار و تاب‌آوری شهری می‌شود.
پیاده‌راه‌سازی با محدود کردن یا حذف دسترسی خودروهای شخصی به بعضی مناطق، موجب کاهش حجم ترافیک موتوری و در نتیجه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و آلودگی صوتی می‌شود. این امر کیفیت زندگی شهری را بهبود می‌بخشد و به شهرها کمک می‌کند تا به اهداف خود در زمینه کاهش آلاینده‌ها دست پیدا کنند.
محیط‌های امن‌تر و دسترس‌پذیرتر برای پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری و استفاده از حمل‌ونقل عمومی، استفاده از این شیوه‌های کم‌کربن و فعال را در جوامع افزایش می‌دهد. اختصاص فضای خیابان به پیاده‌رو و مسیر دوچرخه، ایمنی کاربران را افزایش می‌دهد و انتخاب این روش‌ها را برای شهروندان آسان‌تر می‌کند. پیاده‌راه‌ها با اتصال بهتر ساکنان به خدمات شهری، امکانات رفاهی و مراکز تجاری، کیفیت زندگی شهری و عدالت اجتماعی را ارتقا می‌دهند. فضاهای دوستدار عابرپیاده امکان حضور و مشارکت گروه‌های اجتماعی بیشتری را در شهرها و محله‌های شهری فراهم می‌کنند و حس تعلق و انسجام اجتماعی را تقویت می‌کنند.
این فضاها می‌توانند میزبان فعالیت‌های فرهنگی، بازارهای محلی و رویدادهای اجتماعی باشند که پویایی اقتصادی و اجتماعی محله‌ها را افزایش می‌دهند. پیاده‌راه‌سازی فقط به حذف خودرو از یک خیابان خلاصه نمی‌شود؛ ترکیب پیاده‌راه با فضای سبز، حمل‌ونقل عمومی، مبلمان شهری، مدیریت پارکینگ، مسیر دوچرخه و دسترسی کنترل‌شده خدمات است که کیفیت زندگی شهری را ارتقا می‌دهد.
میلان، ایتالیا؛ میدانچه‌های کوچک با اثرگذاری محله‌ای
میلان با برنامه «میدان‌های باز» و مداخله سریع و کم‌هزینه در فضای عمومی، گام‌های موثری در ترویج شیوه‌های حمل‌ونقل پایدار برداشته است. در این برنامه بخش‌هایی از خیابان، تقاطع یا فضای اشغال‌شده توسط پارکینگ به میدانچه و پیاده‌راه تبدیل می‌شود. بسیاری از پروژه‌ها ابتدا با رنگ‌آمیزی کف، موانع سبک، گلدان، نیمکت و مبلمان موقت اجرا شدند و پس از ارزیابی، در بعضی نقاط به شکل دائمی درآمدند.
ویژگی فنی مدل میلان، استفاده از طراحی تاکتیکی شهری است. در این روش شهرداری به‌جای تخریب کامل خیابان و اجرای فوری پروژه‌ای پرهزینه، ابتدا الگوی جدید حرکت و استفاده از فضا را با مصالح سبک آزمایش می‌کند. اگر کاهش سرعت خودرو، افزایش تردد پیاده و رضایت کاربران مشاهده شود، کف‌سازی دائمی، زهکشی، کاشت درخت و تجهیزات پایدارتر به پروژه اضافه می‌شود. این روش زمان اجرا و ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد.
بخشی از طرح‌های میلان در اطراف مدارس و تقاطع‌های محلی اجرا شده‌اند. در این نقاط کاهش شعاع گردش خودرو، حذف پارکینگ نزدیک به خط عابر، ایجاد سطح انتظار برای عابران و توسعه فضای نشستن، ایمنی کودکان و سالمندان را افزایش می‌دهد. در بعضی میدانچه‌ها، فضای جدیدی برای بازار محلی، برنامه فرهنگی، فعالیت ورزشی و تراس کافه‌ها اضافه شده است. هدف میلان فقط افزایش سطح پیاده‌رو نیست، بلکه تبدیل فضای عبور به فضای مکث و فعالیت اجتماعی است.
نتایج گزارش‌شده درباره پروژه‌های میدان‌های باز شامل افزایش حضور مردم در میدانچه‌ها، کاهش سرعت خودرو و رشد فعالیت‌های اجتماعی محلی است. بعضی کسب‌وکارها از افزایش توقف عابران و بهترشدن کیفیت محیط اطراف فروشگاه‌ها استقبال کرده‌اند، اما حذف فضای پارک و تغییر دسترسی خودرو برای بعضی کسبه چالش ایجاد کرده است.
مونیخ، آلمان؛ خیابان‌های تابستانی به‌عنوان آزمایشگاه شهری
مونیخ طی سال‌های اخیر از الگوی «خیابان‌های تابستانی» برای آزمودن پیاده‌محوری استفاده کرده است. در این طرح خیابان‌های منتخب در ماه‌های گرم سال، برای چند هفته یا چند ماه، به روی ترافیک عبوری بسته یا محدود می‌شوند. فضای آزادشده با نیمکت، میز، گلدان، تجهیزات بازی، محل دوچرخه و گاهی برنامه‌های فرهنگی تجهیز می‌شود. این اقدامات به مسئولان امکان می‌دهد واکنش ساکنان و کسب‌وکارها را پیش از اجرای دائمی بررسی کنند.
خیابان تابستانی باید میان سه عملکرد تعادل برقرار کند: فضای عمومی، دسترسی محلی و ایمنی ترافیکی. دسترسی خودروهای امدادی و ساکنان حذف نمی‌شود، بلکه با موانع قابل‌جابه‌جایی و مجوزهای محلی کنترل می‌شود. برای جلوگیری از ورود خودرو به محدوده، از گلدان‌های بزرگ، موانع موقت و تغییر مسیر استفاده می‌شود. محل عبور عابر باید پیوسته باشد و برای ویلچر، کالسکه و افراد کم‌توان مانع ایجاد نکند.
مونیخ در بعضی نقاط، خیابان‌های موقت را با کاهش سرعت مجاز، سامان‌دهی پارک دوچرخه و ایجاد فضاهای نشستن ترکیب کرده است. این رویکرد در محله‌هایی موثر است که کمبود فضای سبز یا فضای عمومی دارند. خیابان موقت می‌تواند به محل بازی کودکان، برگزاری رویداد محلی یا استراحت سالمندان تبدیل شود؛ بدون آنکه شهرداری از ابتدا هزینه کامل بازسازی زیرساختی را پرداخت کند. نتایج اولیه نشان داده‌اند که در بسیاری از این خیابان‌ها، حضور مردم و استفاده از فضای عمومی افزایش یافته است.
بروکسل، بلژیک؛ آرام‌سازی شبکه‌ای به‌جای پیاده‌راه منفرد
بروکسل در قالب برنامه «تردد خوب» پیاده‌محوری را در مقیاس شبکه خیابانی دنبال کرده است. ایده اصلی این برنامه کاهش ترافیک عبوری در خیابان‌های محلی و هدایت خودروها به خیابان‌های اصلی است. در این مدل یک محله به چند سلول ترافیکی تقسیم می‌شود و خودروها برای عبور از یک سلول به سلول دیگر باید از مسیرهای اصلی استفاده کنند. دسترسی ساکنان، حمل‌ونقل عمومی، دوچرخه، خدمات شهری و بارگیری حفظ می‌شود، اما عبور غیرضروری خودرو در خیابان‌های داخلی کاهش می‌یابد.
گزارش‌های شهری و ارزیابی‌های محلی از کاهش سرعت خودرو، افزایش تردد پیاده و دوچرخه و استفاده بیشتر از میدان‌ها و فضاهای عمومی در محله‌های بروکسل حکایت دارند. محله تاریخی پنتاگون در مرکز بروکسل، یکی از مهم‌ترین محدوده‌های پیاده‌محور شهر است. بخشی از این محدوده از سال‌های پیش به فضای پیاده اختصاص پیدا کرده بود، اما در سال‌های اخیر توسعه مسیرهای آرام، میدانچه‌ها و خیابان‌های کم‌تردد ادامه پیدا کرده است.
پروژه‌های پیاده‌راه‌سازی در بروکسل با کاهش پارکینگ حاشیه‌ای، تغییر مسیر ترافیک، افزایش عرض پیاده‌رو، ایجاد محل نشستن و بهبود اتصال به مترو، تراموا و ایستگاه‌های قطار همراه است. خیابان‌های پیاده‌محور باید برای خودروهای امدادی، جمع‌آوری پسماند و تحویل کالا قابل‌دسترس باشند، اما زمان و مسیر این دسترسی‌ها باید کنترل شود. مسیرهای تراموا و اتوبوس به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که کاهش دسترسی خودرو به کاهش دسترسی عمومی منجر نشود. تجربه بروکسل نشان می‌دهد که پیاده‌راه‌سازی در مقیاس شبکه، از بستن یک خیابان منفرد اثرگذارتر است، اما به هماهنگی دقیق میان حمل‌ونقل عمومی، پارکینگ، لجستیک شهری و مشارکت کسب‌وکارها نیاز دارد.
سئول، کره‌جنوبی؛ بازگشت میدان گوانگ‌هوا به شهروندان
سئول در اوت ۲۰۲۲ میدان گوانگ‌هوامون را پس از بازطراحی گسترده دوباره افتتاح کرد. این پروژه یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های بازپس‌گیری فضای شهری از خودرو در کره‌جنوبی است. در طرح جدید، سطح میدان به حدود ۴۰ هزار مترمربع رسیده و بخش بزرگی از فضایی که پیش‌تر در اختیار خودروها بود، به پیاده‌راه، فضای سبز، مسیرهای دسترسی و محل برگزاری رویدادهای عمومی اختصاص پیدا کرده است.
در این پروژه، خیابان‌های اطراف میدان باریک‌تر شدند و مسیرهای پیاده در دو سوی آن به شبکه حمل‌ونقل عمومی، ایستگاه مترو و فضاهای تاریخی همچون کاخ گیونگ‌بوک‌گونگ متصل شدند. طراحی میدان فقط بر عبور عابر تمرکز ندارد؛ بلکه با ایجاد سایه، نشیمن، آب‌نما، پوشش گیاهی و فضاهای فرهنگی، امکان مکث و حضور طولانی‌مدت شهروندان را فراهم می‌کند.
بررسی‌های اولیه شهرداری سئول نشان داد که میدان پس از بازگشایی به یکی از مقاصد مهم گردشگری و رویدادهای شهری تبدیل شده است. افزایش حضور عابران، برگزاری برنامه‌های فرهنگی و کاهش سهم فضای سواره از نتایج اصلی پروژه است.
وین، اتریش؛ ابرمحله‌هایی برای کاهش ترافیک عبوری
وین برای گسترش پیاده‌محوری از مدل «ابرمحله» استفاده کرده است. در این الگو، به‌جای آنکه فقط یک خیابان به پیاده‌راه تبدیل شود، چند بلوک شهری به یک محدوده کم‌تردد تبدیل می‌شوند. خودروهای عبوری امکان عبور مستقیم از محله را از دست می‌دهند، اما دسترسی ساکنان، خودروهای امدادی، خدمات شهری و بارگیری حفظ می‌شود. مسیرهای عبور داخلی با موانع، تغییر جهت حرکت، گلدان، مبلمان شهری و اصلاح هندسی تقاطع‌ها آرام‌سازی می‌شوند.
نمونه شاخص این سیاست در منطقه فوریتن اجرا شد که محدوده آزمایشی آن حدود چند ده هکتار و شامل چندین بلوک شهری و خیابان محلی بود. در این پروژه بعضی مسیرهای مستقیم خودرو قطع شد و فضاهای آزادشده به محل نشستن، بازی کودکان، کاشت درخت و فعالیت اجتماعی اختصاص پیدا کرد. اجرای مرحله آزمایشی به شهرداری اجازه داد پیش از سرمایه‌گذاری سنگین در کف‌سازی و زیرساخت دائمی، اثر طرح بر ترافیک، پارکینگ، کسب‌وکارها و رضایت ساکنان را بررسی کند.
یکی از عناصر فنی مهم در ابرمحله‌های وین، ایجاد فیلتر ترافیکی است. فیلتر ترافیکی یک دیوار یا انسداد کامل نیست؛ گاهی با تغییر جهت مسیر، باریک‌کردن سواره‌رو، ایجاد اختلاف سطح یا فضای سبز، عبور خودروهای غیرمحلی دشوار می‌شود. در مقابل، مسیر پیاده باید پیوسته، بدون مانع و قابل‌استفاده برای افراد دارای معلولیت باشد. کف‌سازی هم‌سطح، رمپ مناسب، عبور ایمن از تقاطع و دسترسی به ایستگاه‌های حمل‌ونقل عمومی از الزامات اصلی این مدل است.
ارزیابی‌های اولیه پروژه‌های وین از کاهش ترافیک عبوری در خیابان‌های داخلی، افزایش استفاده از فضاهای عمومی و بهبود شرایط اقلیمی در نقاط مداخله‌شده خبر می‌دهد. کاشت درخت، ایجاد سطوح نفوذپذیر، استفاده از سایه‌بان و گاهی تجهیزات خنک‌کننده، بخشی از برنامه سازگاری با گرمای شهری است. اجرای چنین طرحی بدون مدیریت پارکینگ می‌تواند موجب انتقال فشار پارک خودرو به خیابان‌های اطراف شود، به همین دلیل وین آن را همراه با سیاست پارکینگ و تقویت حمل‌ونقل عمومی دنبال می‌کند.
نظر شما