به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، شهرهای امروز برای پاسخ‌گویی به نیازهای فزاینده سکونت، فعالیت اقتصادی و خدمات فرهنگی، ناگزیر از بازنگری در الگوهای توسعه شهری هستند، با این حال، گسترش ساخت‌وساز نباید به کاهش فضاهای عمومی و محدودشدن دسترسی شهروندان به طبیعت منجر شود. طرح جدید میدان فواره تیرانا در آلبانی، رویکردی متفاوت به این مسئله ارائه می‌دهد؛ رویکردی که در آن، بخشی از فضای ساخته‌شده به ارتفاع منتقل می‌شود تا سطح زمین همچنان به‌عنوان فضایی عمومی و قابل استفاده برای شهروندان باقی بماند.
این پروژه با عنوان «میدان فواره تیرانا» طراحی شده است و در قالب ساختمانی چندمنظوره، کاربری‌های مسکونی، اداری، هتل و فضاهای فرهنگی را در کنار عناصر آبی و فضای سبز جای می‌دهد. ایده اصلی طرح بر ایجاد حجمی معلق و ابرمانند استوار است؛ حجمی که به‌جای تبدیل‌شدن به برجی متعارف و متمرکز، با گسترش افقی و لایه‌های متعدد، تصویری متفاوت از حضور ساختمان در فضای شهری ارائه می‌دهد. در این الگو، ساختمان بر ستون‌های باریک و سفیدرنگ قرار می‌گیرد و فضای زیر آن تا حد زیادی باز می‌ماند تا ارتباط میان پارک، مسیرهای عبور و فضاهای عمومی حفظ شود.
معماری ابرمانند؛ انتقال ساخت‌وساز به ارتفاع برای حفظ فضای عمومی
یکی از ویژگی‌های اصلی طرح، استفاده از ردیف‌هایی از دیسک‌های سفید و سوراخ‌دار در پیرامون نمای شیشه‌ای ساختمان است. این لایه‌های تکرارشونده، نمایی چندبعدی ایجاد می‌کنند که با تغییر زاویه دید و شرایط نور، جلوه‌های بصری متفاوتی خواهد داشت. ترکیب این عناصر با سطوح شیشه‌ای، علاوه بر شکل‌دادن به هویت معماری پروژه، به ایجاد سایه و تعدیل نور ورودی به فضاهای داخلی کمک می‌کند.
در دو انتهای ساختمان نیز دو حجم منحنی با پوشش شیشه‌ای شیاردار طراحی شده است که بخش مرتفع مجموعه را به سطح زمین متصل می‌کنند. این عناصر، ضمن ایفای نقش ارتباطی میان طبقات و فضای پیرامونی، به پیوستگی بصری ساختمان با محیط اطراف کمک خواهند کرد.
بر اساس تصاویر منتشرشده از طرح، مجموعه در لبه پارک رینیا و در محدوده‌ای قرار می‌گیرد که در حال حاضر مجموعه تفریحی و رستورانی تایوان و آب‌نمای مجاور آن، موسوم به استخر تایوان، در آن واقع شده‌اند. در طرح جدید، آب‌نمای موجود حفظ می‌شود و قرار است در ساختار تازه فضای عمومی ادغام شود.
تاکید بر بازماندن سطح زمین، مهم‌ترین جنبه شهری این پروژه به شمار می‌رود. در بسیاری از طرح‌های توسعه متراکم، ساختمان‌های بزرگ با اشغال بخش قابل‌توجهی از زمین، پیوستگی فضای سبز و امکان استفاده عمومی از محیط را محدود می‌کنند؛ اما در الگوی پیشنهادی تیرانا، انتقال بخش عمده حجم ساختمانی به ارتفاع، امکان استفاده هم‌زمان از زمین برای فضای سبز، حرکت عابران و فعالیت‌های اجتماعی را فراهم می‌کند.
بیارکه اینگلس، بنیان‌گذار مجموعه طراحی این پروژه، ایده آن را بازتعریفی سه‌بعدی از زندگی شهری توصیف کرده است؛ الگویی که در آن، ساختمان به‌جای رقابت با خط آسمان شهر، همچون ابری از فضاهای سکونتی بر فراز پارک قرار می‌گیرد. از این منظر، معماری نه عاملی برای کنارزدن فضای عمومی، بلکه ابزاری برای تقویت و گسترش آن در نظر گرفته شده است.
فواره وارونه؛ بازتعریف رابطه آب و فضای شهری
نام پروژه نیز با یکی از شاخص‌ترین عناصر طراحی آن، یعنی برداشت متفاوت از مفهوم فواره، ارتباط دارد. در طرح پیشنهادی، آب به‌جای آنکه تنها از سطح زمین به سمت بالا پرتاب شود، از ارتفاع به پایین می‌ریزد و فضایی شبیه بارش باران ایجاد می‌کند. این عنصر می‌تواند تجربه حضور در پارک را به فضایی تعاملی‌تر تبدیل کند و ارتباط میان معماری، آب و محیط عمومی را تقویت کند.
تصور بارش کنترل‌شده از بخش مرتفع ساختمان، در کنار فرم ابرمانند مجموعه، پیوندی میان بیان معماری و عملکرد محیطی ایجاد می‌کند. طراحان این تجربه را به بارش ملایم تابستانی یا نم‌نم باران پاییزی تشبیه کرده‌اند؛ ایده‌ای که آب را از یک عنصر تزئینی متعارف به بخشی از تجربه فضایی شهروندان تبدیل می‌کند.
البته میزان موفقیت چنین رویکردی به شیه اجرای آن، مدیریت مصرف آب و چگونگی کنترل رطوبت در فضای عمومی بستگی دارد. طراحی دقیق مسیرهای حرکت، جلوگیری از لغزندگی سطوح و تامین دسترسی ایمن برای گروه‌های مختلف شهروندان، از جمله ملاحظاتی است که در تبدیل این ایده به فضایی کاربردی اهمیت خواهد داشت.
مدیریت آب باران و تقویت فضای سبز
توجه به منظر طبیعی پارک رینیا، بخش دیگری از رویکرد طراحی این مجموعه است. در برنامه پیشنهادی، باغ‌های کاشته‌شده و عناصر سبز پیرامون ساختمان گسترش می‌یابند و تمهیداتی برای مدیریت آب باران در نظر گرفته می‌شود. هدف از این اقدامات، تقویت کیفیت محیط طبیعی پارک و استفاده مؤثرتر از منابع آبی در محدوده پروژه است.
حفظ آب‌نمای تایوان و به‌کارگیری سامانه‌ای حلقه‌بسته برای جمع‌آوری، ذخیره‌سازی و استفاده دوباره از آب، از مهم‌ترین بخش‌های این برنامه محسوب می‌شود. در چنین سامانه‌ای، آب پس از استفاده، به‌جای آنکه به‌طور کامل از چرخه خارج شود، جمع‌آوری و پس از طی فرایندهای لازم دوباره استفاده می‌شود. این رویکرد در صورت اجرای صحیح، می‌تواند نیاز به تأمین مداوم آب تازه را کاهش دهد.
مدیریت رواناب نیز در فضاهای شهری اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا سطوح سخت و نفوذناپذیر ساختمان‌ها و معابر می‌توانند سرعت جریان آب باران را افزایش دهند و فشار بیشتری بر شبکه زهکشی وارد کنند. استفاده از پوشش گیاهی، طراحی سطوح مناسب و پیش‌بینی مسیرهای هدایت و ذخیره آب، از راهکارهایی است که می‌تواند به مدیریت بهتر رواناب کمک کند.
در پروژه‌هایی از این دست، نتیجه نهایی تنها به وجود فضای سبز یا یک سامانه بازچرخانی وابسته نیست، بلکه به شیوه پیوند این عناصر با یکدیگر بستگی دارد. انتخاب گونه‌های گیاهی متناسب با شرایط اقلیمی، نگهداری بلندمدت فضای سبز، کیفیت آب مورد استفاده و کارایی سامانه‌های ذخیره‌سازی، عواملی هستند که میزان تحقق اهداف محیطی طرح را مشخص می‌کنند.
نظر شما