به گزارش خبرگزاری ایمنا از لرستان، دریاچه گهر حالا جایگاهی جهانی در نقشه حفاظت از تالاب‌ها دارد و سه جاذبه طبیعی دیگر لرستان نیز به فهرست آثار ملی پیوسته‌اند؛ اتفاقی که بار دیگر نام این استان را در میان گنجینه‌های طبیعی ایران برجسته می‌کند. اما ثبت یک اثر، پایان مسیر حفاظت از آن نیست؛ بلکه آغاز مسئولیتی سنگین‌تر برای صیانت از سرمایه‌هایی است که شکل‌گیری آن‌ها حاصل صدها و حتی هزاران سال تحولات طبیعی و تاریخی بوده است.
لرستان با چشم‌اندازهای کم‌نظیر زاگرس، زیست‌بوم‌های ارزشمند و آثار تاریخی و طبیعی متعدد، ظرفیت قابل توجهی برای تبدیل میراث خود به پشتوانه‌ای برای توسعه گردشگری دارد؛ ظرفیتی که ثبت بین‌المللی دریاچه گهر در کنوانسیون رامسر و ثبت ملی جاذبه‌هایی همچون دره کول پیر، باغ گیاه‌شناسی زاگرس خرم‌آباد و دره تخت‌چو، بار دیگر آن را به کانون توجه آورده است.
با این حال، پرسش اساسی این است که این اعتبار ملی و بین‌المللی تا چه اندازه می‌تواند به حفاظت مؤثر از طبیعت، مدیریت اصولی حضور گردشگران و ایجاد فرصت‌های پایدار اقتصادی برای جوامع محلی منجر شود؟ در شرایطی که زیست‌بوم حساسی همچون گهر به مراقبت مستمر، نظارت دقیق و کنترل فشارهای انسانی نیاز دارد و پرونده‌های تازه‌ای برای ثبت بین‌المللی ظرفیت‌های لرستان در دست پیگیری است، موفقیت واقعی زمانی رقم می‌خورد که میراث طبیعی و تاریخی استان، از فهرست‌های ثبت فراتر برود و به سرمایه‌ای ماندگار برای نسل‌های آینده تبدیل شود؛ موضوعی که در گفت‌وگو با مدیران کل حفاظت محیط زیست و میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان بررسی کرده‌ایم.
ثبت بین‌المللی گهر؛ از اعتبار جهانی تا ضرورت حفاظت هوشمندانه از طبیعت لرستان
کامران فرمانپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا در لرستان، از نهایی شدن ثبت رسمی دریاچه گهر در فهرست تالاب‌های بین‌المللی خبر داد و اظهار کرد: این دریاچه در تاریخ ۲۸ سپتامبر، هم‌زمان با تعطیلات پایان هفته، به‌صورت رسمی در فهرست تالاب‌های با اهمیت بین‌المللی کنوانسیون رامسر قرار گرفت.
وی با اشاره به مشخصات این ثبت افزود: مطابق اعلام رسمی دبیرخانه کنوانسیون رامسر، دریاچه گهر با شماره ۲۶۰۱ به ثبت رسیده و به بیست‌وهشتمین سایت رسمی ایران در این فهرست جهانی تبدیل شده است.
فرمانپور با تشریح مبانی این ثبت بین‌المللی بیان کرد: ویژگی‌های خاص اکولوژیکی، تنوع زیستی، برخورداری از زیستگاه گونه‌های ارزشمند و اهمیت هیدرولوژیکی دریاچه از جمله مؤلفه‌هایی بوده‌اند که در شناسایی ارزش‌های این منطقه و قرار گرفتن آن در فهرست کنوانسیون رامسر مورد توجه قرار گرفته‌اند، از این منظر، ثبت گهر را می‌توان یکی از رویدادهای مهم محیط زیستی کشور دانست.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با تأکید بر اینکه ثبت بین‌المللی به معنای ممنوعیت مطلق استفاده از ظرفیت‌های یک منطقه نیست، گفت: قرار گرفتن یک پهنه طبیعی در فهرست کنوانسیون رامسر، ضرورت ایجاد تعادل میان حفاظت و بهره‌برداری را مطرح می‌کند؛ به این معنا که استفاده از قابلیت‌های منطقه باید در چارچوب اصول علمی، ضوابط حفاظتی و ملاحظات پایداری انجام شود.
وی گردشگری را از مهم‌ترین موضوعات مرتبط با مدیریت گهر دانست و افزود: بر اساس معیارها و چک‌لیست‌های کنوانسیون رامسر، فعالیت‌های گردشگری در این منطقه باید از نظم و مدیریت مشخصی برخوردار باشند و به شیوه‌ای پایدار پیش بروند تا بهره‌گیری از ظرفیت‌های گردشگری به تخریب زیست‌بوم و آسیب به کارکردهای طبیعی آن منجر نشود.
گهر؛ دومین دستاورد شاخص لرستان در عرصه ثبت‌های بین‌المللی
فرمانپور ثبت دریاچه گهر را فرصتی برای تقویت موقعیت محیط زیستی لرستان در سطح ملی و بین‌المللی ارزیابی کرد و گفت: این رویداد را می‌توان دومین ثبت جهانی شاخص استان در عرصه‌های بین‌المللی دانست؛ چراکه پیش از این، غارهای لرستان در مجامع بین‌المللی و یونسکو به ثبت رسیده بودند و اکنون دریاچه گهر نیز در چارچوب یکی از کنوانسیون‌های بین‌المللی زیرمجموعه سازمان ملل متحد، جایگاه رسمی جهانی پیدا کرده است.
وی با اشاره به ظرفیت‌های ایجادشده در پی این رویداد اظهار کرد: ثبت گهر می‌تواند زمینه ارتقای جایگاه لرستان در حوزه حفاظت از طبیعت، بهره‌گیری از ظرفیت اعتبارات و همکاری‌های بین‌المللی، تقویت حفاظت از اکوسیستم دریاچه، گسترش گردشگری مسئولانه و طبیعت‌محور و افزایش تعامل میان جوامع محلی، دانشگاه‌ها، دستگاه‌های تخصصی و نهادهای بین‌المللی را فراهم کند.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان ادامه داد: رویکرد موردنظر این است که مردم و جوامع محلی نیز در فرآیند حفاظت از گهر نقش مؤثری داشته باشند و این منطقه، در کنار برخورداری از کارکردهای حفاظتی، به بستری برای ایجاد درآمد پایدار، انجام فعالیت‌های علمی و پژوهشی و صیانت از ساختار طبیعی منطقه تبدیل شود.
فرمانپور بیان کرد: اهمیت ثبت بین‌المللی گهر را نباید به درج یک نام یا اختصاص یک شماره در فهرست جهانی محدود کرد؛ این اتفاق نتیجه بررسی و تأیید ارزش‌های طبیعی، ویژگی‌های اکولوژیکی و تنوع زیستی منطقه است و نشان می‌دهد که خصوصیات طبیعی این دریاچه در سطح جهانی مورد توجه قرار گرفته است.
وی با بیان اینکه گهر در محدوده منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه و تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست قرار دارد، افزود: موقعیت ارتفاعی، ویژگی‌های طبیعی و تنوع زیستی این دریاچه، ظرفیت‌های قابل توجهی برای فعالیت‌های حفاظتی، گردشگری، علمی و پژوهشی ایجاد کرده است.
به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، با ثبت رسمی گهر، نام این دریاچه و استان لرستان بیش از گذشته در عرصه جهانی حفاظت از طبیعت مطرح می‌شود و این جایگاه می‌تواند زمینه برنامه‌ریزی دقیق‌تر و ارتقای سطح حفاظت از منطقه را فراهم کند.
ثبت جهانی، مسئولیت حفاظت از یک اکوسیستم آسیب‌پذیر را سنگین‌تر می‌کند
فرمانپور با مقایسه ماهیت آثار تاریخی و زیست‌بوم‌های طبیعی، بر ضرورت افزایش حساسیت در مدیریت گهر تأکید کرد و گفت: ثبت این دریاچه در کنوانسیون رامسر، مسئولیت دستگاه‌های متولی را افزایش داده است؛ زیرا ماهیت حفاظت از یک اکوسیستم طبیعی با نگهداری و مرمت یک اثر تاریخی تفاوت دارد.
وی توضیح داد: در مورد آثار تاریخی، در صورت بروز آسیب می‌توان با انجام عملیات مرمتی و حفاظت فیزیکی برای بازسازی بخش‌هایی از اثر اقدام کرد، اما اکوسیستم طبیعی مانند گهر، سازه‌ای نیست که بتوان آن را به همان شیوه ترمیم کرد. در بسیاری از موارد، آسیب‌های جدی واردشده به طبیعت جبران‌پذیر نیستند و تداوم تخریب می‌تواند به‌تدریج بخشی از کارکردهای طبیعی منطقه را از بین ببرد و پیامدهای زیست‌محیطی به دنبال داشته باشد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان افزود: به همین دلیل، پس از ثبت جهانی گهر، مسئولیت سازمان حفاظت محیط زیست، رسانه‌ها، مردم، مدیران و تصمیم‌گیران در سطوح استانی و ملی برای افزایش آگاهی عمومی، ارتقای دانش زیست‌محیطی و اعمال مدیریت دقیق‌تر در این منطقه بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
وی درباره امکانات حفاظتی موجود در اشترانکوه اظهار کرد: منطقه حفاظت‌شده اشترانکوه حدود ۸۰ هزار هکتار وسعت دارد و پنج پاسگاه ثابت محیط‌بانی در آن فعال است. همچنین در فصل گردشگری، پنج پاسگاه سیار به مجموعه امکانات حفاظتی منطقه افزوده می‌شود.
فرمانپور مساحت سطح دریاچه گهر را حدود ۸۵ هکتار اعلام کرد و گفت: عمق این دریاچه حدود ۲۸ متر است و در ارتفاع تقریبی ۲ هزار و ۵۰۰ متری از سطح دریا قرار دارد.
وی با اشاره به استمرار فعالیت محیط‌بانان در این محدوده بیان کرد: در خود دریاچه نیز یک پاسگاه محیط‌بانی مستقر است و حفاظت از منطقه در تمام طول سال ادامه دارد؛ حتی در فصل زمستان که شرایط جوی سخت، بارش برف و دشواری دسترسی، فعالیت در این محدوده را با محدودیت‌های بیشتری مواجه می‌کند.
آموزش گردشگران؛ برنامه جدید برای کاهش آسیب‌های انسانی به گهر
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان یکی از برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای حفاظت مؤثرتر از دریاچه گهر را آموزش گردشگران پیش از ورود به مسیر معرفی کرد و گفت: اعتبارات اولیه اجرای طرح‌های آموزشی برای سال آینده پیش‌بینی شده است و قرار است در پاسگاه محیط‌بانی چشمه خرم، واقع در محل پارکینگ و انتهای مسیر دسترسی، یک سالن آموزشی صحرایی ایجاد شود.
وی افزود: افرادی که قصد عزیمت به سمت دریاچه را دارند، پیش از آغاز مسیر، آموزش‌های کوتاهی درباره مسئولیت‌های محیط زیستی خود دریافت می‌کنند. این آموزش‌ها موضوعاتی مانند شیوه صحیح رفتار در مسیر، الزامات حضور در منطقه و وظایفی را که گردشگران هنگام رسیدن به دریاچه بر عهده دارند، دربرمی‌گیرد.
فرمانپور ادامه داد: در اجرای این برنامه، علاوه بر کارشناسان محیط زیست، از توان و ظرفیت انجمن‌ها و فعالان محیط زیستی نیز استفاده خواهد شد و پس از پایان دوره آموزشی، برای گردشگران گواهی صادر می‌شود.
وی از آغاز اجرای برنامه دیگری برای آموزش مستمر گردشگران در طول مسیر خبر داد و اظهار کرد: نصب تابلوهای آموزشی از پاسگاه چشمه خرم تا دریاچه گهر در دستور کار قرار گرفته و عملیات اجرایی این طرح نیز آغاز شده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با اشاره به مدت‌زمان دسترسی پیاده به دریاچه گفت: گردشگرانی که در ابتدای مسیر آموزش دیده و گواهی دریافت کرده‌اند، در طول چهار تا پنج ساعت پیاده‌روی تا گهر، به‌صورت مرحله‌ای با ویژگی‌های محیط طبیعی اطراف خود آشنا می‌شوند.
وی درباره محتوای این تابلوها توضیح داد: اطلاعات مربوط به مشخصات منطقه، گونه‌های گیاهی و جانوری، ضرورت پرهیز از تیراندازی، مسئولیت‌های گردشگران و ملاحظات حفاظتی در این تابلوها درج خواهد شد. همچنین برای هر تابلو، کد پاسخ سریع (QR Code)، اطلاعات سامانه موقعیت‌یاب جهانی (GPS) و مشخصات کیلومتری مسیر در نظر گرفته شده است.
فرمانپور افزود: گردشگران با اسکن کدهای نصب‌شده می‌توانند اطلاعات تکمیلی درباره منطقه دریافت کنند و در صورت مشاهده مشکلات یا موارد نیازمند پیگیری، موضوع را از طریق سامانه اداره‌کل حفاظت محیط زیست گزارش دهند. این امکان در مسیر رفت و برگشت گردشگران نیز قابل استفاده خواهد بود.
وی هدف اصلی از اجرای این برنامه را تبدیل گردشگران به «همیار محیط زیست» عنوان کرد و گفت: فردی که حدود پنج ساعت در مسیر و سپس در محدوده دریاچه با آموزش‌ها و ملاحظات محیط زیستی همراه می‌شود، این فرصت را پیدا می‌کند که در پایان سفر، نقش فعال‌تری در حفاظت از طبیعت داشته باشد و به یک همیار محیط زیست تبدیل شود.
پایش تصویری و هوشمندسازی حفاظت از دریاچه گهر
فرمانپور یکی دیگر از اقدامات در دست پیگیری برای ارتقای حفاظت از این زیست‌بوم را ایجاد سامانه پایش و مانیتورینگ تصویری عنوان کرد و گفت: دوربین‌های موردنیاز در منطقه نصب شده‌اند و تلاش بر این است که امکان نظارت تصویری بر دریاچه به‌صورت آنلاین و برخط فراهم شود.
وی افزود: هوشمندسازی فرآیند نظارت و پایش مستمر، از برنامه‌های مهم محیط زیست برای افزایش قدرت نظارتی و تقویت حفاظت از منطقه گهر به شمار می‌رود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان همچنین به اقدامات انجام‌شده برای کنترل ورود رسوبات به دریاچه اشاره کرد و گفت: در فصل بارندگی، بخشی از رسوبات ناشی از فرسایش و شسته‌شدن طبیعی خاک به سمت دریاچه حرکت می‌کند. استمرار این فرآیند در بلندمدت می‌تواند بر وضعیت اکوسیستم گهر اثر بگذارد و از این رو، مدیریت ورود رسوبات یکی از موضوعات مهم در حفاظت از دریاچه است.
وی با اشاره به اجرای طرح تثبیت رسوبات در سال جاری بیان کرد: این طرح با استفاده از اعتبارات معاونت محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست به اجرا درآمده است و هدف آن کاهش میزان و سرعت ورود رسوبات به دریاچه گهر است.
فرمانپور با اشاره به بازدید اخیر معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست از منطقه اظهار کرد: این مسوول در جریان این بازدید، اقدامات انجام‌شده برای تثبیت رسوبات را از نزدیک بررسی کرد و برای ادامه اجرای طرح در سال آینده نیز برنامه‌ریزی صورت گرفته است.
وی با تأکید بر محدودیت منابع مالی اداره‌کل حفاظت محیط زیست برای اجرای کامل برنامه‌های موردنیاز افزود: با توجه به اهمیت کنترل فرسایش و جلوگیری از ورود رسوبات، ضروری است اداره‌کل منابع طبیعی نیز در تأمین اعتبارات و اجرای طرح‌های تثبیت رسوب در این منطقه همکاری بیشتری داشته باشد.
محدودیت فعلی گردشگری گهر؛ زمان بازگشایی متعاقباً اعلام می‌شود
فرمانپور با اشاره به ضرورت رعایت ملاحظات حفاظتی در برنامه‌ریزی سفر به دریاچه گهر اظهار کرد: در حال حاضر، فعالیت گردشگری در این منطقه ممنوع است و زمان و نحوه ازسرگیری گردشگری در سال آینده، متعاقباً اعلام خواهد شد.
وی از گردشگران خواست پس از بازگشایی مسیر، ضوابط و توصیه‌های محیط زیستی را جدی بگیرند و افزود: حضور در گهر باید با مسئولیت‌پذیری اجتماعی، رعایت اخلاق و احترام به طبیعت همراه باشد؛ چراکه هدف، حفاظت از این سرمایه طبیعی و انتقال آن به نسل‌های آینده است.
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان تصریح کرد: ثبت بین‌المللی گهر، مسئولیت همه دستگاه‌ها و گروه‌های مرتبط را افزایش داده است و دستیابی به حفاظت مؤثر از این منطقه، به همکاری محیط زیست، رسانه‌ها، مردم و دستگاه‌های اجرایی نیاز دارد.
ثبت جهانی گهر فرصتی برای معرفی میراث طبیعی لرستان و توسعه گردشگری پایدار است
عطا حسن‌پور، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان با اشاره به جایگاه دریاچه گهر در میراث طبیعی ایران اظهار کرد: هر ایرانی و به‌ویژه مردم لرستان باید به داشته‌های تاریخی و طبیعی سرزمین خود افتخار کنند. گهر از جمله این سرمایه‌های ارزشمند است که پیشینه معرفی آن به نوشته‌ها و سفرنامه‌های جهانگردان خارجی بازمی‌گردد.
وی ادامه داد: در قرن هجدهم میلادی، جهانگردانی از جمله ایزابلا بیشاپ و پس از آن، شماری از سیاحان و پژوهشگران خارجی به این منطقه اشاره کرده‌اند؛ ژاک دمورگان، باستان‌شناس و پژوهشگر فرانسوی، نیز از جمله افرادی بود که در معرفی ظرفیت‌های تاریخی و طبیعی این منطقه نقش داشت.
وی افزود: اهمیت گهر تنها به محدوده جغرافیایی لرستان یا حتی ایران محدود نمی‌شود؛ این دریاچه با توجه به ارزش‌های طبیعی و جایگاهی که در میراث مشترک بشری دارد، سرمایه‌ای ارزشمند برای جامعه جهانی به شمار می‌رود. در عین حال، گهر بخشی از سرمایه ملی ایران است و معرفی شایسته آن می‌تواند به تقویت شناخت عمومی از هویت طبیعی و تاریخی کشور کمک کند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان با بیان اینکه ثبت آثار تاریخی و طبیعی فراتر از درج نام آن‌ها در فهرست‌های ملی و بین‌المللی است، تصریح کرد: چنین ثبت‌هایی می‌توانند ظرفیت‌های فرهنگی، هویتی و اقتصادی تازه‌ای ایجاد کنند. میراث فرهنگی و طبیعی را می‌توان به کارخانه‌ای بدون آلایندگی تشبیه کرد که در صورت برخورداری از مدیریت صحیح، بدون نیاز به مصرف گسترده انرژی و تحمیل هزینه‌های سنگین تولیدی، قادر است در بلندمدت برای جامعه ارزش و درآمد ایجاد کند. از این منظر، حفاظت و معرفی میراث در واقع نوعی سرمایه‌گذاری بلندمدت برای ثروت‌آفرینی و توسعه جوامع است.
حسن‌پور ادامه داد: هر اثر ثبت‌شده، چه در سطح محلی و ملی و چه در عرصه جهانی، می‌تواند در رونق گردشگری نقش داشته باشد. در لرستان نیز گردشگری یکی از ظرفیت‌های مهم توسعه محسوب می‌شود و جاذبه‌های طبیعی استان، از جمله دریاچه گهر، جایگاه ویژه‌ای در این حوزه دارند. با این حال، افزایش شناخت و استقبال گردشگران از یک منطقه طبیعی، بدون رعایت ملاحظات حفاظتی، ممکن است به همان سرمایه‌ای آسیب وارد کند که برای معرفی و ارزش‌گذاری آن تلاش شده است.
گردشگری گهر باید در چارچوب حفاظت از طبیعت مدیریت شود
وی با اشاره به ضوابط حفاظتی حاکم بر دریاچه گهر اظهار کرد: ارزش‌های طبیعی و زیست‌محیطی این منطقه، ضرورت اعمال محدودیت‌ها و نظارت‌های مشخص را ایجاب می‌کند. ورود و خروج گردشگران، فعالیت‌های انسانی، چرای دام و هرگونه اقدامی که احتمال تخریب منابع طبیعی، برهم خوردن تعادل زیست‌بوم یا آسیب به آبزیان را به دنبال داشته باشد، باید تحت نظارت و کنترل قرار گیرد.
حسن‌پور افزود: در مناطقی که مشمول ضوابط کنوانسیون رامسر هستند، پایش مستمر وضعیت محیط زیست، رعایت الزامات حفاظتی و ارائه گزارش‌های مرتبط از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، بنابراین، گردشگری در این عرصه‌ها باید هدفمند، مسئولانه و مبتنی بر برنامه‌ریزی باشد تا امکان استفاده از ظرفیت‌های گردشگری در کنار حفاظت از ارزش‌های طبیعی فراهم شود.
وی خاطرنشان کرد: توسعه گردشگری زمانی می‌تواند دستاورد واقعی به همراه داشته باشد که به تخریب جاذبه‌ای که مبنای این توسعه است منجر نشود، محدودیت‌های اعمال‌شده در مدیریت مناطق طبیعی را باید در چارچوب صیانت از میراث ارزشمند کشور و مسئولیت انتقال سالم آن به نسل‌های آینده در نظر گرفت.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان با تأکید بر تقدم حفاظت بر بهره‌برداری گفت: چه یک اثر در فهرست میراث جهانی یونسکو، چه در چارچوب کنوانسیون‌های بین‌المللی و چه در فهرست آثار ملی و طبیعی ثبت شود، اصل اساسی پس از ثبت، حفاظت از آن است، اگر ثبت یک اثر به حفاظت مؤثر از آن منجر نشود، هدف اصلی این اقدام محقق نشده است.
حسن‌پور ادامه داد: میراث تاریخی و طبیعی بخشی از سرمایه مشترک بشری است و باید به شکلی صیانت شود که نسل‌های آینده نیز بتوانند از آن بهره‌مند شوند. دستگاه‌های متولی در این زمینه مسئولیت دارند و هرگونه محدودیت در عرصه و حریم آثار باید بر اساس ضوابط قانونی و با هدف حفظ ارزش‌های آن‌ها اعمال شود، در عین حال، مدیریت اصولی باید امکان بهره‌برداری مسئولانه و پایدار از ظرفیت‌های این آثار را نیز فراهم کند.
پیگیری پرونده ژئوپارک شیرز تا کبیرکوه برای ثبت بین‌المللی
وی با اشاره به ظرفیت‌های لرستان برای حضور پررنگ‌تر در عرصه ثبت‌های بین‌المللی بیان کرد: استان در حوزه میراث تاریخی و طبیعی توانمندی‌های قابل توجهی دارد و موضوع کنوانسیون رامسر و پیگیری پرونده ثبت جهانی ژئوپارک شیرز تا کبیرکوه از جمله محورهای مورد توجه در این زمینه است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان افزود: با توجه به گستره جغرافیایی محدوده موردنظر برای ژئوپارک شیرز تا کبیرکوه، پیشبرد این پرونده می‌تواند با مشارکت استان‌های لرستان و ایلام دنبال شود، در این مسیر، انجام مطالعات پژوهشی و کارشناسی، تکمیل مستندات و تأمین اعتبارات موردنیاز اهمیت زیادی دارد.
حسن‌پور ابراز امیدواری کرد: با تکمیل مطالعات و طی مراحل تخصصی و قانونی، زمینه پیشبرد این پرونده و معرفی ارزش‌های زمین‌شناختی و طبیعی منطقه در سطح جهانی فراهم شود.
وی با اشاره به سابقه ثبت آثار در لرستان گفت: تاکنون بیش از دو هزار و ۷۶۳ اثر تاریخی و طبیعی استان در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. این تعداد نشان‌دهنده گستردگی ظرفیت‌های میراثی لرستان و برخورداری استان از پشتوانه‌ای قابل توجه برای توسعه گردشگری مبتنی بر میراث فرهنگی و طبیعی است.
شناسایی درخت گردوی بیش از هزارساله در کهمان
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان همچنین از شناسایی یک درخت گردو با قدمت بیش از هزار سال در منطقه کهمان خبر داد و اظهار کرد: این درخت در دامنه‌های جنوبی منطقه کهمان شناسایی شده و از نظر قدمت، جایگاه ویژه‌ای در میان درختان کهن ایران دارد.
وی توضیح داد: در منطقه کهمان، درختان گردوی خودرو و متعددی وجود دارد و بررسی‌های کارشناسی نشان داده است که ۱۲ درخت از ظرفیت لازم برای ثبت در فهرست میراث طبیعی برخوردارند. در جریان این بررسی‌ها، درخت گردویی با قدمت بیش از هزار سال شناسایی شده که بر اساس اطلاعات کارشناسی موجود، از نظر قدمت واجد اهمیت ویژه‌ای است.
حسن‌پور با تأکید بر ضرورت حفاظت عملی از این اثر طبیعی افزود: امیدواریم با همکاری دستگاه‌های مسئول، به‌ویژه ادارات منابع طبیعی و حفاظت محیط زیست، اقدامات لازم برای نگهداری و صیانت از این درخت انجام شود. شناسایی و معرفی آثار طبیعی زمانی ارزشمند خواهد بود که با برنامه‌های اجرایی و تدابیر لازم برای حفاظت از آن‌ها همراه باشد.
ثبت ملی سه جاذبه طبیعی دیگر در لرستان
وی در بخش دیگری از سخنان خود از ثبت سه جاذبه طبیعی و گردشگری استان در فهرست آثار ملی خبر داد و گفت: در آخرین نشست کمیته ثبت میراث طبیعی کشور، دره کول پیر، باغ گیاه‌شناسی زاگرس خرم‌آباد و دره تخت‌چو در شهرستان پلدختر به ثبت ملی رسیدند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان افزود: ثبت این سه جاذبه، گامی در مسیر حفاظت از میراث طبیعی استان، معرفی ظرفیت‌های ارزشمند گردشگری و فراهم کردن زمینه توسعه گردشگری پایدار است.
حسن‌پور با اشاره به تنوع و گستردگی جاذبه‌های طبیعی لرستان تأکید کرد: صیانت از این مواریث و معرفی هرچه بیشتر آن‌ها در سطح ملی، می‌تواند به شناساندن ظرفیت‌های استان و تقویت جایگاه آن در حوزه گردشگری کمک کند.
میراث فرهنگی؛ شناسنامه هویتی و سند تمدنی ایران
وی با اشاره به شرایط ناشی از جنگ و حملات رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه کشور، بر اهمیت حفاظت از میراث تاریخی و فرهنگی تأکید کرد و گفت: در شرایطی که کشور با تهدیدها و تنش‌های ناشی از جنگ مواجه بوده است، توجه به حفاظت از سرمایه‌های تاریخی و تمدنی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. آسیب به زیرساخت‌ها و سرمایه‌های تمدنی می‌تواند بخشی از پشتوانه تاریخی و هویتی یک ملت را هدف قرار دهد؛ از این رو، صیانت از میراث فرهنگی را باید بخشی از مسئولیت ملی برای پاسداری از هویت ایران دانست.
حسن‌پور با اشاره به تداوم پیگیری پرونده‌های میراث فرهنگی در جریان جنگ ۱۲روزه اظهار کرد: در همان مقطع نیز روند پیگیری پرونده‌های میراثی متوقف نشد و پرونده ثبت جهانی دره خرم‌آباد و غارهای پیش‌تاریخی آن با جدیت دنبال شد و به نتیجه رسید.
وی این پرونده را از نظر تاریخی و تمدنی حائز اهمیت دانست و افزود: ثبت جهانی چنین آثاری، مستنداتی معتبر از پیشینه تاریخی ایران و سهم این سرزمین در شکل‌گیری تاریخ و تمدن بشری را در سطح بین‌المللی معرفی می‌کند.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان خاطرنشان کرد: میراث فرهنگی در حقیقت شناسنامه هویتی و سند تاریخی و تمدنی ملت ایران است؛ آثاری که ابعاد مختلف پیشینه این سرزمین و جایگاه آن را در تاریخ بشری نشان می‌دهند. حفاظت از این سرمایه‌ها و معرفی درست آن‌ها به جهانیان، مسئولیتی ملی و تاریخی است.
حسن‌پور ابراز امیدواری کرد: با استمرار فعالیت‌های کارشناسی و تقویت همکاری میان دستگاه‌های مسئول، زمینه حفاظت مؤثر از ظرفیت‌های تاریخی و طبیعی لرستان و معرفی آن‌ها به‌عنوان بخشی از هویت و تمدن ایران به نسل‌های آینده و جامعه جهانی بیش از پیش فراهم شود.
گفتنی است؛ ثبت آثار تاریخی و طبیعی لرستان، چه در فهرست‌های ملی و چه در عرصه‌های بین‌المللی، زمانی به دستاوردی ماندگار تبدیل می‌شود که از مرحله شناسایی و معرفی فراتر برود و در قالب برنامه‌های عملی حفاظت، مدیریت پایدار و بهره‌گیری مسئولانه از ظرفیت‌های گردشگری تداوم یابد. دریاچه گهر با جایگاه تازه خود در کنوانسیون رامسر، در کنار هزاران اثر ثبت‌شده و جاذبه‌های طبیعی استان، یادآور این واقعیت است که ارزش میراث تنها به شهرت و اعتبار آن محدود نمی‌شود؛ بلکه میزان مراقبت از این سرمایه‌ها و توانایی در انتقال سالم آن‌ها به نسل‌های آینده، معیار اصلی موفقیت در صیانت از میراث طبیعی و تاریخی است.
برای لرستان، مسئله پیش‌رو نه صرفاً افزودن نام‌های بیشتر به فهرست آثار ثبت‌شده، بلکه تبدیل این ظرفیت کم‌نظیر به پشتوانه‌ای برای حفاظت از طبیعت، تقویت هویت تاریخی و رونق پایدار اقتصاد محلی است؛ مسیری که بدون هماهنگی دستگاه‌های مسئول، مشارکت مردم و نظارت مستمر، به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.
نظر شما