به گزارش خبرگزاری ایمنا، سرنوشت سه خلبان ایرانی که پس از سقوط دو فروند جنگنده سوخو-۲۴ در جریان جنگ اسفند ۱۴۰۴ در قطر ناپدید شدند، همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد؛ پرونده‌ای که با گذشت ماه‌ها، نه به روشن شدن وضعیت این نظامیان انجامیده و نه اختلاف روایت تهران و دوحه درباره آن پایان یافته است.
تازه‌ترین تحول در این پرونده، اظهارات اسکندر مومنی، وزیر کشور، در جریان سفر به قطر است. مومنی اعلام کرد: در مذاکرات با مقام‌های قطری، موضوع خلبانان ایرانی مطرح شده و مقرر است هیئت فنی ایران بار دیگر به قطر مراجعه کند و جلسات کارشناسی برای ادامه پیگیری‌ها برگزار شود.
این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که خانواده‌های خلبانان و افکار عمومی همچنان در انتظار پاسخ روشن درباره سرنوشت این سه نظامی هستند؛ پاسخی که باید مشخص کند پیگیری‌های دیپلماتیک و فنی در چه مرحله‌ای قرار دارد و چه زمانی می‌توان انتظار دستیابی به اطلاعات قطعی را داشت.
آخرین وضعیت خلبانان ایرانی در قطر چیست؟
مومنی در تشریح نتایج مذاکرات خود با مقام‌های قطری اعلام کرد که درباره موضوع خلبانان ایرانی گفت‌وگوهایی انجام شده و دو طرف بر مراجعه مجدد هیئت فنی و برگزاری جلسات برای ادامه کار توافق کرده‌اند.
وزیر کشور از توافق برای برگزاری نشست کارشناسی امنیتی بلافاصله پس از سفر خود و تداوم این نشست‌ها خبر داد؛ با این حال، در اظهارات منتشرشده او، تاریخ مشخصی برای سفر بعدی هیئت فنی، جزئیات مأموریت این هیئت و زمان‌بندی تعیین‌تکلیف پرونده خلبانان اعلام نشده است.
از این‌رو، پرسش اصلی پس از این مذاکرات آن است که توافق اعلام‌شده چه زمانی وارد مرحله اجرا می‌شود و آیا هیئت ایرانی امکان بررسی مستندات مربوط به عملیات جست‌وجو، گفت‌وگو با مسئولان مرتبط و دستیابی به اطلاعاتی تازه درباره سرنوشت خلبانان را پیدا خواهد کرد یا خیر.
سه خلبان ایرانی؛ اسارت یا سرنوشت نامعلوم؟
نام‌های جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران به‌روشیان در ماه‌های گذشته بارها در خبرهای مربوط به این پرونده مطرح شده است. پس از سقوط دو فروند جنگنده سوخو-۲۴ ایران در جریان جنگ اسفند ۱۴۰۴، چهار خلبان در شمار افراد مفقود یا گرفتار حادثه قرار گرفتند. پس از آن، پیکر مجید کاظمی شناسایی و به کشور بازگردانده شد، اما وضعیت سه خلبان دیگر همچنان مشخص نشده است.
مقام‌های نظامی ایران پیش‌تر اعلام کرده‌اند: این سه خلبان زنده‌اند و در اختیار نیروهای قطری قرار دارند. در مقابل، دولت قطر ادعای بازداشت یا اسارت آنان را رد کرده بود و گفته بود عملیات جست‌وجو و نجات این کشور به کشف پیکر یکی از خلبانان انجامیده است.
در همین چارچوب، امیر اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش، نیز به‌تازگی در اظهاراتی درباره این پرونده تأکید کرده است: اطلاعات موجود، اسارت خلبانان به دست نیروهای آمریکایی یا قطری را به‌طور مستند تأیید نمی‌کند و به‌دلیل نبود اطلاعات کافی، نمی‌توان این موضوع را قطعی دانست. او در عین حال از ادامه پیگیری‌ها برای روشن شدن سرنوشت آنان خبر داده بود.
آنچه در حال حاضر به‌طور قطعی می‌توان گفت، ادامه اختلاف روایت دو کشور و نامشخص بودن سرنوشت سه خلبان است؛ موضوعی که ضرورت پیگیری‌های مستمر و دستیابی به اطلاعات قابل راستی‌آزمایی را دوچندان می‌کند.
وعده همکاری قطر؛ اکنون نوبت اقدام عملی است
توافق اخیر برای مراجعه مجدد هیئت فنی ایران به قطر، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که همکاری اعلام‌شده از سوی دوحه تا چه اندازه می‌تواند به روشن شدن ابعاد پرونده منجر شود.
مومنی از مذاکرات درباره خلبانان خبر داده، اما هنوز جزئیات روشنی درباره ترکیب هیئت فنی، محورهای بررسی، دسترسی به مستندات و نتیجه مورد انتظار از نشست‌های بعدی منتشر نشده است. در چنین شرایطی، اعلام توافق به‌تنهایی نمی‌تواند پایان‌بخش ابهام‌های موجود باشد و نتیجه عملی مذاکرات اهمیت تعیین‌کننده‌ای دارد.
مطالبه اصلی در این مرحله، اعلام زمان مشخص برای اعزام هیئت فنی، تشریح مأموریت آن و اطلاع‌رسانی درباره نتایج بررسی‌هاست، همچنین ضروری است دستگاه‌های مسئول در ایران، روند پیگیری پرونده را به‌صورت شفاف برای افکار عمومی تشریح کنند تا مشخص باشد چه اقداماتی انجام شده و چه موانعی همچنان پیش روی تعیین‌تکلیف وضعیت خلبانان قرار دارد.
نقش صلیب سرخ در پیگیری سرنوشت خلبانان ایرانی
در کنار رایزنی‌های دوجانبه، استفاده از ظرفیت نهادهای بشردوستانه بین‌المللی نیز از محورهای مطرح‌شده در پیگیری این پرونده بوده است. پیش‌تر، سردار سیدمحمد باقرزاده، فرمانده کمیته جست‌وجوی مفقودان ستاد کل نیروهای مسلح، از مکاتبه با کمیته بین‌المللی صلیب سرخ برای پیگیری وضعیت خلبانان خبر داده بود.
با توجه به اختلاف روایت ایران و قطر، پیگیری از مسیرهای رسمی و بشردوستانه می‌تواند به روشن شدن وضعیت افراد، بررسی اطلاعات موجود و کاهش ابهام‌ها کمک کند. با این حال، درباره نتیجه نهایی این مکاتبات و اینکه آیا دسترسی مستقلی برای بررسی وضعیت سه خلبان فراهم شده است، باید به اطلاعات رسمی و قابل تأیید استناد کرد.
در این مرحله، اعلام روشن آخرین وضعیت مکاتبات با صلیب سرخ، پاسخ‌های دریافت‌شده و اقدامات بعدی، می‌تواند تصویر دقیق‌تری از روند پیگیری‌های بین‌المللی ارائه دهد.
پرونده خلبانان ایرانی در قطر نباید در میان مذاکرات دوجانبه فراموش شود
ایران و قطر در حوزه‌های امنیتی، اقتصادی، تجاری و سیاسی روابط دوجانبه دارند و وزیر کشور نیز در جریان سفر اخیر خود بر اهمیت همکاری با کشورهای همسایه تأکید کرده است. با این حال، توسعه روابط دوجانبه و گفت‌وگو درباره مسائل منطقه‌ای نباید موجب کم‌رنگ شدن پرونده‌ای شود که همچنان درباره سرنوشت سه نظامی ایرانی در آن پاسخ قطعی ارائه نشده است.
اکنون که وزیر کشور از توافق برای مراجعه مجدد هیئت فنی به قطر خبر داده، انتظار می‌رود این توافق با زمان‌بندی مشخص، پیگیری منظم و اطلاع‌رسانی شفاف همراه شود. اعلام تاریخ سفر هیئت، تشریح مأموریت آن و انتشار نتایج بررسی‌ها می‌تواند نخستین نشانه‌های پیشرفت عملی در این مسیر باشد.
پرسش همچنان باقی است: جواد صالحی، عبدالمجید دشتیان و عمران به‌روشیان کجا هستند و چه زمانی سرنوشت آنان به‌طور قطعی روشن خواهد شد؟ تا زمانی که پاسخ مستند و روشنی به این پرسش داده نشود، پرونده خلبانان ایرانی در قطر همچنان باز خواهد ماند و پیگیری آن باید در دستور کار دستگاه‌های مسئول باقی بماند.
نظر شما