به گزارش خبرگزاری ایمنا و به نقل از الجزیره، ناوانتم «ناوی» پیلای، قاضی اهل آفریقای جنوبی، برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۶ شد و به پنجمین شهروند آفریقای جنوبی تبدیل شد که این جایزه را دریافت می‌کند.
کمیته نوبل نروژ روز جمعه با اعلام این خبر، از تلاش‌های چندین دهه‌ای پیلای برای پیگرد قضایی عاملان نسل‌کشی و جنایات جنگی قدردانی کرد؛ تلاش‌هایی که به گفته این کمیته، با دقت قضایی، درستکاری شخصی و شجاعت چشمگیر همراه بوده است.
پیلای که اکنون ۸۵ سال دارد و قاضی دیوان بین‌المللی دادگستری نیز هست، دهه‌ها در حوزه حقوق بین‌الملل فعالیت کرده است؛ از دفاع از فعالان ضدآپارتاید در آفریقای جنوبی گرفته تا ریاست تحقیقات سازمان ملل که سال گذشته اسرائیل را مسئول ارتکاب نسل‌کشی در غزه دانست.
در ادامه، با زندگی این حقوقدان و دلایل اعطای مهم‌ترین جایزه صلح جهان به او آشنا می‌شویم.
ناوی پیلای کیست؟
ناوانتم پیلای که بیشتر با نام ناوی پیلای شناخته می‌شود، در سال ۱۹۴۰ در شهر دوربان، واقع در استان ناتال آفریقای جنوبی، در خانواده‌ای با تبار تامیل متولد شد. دوربان در آن زمان شهری با نظام جداسازی نژادی بود.
او پس از دریافت مدرک حقوق از دانشگاه ناتال، به نخستین زنی در استان ناتال تبدیل شد که دفتر حقوقی مستقل خود را تأسیس می‌کرد. پیلای در سال‌های نخست فعالیت حرفه‌ای خود، به دفاع از شمار زیادی از فعالان مخالف آپارتاید پرداخت.
او بعدها نخستین زن رنگین‌پوستی شد که به عضویت دیوان عالی آفریقای جنوبی درآمد. پس از آن، ریاست دادگاه کیفری بین‌المللی رواندا را بر عهده گرفت؛ دادگاهی که مسئول رسیدگی به اتهامات جنایات مرتبط با نسل‌کشی سال ۱۹۹۴ رواندا بود.
پیلای از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴ کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد بود. او در سال‌های اخیر نیز ریاست کمیسیون مستقل بین‌المللی تحقیق سازمان ملل درباره سرزمین‌های اشغالی فلسطین را بر عهده داشت؛ کمیسیونی که سال گذشته اعلام کرد اسرائیل در غزه مرتکب نسل‌کشی شده است.
پیلای در حال حاضر قاضی دیوان بین‌المللی دادگستری است و در پرونده‌ای فعالیت دارد که در آن میانمار به ارتکاب نسل‌کشی علیه اقلیت عمدتاً مسلمان روهینگیا متهم شده است.
او بیشتر به چه فعالیت‌هایی شناخته می‌شود؟
پیلای بخش بزرگی از زندگی خود را صرف دفاع از حقوق بشر در آفریقای جنوبی و دیگر نقاط جهان کرده است. او در دوران تحصیل در تحریم‌ها و راهپیمایی‌های اعتراضی علیه آپارتاید شرکت داشت و بعدها به تیم دفاع حقوقی شماری از چهره‌های برجسته مخالف آپارتاید، از جمله فیلیس نایدو و استرینی مودیلی، پیوست.
پیلای در سال ۱۹۷۳ پرونده‌ای را پیگیری کرد که به تضمین حقوق اولیه زندانیان سیاسی در جزیره روبن، از جمله دسترسی به خدمات حقوقی، کمک کرد. نلسون ماندلا نیز در این جزیره زندانی بود.
او در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۱۶ با نشریه دیپلماتیک کوریر گفت فعالیت‌های اولیه‌اش در حوزه حقوق بشر، تحت تأثیر تجربه‌هایی شکل گرفت که در دوران آپارتاید از سر گذرانده بود.
پیلای گفت: من از بسیاری از چالش‌ها به نفع خودم استفاده کردم. مجبور بودم حقوق بشردوستانه بین‌المللی را یاد بگیرم تا بتوانم از پرونده‌های مربوط به تبعیض نژادی دفاع کنم.
او ریاست کمیسیون تحقیق سازمان ملل را نیز بر عهده داشت که در سال ۲۰۲۵ به این نتیجه رسید اسرائیل در غزه مرتکب نسل‌کشی شده است.
پیلای در بیانیه‌ای درباره این گزارش از کشورهای عضو سازمان ملل خواست تمام تلاش خود را برای برقراری آتش‌بس در غزه به کار بگیرند و زمینه پاسخ‌گویی و اجرای عدالت درباره همه قربانیان را فراهم کنند.
چرا جایزه صلح نوبل به او تعلق گرفت؟
کمیته نوبل اعلام کرد این جایزه به پاس تلاش‌های پیلای برای ترویج صلح و حقوق بین‌الملل به او اعطا شده است.
این کمیته از پیلای به‌عنوان یکی از مدافعان بزرگ اصول حقوق بین‌الملل در دوران معاصر یاد کرد؛ کسی که در پاسخ‌گو کردن دولت‌ها و رهبران کشورها نقش داشته و برای قربانیان خشونت و درگیری امید آفریده است.
کمیته نوبل به‌ویژه بر نقش پیلای در دادگاه کیفری بین‌المللی رواندا تأکید کرد و گفت تأثیرگذاری او به تثبیت این اصل کمک کرد که تجاوز جنسی و خشونت جنسی می‌توانند مصداق جنایت علیه بشریت و همچنین نسل‌کشی باشند.
این کمیته افزود: در همان پرونده، پیلای در یک تحول حقوقی مهم دیگر نیز نقش اساسی داشت؛ برای نخستین بار، فردی صرفاً به دلیل انتشار تبلیغات، با اتهام تحریک به ارتکاب نسل‌کشی روبه‌رو شد.
چرا انتخاب او اهمیت ویژه‌ای دارد؟
کمیته نوبل اعلام کرد تجلیل از پیلای در شرایطی اهمیت ویژه‌ای دارد که حقوق بین‌الملل با فشارهای شدیدی روبه‌روست و نهادهای آن مورد حمله قرار گرفته‌اند.
مدافعان حقوق بشر و مقام‌های بین‌المللی نیز بر همین پیام تأکید کردند.
فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، گفت این جایزه به رسمیت شناختن و تأیید دوباره این حقیقت است که حقوق بشر، حاکمیت قانون، عدالت و پاسخ‌گویی، بنیان صلح، امنیت و رفاه هستند.
توموکو آکانه، رئیس دیوان کیفری بین‌المللی، نیز گفت این جایزه در شرایطی که نظم حقوقی بین‌المللی و حاکمیت قانون با چالش‌های عمیقی مواجه‌اند، معنایی ویژه دارد.
سیریل رامافوسا، رئیس‌جمهور آفریقای جنوبی، این جایزه را ادای احترام به شجاعت، درستکاری و تعهد مادام‌العمر پیلای به عدالت دانست.
هاکون یرلو، سرپرست مؤسسه تحقیقات صلح اسلو، گفت این انتخاب پیام روشنی دارد: صلح تنها به رهبری سیاسی وابسته نیست، بلکه به نهادهای بین‌المللی قدرتمند و معتبر و افرادی شجاع نیاز دارد که زندگی خود را وقف دفاع از این نهادها می‌کنند.
آشوک سواین، استاد مطالعات صلح و منازعه در دانشگاه اوپسالا، در گفت‌وگو با الجزیره انتخاب پیلای را غافلگیرکننده اما خوشایند و بهترین انتخاب ممکن توصیف کرد.
او گفت کمیته نوبل احتمالاً سابقه طولانی پیلای در مبارزه با نسل‌کشی و آپارتاید را در نظر گرفته است. به گفته سواین، اعطای این جایزه به حقوقدان آفریقای جنوبی را می‌توان پیامی به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز تلقی کرد؛ کسی که مدت‌هاست مدعی است شایسته دریافت جایزه صلح نوبل است.
دولت ترامپ با آفریقای جنوبی بر سر ادعاهایی که درباره مواجهه آفریکانرهای سفیدپوست با نسل‌کشی مطرح کرده بود، اختلاف داشته است؛ ادعاهایی که بررسی‌های انجام‌شده آن‌ها را تأیید نکرده‌اند.
علاوه بر این، دولت ترامپ سال گذشته تحریم‌هایی علیه اعضای دیوان کیفری بین‌المللی اعمال کرد؛ اقدامی که بسیاری از منتقدان آن را حمله به نظام حقوق بین‌الملل دانستند.
دیوان کیفری بین‌المللی پیش‌تر برای بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، و یوآو گالانت، وزیر دفاع پیشین این رژیم، به اتهام جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت حکم بازداشت صادر کرده بود.
این دیوان در واکنش به تحریم‌های آمریکا، آن‌ها را حمله‌ای آشکار به استقلال یک نهاد قضایی بی‌طرف و قربانیان جنایات جنگی در سراسر جهان توصیف کرد و اعلام کرد بدون توجه به محدودیت‌ها، فشارها یا تهدیدها به فعالیت خود ادامه خواهد داد.
واکنش ناوی پیلای به دریافت جایزه
به نظر می‌رسید پیلای زمانی از دریافت جایزه مطلع شد که خبر آن در رسانه‌ها منتشر شده بود. او در جمع حامیانی که برایش دست می‌زدند، گفت: من از این موضوع خبر ندارم. پس سؤال من این است: آیا واقعیت دارد؟
او سپس با لحنی طنزآمیز به ترامپ اشاره کرد و گفت: اگر کمی بیشتر دست بزنید، شاید این جایزه را با ترامپ تقسیم کنم!
پس از تأیید رسمی خبر، پیلای گفت این جایزه را به همه بازماندگان جنایات بین‌المللی تقدیم می‌کند.
او افزود: این جایزه اعتقاد راسخ مرا تقویت می‌کند که باید برای دفاع از حاکمیت قانون، دادگاه‌های مستقل و نظم حقوقی بین‌المللی مبتنی بر اصول، در کنار یکدیگر بایستیم.
کمیته نوبل پیش‌تر اعلام کرده بود که برای اطلاع دادن خبر برنده شدن به پیلای، با دشواری‌هایی روبه‌رو شده است.
یورگن واتنه فریدنس، رئیس کمیته نوبل نروژ، با لحنی شوخ‌طبعانه گفته بود: اگر دیدید شماره‌ای از نروژ با شما تماس می‌گیرد، لطفاً پاسخ دهید.
حماس: نوبلِ «پیلای» گامی در مسیر عدالت برای غزه است
حماس در بیانیه‌ای اعلام کرد که انتخاب پیلای، که سوابق درخشانی در مبارزه با نظام آپارتاید آفریقای جنوبی و ریاست دادگاه بین‌المللی کیفری رواندا دارد، بازتاب‌دهنده اهمیت پاسخ‌گویی به عاملان جنایات بین‌المللی است.
جنبش حماس با اشاره به گزارش‌های کمیسیون مستقل بین‌المللی به ریاست پیلای در سپتامبر ۲۰۲۵، تأکید کرد که یافته‌های این کمیسیون در مورد وقوع «جنایت نسل‌کشی» در نوار غزه، ابعاد فاجعه‌آفرین اقدامات نیروهای اشغالگر را به رسمیت شناخته است.
حماس در ادامه، اقدام جدی جامعه جهانی برای تبدیل مستندات موجود به اقدامات حقوقی و محاکمه جنایتکاران جنگی را خواستار شد و بر ضرورت پایان دادن به سیاست «مصونیت از مجازات» تأکید کرد.
شایان ذکر است که این تقدیر بین‌المللی، همزمان با واکنش تند و تهدیدات ایالات متحده علیه دادگاه بین‌المللی کیفری برای جلوگیری از پیگرد قانونی مسئولان اسرائیلی صورت می‌گیرد.
نظر شما