به گزارش خبرگزاری ایمنا، بیانیه پایانی نخستین همایش ملی «تهدیدات شناختی و حکمرانی محلی» از سوی محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، به نهادهای مرتبط ابلاغ شده و دستور ویژه‌ای نیز به دبیر ستاد توسعه علوم و فناوری افتا برای پیگیری موضوع صادر شده است.
این همایش سال گذشته به همت شهرداری اصفهان، دانشگاه اصفهان، انجمن رمز ایران و کمیته شناختی شورای اسلامی شهر اصفهان برگزار شد.
متن کامل بیانیه پایانی نخستین همایش ملی تهدیدات شناختی و حکمرانی محلی به شرح زیر است:
۱) مقدمه:
«با گسترش فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی، ذهن و باور شهروندان بیش از گذشته در معرض روایت‌های مخرب، اخبار جعلی و عملیات روانی قرار گرفته است. این تهدیدات نامرئی می‌توانند اعتماد عمومی، سرمایه اجتماعی و حتی هویت شهری و شهروندی را تضعیف کنند. حکمرانی محلی و به‌ویژه مدیریت شهری به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مصادیق آن نقش بسیار مهم و کلیدی در برخورد با تهدیدات شناختی دارد. حکمرانان محلی بیشترین سطح تماس را در برخورد و ارائه خدمات به آحاد مردم دارند و از این رو کیفیت و نوع ارائه خدمات آنها تأثیر مستقیم بر حفظ و افزایش سرمایه اجتماعی ملی خواهد داشت.
امروزه شهر، صرفاً یک فضای کالبدی نیست؛ شهر محل تجربه روزمره سیاست‌ورزی است. شهروندان بیش از هر سطح دیگری از حکمرانی، عملکرد حاکمیت را در خدمات شهری، حمل‌ونقل، محیط زیست، مسکن، فضای عمومی و کیفیت زندگی روزمره خود لمس می‌کنند. به همین دلیل، ادراک آنها از کارآمدی یا ناکارآمدی حکمرانی، بیش از هر چیز در سطح شهر شکل می‌گیرد. همین ویژگی باعث شده است که مدیریت شهری همزمان هدف و میدان عملیات تهدیدات شناختی باشد.
در چنین شرایطی، حکمرانی محلی که بر پایه مشارکت، اعتماد و تعامل مستمر با شهروندان شکل می‌گیرد، ناگزیر است شناسایی و مدیریت تهدیدات شناختی را به‌عنوان یکی از ابعاد اصلی امنیت شهری و کارآمدی مدیریتی خود در نظر بگیرد. مدیران، برنامه‌ریزان و مجریان این حوزه در تمام سطوح نقش کلیدی در روشنگری و جهاد تبیین، نه تنها با حرف و ادعا، بلکه با عمل و رفتار خود دارند و لذا به شدت لازم است در جهت نهادینه شدن مفاهیم بنیادین مقابله با جنگ شناختی و تأمین امنیت نرم (در راستای نیل به تاب‌آوری رسانه‌ای و پادشکنندگی شناختی به منظور تأمین امنیت از راه اقناع افکار عمومی) در سطوح مختلف حکمرانی محلی اقدام کنند.
از دیدگاه دیگر، حکمرانی محلی را می‌توان به مثابه آزمایشگاهی کوچک برای سنجش کارآمدی سیاست‌ها و راهبردهای کلان حکمرانی ملی دانست؛ زیرا به این ترتیب، بسیاری از چالش‌ها و فرصت‌هایی که در سطح ملی بروز می‌کنند، در مقیاس ساده‌تر و ملموس‌تر در نهادهای محلی تجربه می‌شوند. از این رو، نهادینه شدن امنیت نرم و راهکارهای مقابله با تهدیدات شناختی نه تنها به مدیران و مجریان شهری امکان می‌دهد تا ابعاد این تهدیدات را در محیطی محدودتر و قابل مدیریت‌تر بررسی و تجربه کنند، بلکه بستری فراهم می‌آورد تا نتایج و راهکارهای حاصل از این بررسی‌ها به سطح ملی تعمیم داده شوند. به بیان دیگر، تحلیل و مواجهه با تهدیدات شناختی در حکمرانی محلی می‌تواند الگویی عملی برای سیاست‌گذاران ملی باشد تا در طراحی راهبردهای کلان، از تجربه‌های شهری بهره گیرند و تاب‌آوری اجتماعی و نهادی کشور را در برابر تهدیدات و عملیات شناختی تقویت کنند.
نخستین همایش ملی «تهدیدات شناختی و حکمرانی محلی» با هدف تبیین علمی این پدیده، بررسی تجربه‌های میدانی و ارائه راهکارهای علمی و عملی برای تقویت تاب‌آوری شناختی شهروندان و نهادهای محلی برنامه‌ریزی و برگزار شده است.
۲) روند برگزاری و محتوای علمی
این همایش در روزهای ۲۵ و ۲۶ بهمن ماه با مشارکت دانشگاه اصفهان، شهرداری اصفهان و انجمن رمز ایران در محل کتابخانه مرکزی شهرداری اصفهان برگزار شد و در قالب نشست نخبگانی، نشست‌های تخصصی ارائه مقالات، کارگاه‌های تخصصی و سخنرانی‌های علمی به بررسی ابعاد نظری و کاربردی تهدیدات شناختی در سطح حکمرانی محلی پرداخت.
محورهای اصلی همایش شامل مبانی نظری جنگ شناختی و عملیات روانی، پیامدهای تهدیدات شناختی بر اعتماد عمومی و سرمایه اجتماعی شهری، نقش رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی، فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در جنگ شناختی و الزامات حکمرانی محلی در مواجهه با این تهدیدات بود.
در این همایش، ضمن ارائه مقالات علمی منتخب، نشست‌های گفت‌وگوی سیاستی میان مدیران شهری، پژوهشگران حوزه علوم اجتماعی و رسانه، متخصصان هوش مصنوعی و فعالان رسانه‌ای نیز برگزار شد تا ارتباط بین دانش نظری و نیازهای عملی مدیریت شهری تقویت شود.
برخی اطلاعات کلیدی از برگزاری همایش به شرح زیر است:
دریافت ۷۱ مقاله علمی، پذیرش و ارائه ۱۲ مقاله به صورت حضوری و ۱۷ مقاله به صورت پوستر.
برگزاری ۵ کارگاه علمی ۴ ساعته (۳ کارگاه به صورت حضوری و ۲ کارگاه به صورت مجازی).
ارائه دو سخنرانی کلیدی در افتتاحیه همایش و برگزاری یک نشست نخبگانی هم‌اندیشی با شرکت اعضای کمیته علمی، پژوهشگران و برخی مدیران مرتبط.
۳) جمع‌بندی علمی و نکات کلیدی همایش
الف) لزوم تغییر دیدگاه در مدیریت شهری
صاحب‌نظران شرکت‌کننده در همایش بر این نکته تأکید کردند که تهدیدات شناختی دیگر صرفاً یک مفهوم نظری یا رسانه‌ای نیست، بلکه واقعیتی عینی است که می‌تواند عملکرد حکمرانی محلی را مختل کند و به بحران‌های اجتماعی و بحران اعتماد عمومی در سطح ملی بینجاماند.
در بحث‌های علمی همایش، نقش سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی و هویت شهری به‌عنوان منابع راهبردی حکمرانی محلی برجسته شد و تأکید شد که حفاظت از این دارایی‌های شناختی نیازمند ترکیب هم‌افزای رویکردهای حقوقی، اخلاقی، فناورانه و فرهنگی است.
همچنین بر این نکته تصریح و تأکید شد که لازم است مدیریت شهری در مواجهه با تهدیدات شناختی از رویکرد واکنشی گذر نموده و رویکرد پیش‌دستانه را در دستور کار قرار دهد. مدیریت شهری باید پیش از شکل‌گیری بحران‌های ادراکی و پیامدهای تهدیدات شناختی، تصمیمات خود را ارزیابی و سازوکارهای ارتباطی و مشارکتی لازم با مردم را طراحی نماید. در این مسیر چند محور کلیدی اهمیت دارد:
حکمرانی ارتباطی فعال؛ به این معنا که اطلاع‌رسانی و گفت‌وگوی عمومی، بخشی از فرایند سیاست‌گذاری شهری تلقی شود، نه فعالیتی حاشیه‌ای پس از تصمیم‌گیری. شفافیت پیش‌دستانه در بیان روایت‌های صحیح، یکی از مؤثرترین ابزارهای کاهش اثرگذاری روایت‌های مخرب است.
انسجام نهادی و وحدت پیام؛ پیام‌های متناقض میان نهادهای شهری، شوراها و سازمان‌های مختلف، اعتماد عمومی را تضعیف کرده و زمینه سوءبرداشت‌های شناختی را افزایش می‌دهد. هماهنگی ارتباطی، به اندازه هماهنگی اجرایی اهمیت دارد.
مشارکت شهروندان در فرآیند تصمیم‌سازی؛ شهروندانی که احساس مشارکت و شنیده‌شدن دارند، کمتر تحت تأثیر روایت‌های بی‌اعتمادکننده و مخرب قرار می‌گیرند. مشارکت، صرفاً ابزار مشروعیت‌بخشی نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین سازوکارهای تقویت تاب‌آوری شناختی است.
توانمندسازی شناختی مدیران شهری؛ مدیران شهری امروز باید علاوه بر مهارت‌های فنی، با مفاهیم ارتباطات بحران، روایت‌سازی، تحلیل افکار عمومی و مدیریت ادراک آشنا باشند. بدون این توانمندی‌ها، حتی عملکرد اجرایی موفق نیز ممکن است در سطح افکار عمومی دیده نشود.
ب) لزوم عطف توجه به توسعه ظرفیت‌های فناورانه
بر اساس مباحث علمی مطرح‌شده در همایش، حکمرانی در عصر هوش مصنوعی ناچار است همزمان دو وظیفه اساسی را دنبال کند: از یک‌سو شناخت دقیق ظرفیت‌های فناوری‌های نوظهور در ایجاد و تشدید تهدیدات شناختی و از سوی دیگر طراحی و به‌کارگیری سامانه‌ها و ابزارهای فناورانه برای پایش روایت‌های مخرب و تقویت تاب‌آوری شناختی شهروندان. برخی از موضوعات کلیدی در این زمینه را می‌توان به‌صورت زیر خلاصه نمود:
تهدیدات شناختی به عنوان بخش نوظهور تهدیدات رایاسپهر (فضای سایبر): اگرچه فضای رسانه‌ای منشأ و میدان عملکرد اصلی تهدیدات شناختی است ولی به دلیل قوت و توسعه کارکردهای رسانه‌ای رایاسپهر در سال‌های اخیر و به‌ویژه توسعه فناوری شبکه‌های اجتماعی و انقلاب هوش مصنوعی، موضوع تهدیدات شناختی از منظر رایاسپهر نیز اهمیت فراوانی یافته است.
شبکه‌های اجتماعی امروزه یکی از مهم‌ترین ابزارهای تأثیرگذاری بر ذهن و رفتار جامعه هستند. از طرف دیگر ظهور هوش مصنوعی، با وجود مزایای خارق‌العاده‌ای که ایجاد کرده و خواهد کرد، قوت و اثربخشی تهدیدات شناختی را افزایش داده و در آینده این وضع به مراتب پیچیده‌تر نیز خواهد شد. استفاده از الگوریتم‌ها و مدل‌های هوش مصنوعی برای تولید انبوه محتوای جعلی، ایجاد بات‌های هوشمند و دستکاری احساسات جمعی، ضرورت رصد و مقابله هدفمند با این تهدیدات را چند برابر کرده است.
از این رو لازم است علاوه بر متولیان فرهنگ و سیاست و رسانه، متولیان مدیریت رایاسپهر کشور نیز آن را به عنوان یک مقوله مهم به رسمیت شناخته و با دیدگاه علمی و فناورانه به آن بپردازند. کوتاهی از این موضوع همانطور که تا به حال هم به صورت بایسته‌ای به آن پرداخته نشده، منجر به عواقب وحشتناکی برای کشور در آینده خواهد شد.
اولویت‌دهی به توسعه فناوری‌های مورد نیاز برای مقابله با تهدیدات شناختی: تأکید می‌شود این دیدگاه (نسبتاً رایج در بین سیاست‌گذاران) که کشور از لحاظ فناوری مزیت نسبی برای بازی در زمین جنگ شناختی دشمن ندارد و نتیجه ثانویه آن یعنی پایین آوردن اولویت پرداختن به حوزه‌های فناورانه جنگ شناختی، اصولاً دیدگاه صحیحی نیست.
دانشمندان و فناوران کشور همانطور که در عرصه امنیت سخت رایاسپهر (جنگ سایبری) به واسطه برنامه‌ریزی‌های راهبردی، اجرایی و نهادسازی‌های انجام شده در یکی دو دهه گذشته (از قبیل سند راهبردی افتا و اسناد مشابه) امروزه جایگاه نسبتاً خوبی را برای کشور رقم زده‌اند، در صورت برنامه‌ریزی اصولی و سیاست‌گذاری مناسب به خوبی قادرند بار تولید دانش و فناوری و ارائه خدمات فناورانه در حوزه نوظهور امنیت نرم رایاسپهر (جنگ شناختی) را هم از زمین بردارند.
شناسایی و به‌کارگیری فناوری‌های شناختی در رویدادهای رسانه‌ای و غیررسانه‌ای شهری: در شرایط کنونی که با تکثر رسانه‌ها و از میان رفتن انحصار اطلاعاتی، جنگ رسانه‌ای سنتی کارایی خود را از دست داده است، توجه به جنگ شناختی به عنوان راهبردی نوین برای اثرگذاری بر افکار و رفتار افراد ضرورتی انکارناپذیر یافته است.
در این رویکرد هدف اصلی، نفوذ به ذهن‌ها برای دستکاری‌های شناختی، تغییر نگرش‌ها، مدیریت هیجانات و تأثیر بر تصمیم‌سازی‌هاست و رسانه تنها یکی از ابزارها برای تأمین این هدف است. از این‌رو، شناسایی و به‌کارگیری فناوری‌های شناختی در رویدادهای رسانه‌ای و غیررسانه‌ای شهری، به عنوان بستری برای مواجهه با این عرصه نوین، اهمیتی راهبردی یافته است.
بهره‌گیری از هوش مصنوعی، مدل‌سازی فرایندهای ذهنی و سایر فناوری‌های شناختی، این امکان را فراهم می‌آورد که حتی بدون کنترل جریان اطلاعات و مسدودسازی شبکه‌های اجتماعی (به عنوان ابزارهای سلبی) و یا استفاده حداقلی در حد اجتناب‌ناپذیر، بر پردازش ذهنی مخاطبان تأثیر گذاشت و کنش‌های آنان را هدایت کرد. بنابراین، توجه حاکمیت به توسعه و به‌کارگیری این فناوری‌ها در عرصه‌های شهری، برای حفظ و ارتقای امنیت شناختی جامعه (به عنوان ابزارهای ایجابی)، یک الزام اساسی به شمار می‌آید.
ج) لزوم برخورد راهبردی و منسجم در سطح ملی با موضوع تهدیدات شناختی
تا به حال در کشور دیدگاه علمی و جامع‌الاطرافی نسبت به موضوع تهدیدات شناختی و امنیت نرم وجود نداشته است و به نظر می‌رسد متولی مشخص، سیاست‌گذاری منسجم و راهبرد مشخصی برای برخورد همه‌جانبه با این موضوع در کشور وجود ندارد.
موضوع تهدیدات شناختی به دلیل اثرگذاری مشهود آن بر انسان‌ها و در نتیجه بر جامعه، اغلب از دیدگاه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته و تنها از این دیدگاه سعی در ارائه راه‌حل و کنترل اثرات مخرب آن شده است. بدون ورود به عرصه نقد راه‌حل‌های ارائه شده، آنچه می‌توان گفت این است که در حال حاضر دید روشن و کاملی از ابعاد مختلف موضوع و اتفاق نظر مشخصی بین متولیان و تصمیم‌گیران آن، هم در زمینه ابعاد و عمق تهدیدات شناختی و هم در رابطه با طیف وسیع راه‌حل‌های متناظر قابل ارائه برای تأمین امنیت شناختی (اعم از راه‌حل‌های کنترل سلبی، کنترل ایجابی و روش‌های پایش و تحلیل وضعیت) وجود ندارد.
ضربه‌پذیری کشور از جنبه تهدیدات شناختی به دلایل مختلف بسیار بالاست و نمود عینی آن در اتفاقات متعدد سال‌های اخیر به وضوح تجربه شده است. علاوه بر این، تصمیم‌گیری صحیح مبتنی بر دانش و مصلحت کشور و بسترسازی برای پیشرفت در تأمین امنیت شناختی در حال حاضر یا اساساً در دستور کار نیست و یا گروگان برخی کشمکش‌های سیاسی، جناحی و فشار گروه‌های فکری مختلف است که عموماً مشرف به همه ابعاد موضوع نیستند.
برخی پیشنهادهای کاربردی که از دیدگاه صاحب‌نظران شرکت‌کننده در همایش می‌توانند در قالب برنامه‌های کوتاه یا بلندمدت در این حوزه اثرگذار باشند عبارتند از:
تقویت انسجام مدیریتی در سطح کلان؛ مشخص نمودن جایگاه و سازوکار مشخص برای سیاست‌گذاری، جهت‌دهی و حمایت از فعالیت‌های علمی و فنی در حوزه تهدیدات شناختی،
تدوین برنامه راهبردی برای مقابله با موضوع؛ تدوین یک برنامه راهبردی و نقشه راه مناسب مشتمل بر شناسایی ذی‌نفعان، ترسیم و تحلیل وضعیت موجود و مطلوب جهت دستیابی به افق روشنی از دستاوردها بدون اثرپذیری از حاشیه‌های غیرعلمی،
تقویت زیرساخت شبکه‌های اجتماعی ملی؛ برنامه‌ریزی و اقدام جهت تقویت زیرساخت و خدمات شبکه‌های اجتماعی در حوزه‌های ملی، جبهه مقاومت و جهان اسلام با تأکید بر تدوین مدل‌های کسب‌وکار خوداتکا،
حمایت از توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان فناور در حوزه مقابله با تهدیدات شناختی؛ برنامه‌ریزی برای حمایت و تقویت شرکت‌های دانش‌بنیان برای توسعه محصولات فناورانه مورد نیاز در حوزه مقابله با تهدیدات شناختی و امنیت نرم از قبیل سامانه‌های تحلیل کلان‌داده‌های اجتماعی، سامانه‌های مرتبط با هوش تهدیدات شناختی و مرکز عملیات امنیت شناختی و سامانه‌های مدیریت و نظارت هوشمند بر عملکرد سکوهای ارائه خدمات شبکه اجتماعی.
۴) توصیهها و پیشنهادهای سیاستی و اجرایی
بر پایه مباحث و نتایج مطرح شده در همایش، این بیانیه توصیهها و پیشنهادهای زیر را خطاب به نهادهای مختلف مطرح می‌کند:
الف) برای نهادهای سیاست‌گذار ملی و محلی
به رسمیت شناختن «امنیت شناختی» به عنوان یکی از ارکان اصلی امنیت ملی و شهری و انعکاس آن در اسناد بالادستی، برنامه‌های توسعه و طرح‌های آمایش شهری،
تدوین «سند راهبردی تاب‌آوری شناختی در سطوح حکمرانی ملی و محلی» با مشارکت دانشگاه‌ها، انجمن‌های علمی مرتبط، شهرداری‌ها، نهادهای رسانه‌ای و مراکز فناوری،
طراحی چارچوب‌های حقوقی و تنظیم‌گری داده و محتوا در فضای مجازی با رعایت اصول شفافیت، حفاظت از حریم خصوصی آحاد جامعه و حقوق شهروندی،
برنامه‌ریزی برای توسعه سامانه‌های منسجم برای پایش و بررسی مستمر ابعاد شناختی رویدادها، تحلیل روایت‌ها، بازیگران، روش‌های فنی و پیامدهای آنها،
طراحی برنامه منسجم برای توجه همزمان به فناوری‌های نرم و سخت در تقابل با تهدیدات شناختی و توسعه راه‌حل‌های بومی، نوآورانه و متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی کشور از طریق حمایت هدفمند از شرکت‌های دانش‌بنیان، نوآفرین‌ها و گروه‌های پژوهشی فعال در حوزه امنیت شناختی، رصد فضای مجازی، تحلیل داده‌های رفتاری و سامانه‌های هشدار زودهنگام شناختی،
طراحی سازوکارهایی برای «یادگیری نهادی» توسط نهادهای مسئول با هدف انعکاس درس‌آموخته‌های رویدادهای معطوف به تهدیدات شناختی به‌صورت ساختاری در سیاست‌ها، رویه‌ها و برنامه‌های حکمرانی محلی و ملی و جلوگیری از تکرار خطاهای گذشته.
ب) برای شهرداری‌ها و نهادهای اجرایی حکمرانی محلی
ایجاد ساختارهای تخصصی (نظیر رصدخانه پادشکنندگی شناختی یا مرکز تاب‌آوری پایش تهدیدات شناختی شهری) به‌منظور رصد مستمر روایت‌ها، شایعات و عملیات روانی مرتبط با مسائل شهری،
ادغام ارزیابی تهدیدات شناختی در چرخه تاب‌آوری و مدیریت بحران شهری؛ به‌گونه‌ای که هر بحران اجتماعی، اقتصادی یا منازعه گروهی، همزمان از منظر پیامدهای شناختی و رسانه‌ای نیز مدیریت شود.
تقویت ظرفیت محلات و کنشگری توزیع‌شده از طریق ایجاد آمادگی و استفاده حداکثری از ظرفیت محلات، شوراهای اجتماعی، هیئت‌های محلی، کانون‌های فرهنگی و شبکه‌های داوطلبانه به‌عنوان لایه‌ای از حکمرانی توزیع‌شده به عنوان یک ضرورت راهبردی در مدیریت تهدیدات شناختی،
توسعه برنامه‌های آموزش شهروندی و سواد رسانه‌ای، سواد محاسباتی و سواد شناختی برای شهروندان، به‌ویژه برای توانمندسازی کنشگران محلی و گروه‌های تأثیرگذار در محلات (شوراهای اجتماعی، کنشگران محلی، معلمان، روحانیون و…) و مشارکت دادن آنها در طراحی و اجرای برنامه‌های آگاهی‌بخشی و تاب‌آوری اجتماعی در سطح محلات،
بهره‌گیری مسئولانه از هوش مصنوعی و داده‌های شهری برای فهم الگوهای نگرش و رفتار شهروندان، با هدف پیش‌بینی و پیشگیری از بحران‌های شناختی، نه صرفاً کنترل واکنش‌ها،
توسعه سامانه‌های هوشمند تحلیل داده، تولید محتوای بومی، شبیه‌سازی سناریوهای جنگ شناختی و طراحی ابزارهای تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی، با هدف ارتقای تاب‌آوری شناختی مردم و افزایش توان حکمرانی محلی در مواجهه با تهدیدات با رعایت اصول اخلاقی، حقوق شهروندی و شفافیت در استفاده از این فناوری‌ها.
ج) برای دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و انجمن‌های علمی
تقویت پژوهش میان‌رشته‌ای میان علوم انسانی و اجتماعی، هوش مصنوعی، علوم داده و مطالعات امنیت نرم در حوزه تهدیدات شناختی و حکمرانی محلی و ایجاد ظرفیت‌های جدید علمی و تحقیقاتی برای پژوهشگران و محققان جوان در قالب دوره‌های آموزشی تخصصی، فرصت‌های مطالعاتی و حمایت از طرح‌های پژوهشی مسئله‌محور در این حوزه،
شناسایی «مسائل واقعی» حوزه تهدیدات شناختی توسط دانشگاه‌ها، مراکز پژوهشی و انجمن‌های علمی با همکاری نهادهای اجرایی و گره زدن آنها به پروژه‌های پژوهشی، رساله‌ها و پایان‌نامه‌های دانشجویان تحصیلات تکمیلی با هدف تقویت پیوند دانش نظری و نیازهای عملی در این حوزه در راستای نیل به پادشکنندگی شناختی (تقویت مقاومت در برابر تهدیدات شناختی) در بلندمدت،
طراحی دوره‌ها و گرایش‌های آموزشی جدید در سطوح تحصیلات تکمیلی و دوره‌های کوتاه‌مدت حرفه‌ای برای مدیران شهری، کارشناسان رسانه و متخصصان فناوری در موضوع جنگ شناختی و امنیت شناختی شهری،
ایجاد شبکه‌های پژوهشی ملی برای تولید دانش بومی، تبادل تجربه‌های شهری و توسعه مدل‌های بومی تاب‌آوری شناختی.
د) برای رسانه‌ها و سکوهای ارتباطی
استفاده نظام‌مند از ظرفیت رسانه‌های جمعی و محلی در فضاهایی مانند فضاهای شهری، مدارس، مراکز آموزشی و فرهنگی، فضاهای مجازی غیررسمی و… که مخاطبان آنها لزوماً مخاطبان رسانه‌های رسمی نیستند.
طراحی بسته‌های محتوایی متنوع، متناسب با سن، جنسیت، موقعیت اجتماعی و فضاهای زیست مخاطبان توسط نهادهای حکمرانی محلی و ملی و پررنگ کردن حضور خود در این فضاها با ارائه پیام‌های آگاهی‌بخش، امیدآفرین و واقع‌گرایانه به‌صورت مستمر،
توسعه روش‌های اخلاقی و استانداردهای حرفه‌ای برای پوشش مسئولانه مسائل شهری و بحران‌ها به‌گونه‌ای که از تقویت شایعات، دامن زدن به ترس و تخریب اعتماد عمومی پرهیز شود.
همکاری فعال با نهادهای علمی و مدیریت شهری برای اطلاع‌رسانی صحیح، آموزش سواد رسانه‌ای، سواد محاسباتی و ترویج روایت‌های واقع‌بینانه و امیدبخش در سطح ملی و محلی.
۵) برنامه‌های ادامه‌دار و پیگیری
شرکت‌کنندگان در همایش تأکید دارند که مواجهه علمی و عملی با تهدیدات شناختی نیازمند تداوم گفت‌وگو، پژوهش و همکاری‌های بین‌نهادی است و محدود به برگزاری رویدادهای علمی نخواهد بود. بر این اساس، پیشنهاد می‌شود:
با توجه به استقرار «هسته تخصصی تهدیدات شناختی و امنیت نرم» در دانشگاه اصفهان (زیر نظر ستاد توسعه علوم و فناوری افتا)، دبیرخانه دائمی همایش «تهدیدات شناختی و حکمرانی» با محوریت دانشگاه اصفهان، پشتیبانی علمی انجمن رمز ایران، و با مشارکت نهادهای سیاست‌گذار در سطوح مختلف حکمرانی ملی و محلی تشکیل گردد و دوره‌های بعدی همایش با تمرکز بر موضوعات نوپدید، در بازه‌های زمانی منظم (مثلاً سالانه یا دوسالانه) برگزار شود.
مجموعه مقالات و گزارش‌های سیاستی این همایش در قالب کتاب، ویژه‌نامه مجله علمی یا گزارش سیاستی منتشر و در اختیار مدیران شهری و تصمیم‌گیران قرار گیرد.
۶) قدردانی
در پایان، برگزارکنندگان همایش از حضور و مشارکت فعال استادان، پژوهشگران، مدیران شهری، دانشجویان، کارشناسان رسانه و فناوری، و همه نهادهایی که در طراحی و اجرای این رویداد نقش‌آفرین بوده‌اند صمیمانه قدردانی می‌کنند.
نظر شما