به گزارش خبرگزاری ایمنا از مازندران، پائیز که می‌شود، چشم عده‌ای در استان سرسبز مازندران به محصولی است که برای نتیجه حاصل زحمات خودشان شش ماه تلاش کردند؛ محصولی که در همان سر درخت‌ها هست چشم طمع سودجویان و دلالان را به آن محصول دوخته شده و هنوز محصول فرآورده نشده، زودرس دست چین می‌کنند و وارد بازار می‌کنند.
باغدار اما به‌دلیل نیاز و مایحتاج زندگی و جایگزینی بر آن هزینه‌هایی که طی رسیدگی به محصول باغی خود کردند، همان پیش فروش سر درختی باغشان را قبول می‌کنند.
اکنون اما برداشت مرکبات در مازندران آغاز شده است؛ فصلی که برای هزاران باغدار استان فقط زمان برداشت محصول نیست، بلکه حاصل یک سال مراقبت، هزینه، مقابله با آفات و انتظار برای بازگشت سرمایه‌ای است که در باغ‌های مرکبات استان جریان دارد.
طبق گزارش‌های سازمان جهاد کشاورزی استان در سال‌جاری برآوردها از تولید حدود سه میلیون و ۴۰۰ هزار تن مرکبات شامل پرتقال و نارنگی در مازندران حکایت دارد؛ رقمی که افزایش تولید نسبت به سال گذشته را نشان می‌دهد و می‌تواند ظرفیت قابل توجهی برای تأمین بازار داخلی و توسعه صادرات ایجاد کند.
در نخستین روزهای برداشت، نارنگی‌های پیش‌رس وارد بازار شده‌اند و همزمان مسیر صادرات نیز فعال است؛ با این حال، آنچه بیش از میزان تولید برای باغدار اهمیت دارد، بازاری است که بتواند محصول را با قیمت منطقی و در زمان مناسب از باغ خریداری کند.
یکی از مهم‌ترین تهدیدهای تولید مرکبات در مازندران، آفت مگس میوه مدیترانه‌ای است؛ آفاتی که در صورت کنترل نشدن می‌تواند کیفیت و قابلیت عرضه محصول را تحت تأثیر قرار دهد.
بهمن نادریان، مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی مازندران در جلسه بررسی مشکلات مرکبات مازندران، از استقرار ۲۸۰ ایستگاه پایش در سطح باغات استان برای ردیابی دقیق و پیش‌آگاهی به‌موقع خبر می‌دهد و می‌گوید: حدود ۱۵۰ هزار هکتار از باغات مازندران زیر چتر رصد و پایش کارشناسان حفظ نباتات قرار گرفته است.
وی می‌افزاید: شرایط آب‌وهوایی سال‌جاری برای فعالیت این آفت مساعد است و در صورت جدی نگرفتن عملیات مبارزه، با توجه به وجود میوه‌های میزبان در باغات، جمعیت آفت در هر نسل می‌تواند به صورت تصاعدی افزایش پیدا کند و خسارت سنگینی به باغداران وارد شود.
با این حال، هادی باقری، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران، معتقد است بخش عمده آسیب‌پذیری محصول مرکبات از ناحیه مگس میوه مدیترانه‌ای با دانش و آگاهی باغداران به خوبی مدیریت شده است.
این یعنی محصولی که امروز وارد فصل برداشت می‌شود، تنها حاصل شرایط اقلیمی مناسب نیست؛ پشت آن، مجموعه‌ای از اقدامات پیشگیرانه و هزینه‌هایی قرار دارد که باغدار برای حفظ محصول خود متحمل شده است.
۳.۴ میلیون تن مرکبات در راه بازار
باقری در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا در مازندران با اشاره به برآورد تولید مرکبات استان اظهار می‌کند: سال‌جاری حدود سه میلیون و ۴۰۰ هزار تن مرکبات شامل پرتقال و نارنگی در مازندران تولید خواهد شد.
وی می‌افزاید: برداشت نارنگی‌های پیش‌رس آغاز شده و این محصول بدون محدودیت در حال عرضه به بازار داخلی و خارجی است.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران با بیان اینکه تولید امسال نسبت به سال گذشته افزایش نشان می‌دهد، تصریح می‌کند: از نظر تأمین محصول برای بازار داخلی و خارجی نگرانی خاصی وجود ندارد.
اما مسئله دیگری در سوی دیگر این زنجیره قرار دارد؛ کشش بازار و قدرت خرید محصول از باغدار.
باقری تأکید می‌کند: دغدغه اصلی در شرایط فعلی، کشش بازار و خرید محصول از باغدار و تولیدکننده است و لازم است تمام مراجع ذی‌صلاح برای مدیریت بازار و حمایت از تولیدکنندگان پای کار باشند.
نگرانی باغدار از «تولید» به «فروش» رسیده است
سال پربار برای باغدار زمانی به نتیجه اقتصادی می‌رسد که محصول تولیدشده بتواند در زمان مناسب و با قیمت منطقی به فروش برسد.
تولید بالای مرکبات از یک سو یک ظرفیت اقتصادی برای استان محسوب می‌شود و از سوی دیگر، در صورت نبود بازار کافی، می‌تواند فشار بیشتری بر باغدار وارد کند؛ به همین دلیل بازاررسانی، خرید به‌موقع و جلوگیری از ایجاد فاصله غیرمنطقی میان قیمت باغ و بازار مصرف، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
در همین زمینه، اعلام قیمت عرضه محصول از سوی استاندار مازندران از اقداماتی است که به گفته معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی استان در امتداد مدیریت بازار انجام شده است.
صادرات؛ مسیر دوم برای عبور محصول از باغ
در کنار بازار داخلی، صادرات می‌تواند بخشی از بار تولید مرکبات مازندران را به بازارهای خارجی منتقل کند.
اسدالله تیموری‌یانسری، رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا در مازندران با اشاره به آغاز صادرات محصولات باغی استان می‌گوید: از ابتدای مهرماه تاکنون بیش از دو هزار و ۳۰۰ تن نارنگی و بیش از دو هزار تن کیوی از استان صادر شده است.
وی یادآور می‌شود: تا هفتم مهر سال‌جاری در بخش کیوی ۴۲ محموله به وزن ۹۴۲ تن به هند، ۳۶ محموله به وزن ۸۲۳ تن به ازبکستان و ۲۵ محموله به وزن ۵۹۵ تن به سایر کشورها صادر شده است؛ در بخش نارنگی نیز ۱۱۱ محموله به وزن دو هزار و ۳۰۳ تن به کشورهای اوراسیا، تاجیکستان، گرجستان و آذربایجان صادر شده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران با بیان اینکه این ارقام نشان می‌دهد مسیر صادراتی مرکبات مازندران فعال است و بازارهای خارجی می‌توانند بخشی از ظرفیت تولید استان را جذب کنند، می‌افزاید: آغاز صادرات از ابتدای مهرماه موجب ایجاد جهش نسبی در قیمت محصولات و افزایش امیدواری تولیدکنندگان شده است.
تیموری‌یانسری با اشاره به قیمت نارنگی مطرح می‌کند: قیمت این محصول سرِ درختی حدود ۳۵ تا ۴۵ هزار تومان است و متوسط قیمت نارنگی‌های صادراتی نیز حدود ۴۵ تا ۵۰ هزار تومان اعلام شده است.
در مقابل، قیمت‌هایی تا حدود ۱۵۰ هزار تومان نیز در برخی بازارهای مصرف مشاهده شده است؛ فاصله‌ای که اهمیت ساماندهی زنجیره توزیع و تقویت قدرت چانه‌زنی تولیدکننده را بیشتر می‌کند.
تیموری‌یانسری تأکید می‌کند: قیمت تمام‌شده به‌علاوه سود منطقی باید برای تولیدکننده تأمین شود و این موضوع از محورهای اصلی سیاست‌گذاری در بخش کشاورزی است.
به این ترتیب، حمایت از باغدار صرفاً به معنای خرید محصول نیست؛ بلکه باید مجموعه‌ای از اقدامات از کنترل آفات و حفظ کیفیت محصول تا بازاررسانی، قیمت‌گذاری، خرید مستقیم، بسته‌بندی و صادرات را دربر بگیرد.
اگرچه برداشت نارنگی‌های پیش‌رس آغاز شده، اما محصول اصلی دیگری در راه بازار است؛ پرتقال.
تیموری‌یانسری با اشاره به زمان برداشت پرتقال می‌گوید: برداشت این محصول به‌طور متوسط از حدود ۱۵ آبان آغاز می‌شود و هنوز وارد مرحله اصلی برداشت پرتقال نشده‌ایم.
رایزنی برای باز کردن مسیرهای صادراتی
همین فاصله زمانی، فرصت مناسبی برای برنامه‌ریزی بازار است؛ فرصتی که اگر از آن برای شناسایی بازارهای داخلی و خارجی، هماهنگی صادرکنندگان، تعیین سازوکار خرید و جلوگیری از انباشت محصول استفاده شود، می‌تواند بخشی از نگرانی باغداران را کاهش دهد.
در سطح ملی و استانی نیز تلاش برای گسترش بازارهای صادراتی ادامه دارد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی مازندران از برگزاری نشست‌هایی با حضور مسئولان اقتصادی وزارت امور خارجه، سفیران و نمایندگان کشورهای هدف صادرات خبر می‌دهد.
در هشتمین نشست هماهنگی روابط اقتصادی خارجی نیز با حضور مسئولان، نمایندگان بخش خصوصی مازندران و ۱۲ نمایندگی خارج از کشور وزارت امور خارجه، ظرفیت‌های صادرات مرکبات استان و چالش‌های موجود در مسیر صادرات بررسی شده است.
نمایندگان این کشورها نیز بازار وارداتی محصولات کشاورزی در کشورهای محل مأموریت خود را تشریح و بر ضرورت حل مشکلات صادرکنندگان مرکبات تأکید کرده‌اند.
این رایزنی‌ها در شرایطی دنبال می‌شود که محدودیت‌های بازارهای خارجی و شرایط ناشی از جنگ، تجارت و صادرات را با دشواری‌هایی مواجه کرده است؛ با این حال، حفظ مسیرهای موجود و پیدا کردن بازارهای جدید برای محصول مازندران همچنان در دستور کار قرار دارد.
فرصت طلایی برای حمایت از باغدار
محصول سالم تولید شده، آفت تا حد زیادی مدیریت شده، برداشت آغاز شده و مسیر صادرات فعال؛ حلقه تعیین‌کننده اکنون بازار است.
باغدار برای رسیدن به این مرحله، هزینه تولید، نیروی کار، نهاده، مراقبت و مبارزه با آفات را پرداخت کرده است. بنابراین حمایت واقعی از او در فصل برداشت باید به معنای فراهم کردن امکان فروش محصول با قیمت منطقی، خرید به‌موقع، کاهش واسطه‌گری غیرضروری، توسعه بازارهای صادراتی و جلوگیری از هدررفت محصول باشد.
در این میان، مسئولیت فقط بر عهده یک دستگاه نیست؛ جهاد کشاورزی، دستگاه‌های اقتصادی، بخش خصوصی، صادرکنندگان، تشکل‌های باغداران و سایر دستگاه‌های مرتبط، هر کدام بخشی از زنجیره‌ای هستند که باید کمک کنند محصول مرکبات مازندران از باغ تا بازار، مسیر اقتصادی مطمئن‌تری را طی کند.
گواهی سلامت؛ حلقه مهم در مسیر صادرات
محمدابراهیم تولایی معاون امور اقتصادی استانداری مازندران نیز طی نشست بررسی چالش‌ها و راهکارهای صادرات مرکبات و کیوی با اشاره به اهمیت اقتصادی محصولات باغی استان، اظهار می‌کند: صادرات موفق نیازمند برنامه‌ریزی مستمر و پیش‌نگر است و نمی‌توان زمان فصل برداشت، به فکر بازارهای صادراتی و رفع موانع بود.
وی با بیان اینکه بلافاصله پس از پایان فصل صادرات هر محصول، باید مشکلات و چالش‌های موجود شناسایی و برای رفع آنها تا پیش از برداشت محصول سال بعد برنامه‌ریزی شود، بیان می‌کند: این موضوع چه در سطح اتحادیه‌ها و تشکل‌ها و یا در سطح استانی و ملی، باید به‌صورت جدی دنبال شود.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری مازندران با بیان اینکه تأخیر در تصمیم‌گیری و اقدام، فرصت حضور در بازارهای هدف را کاهش می‌دهد، تصریح می‌کند: هر اندازه برنامه‌های صادراتی با تأخیر انجام شود، احتمال جایگزینی محصول کشورهای دیگر در بازار هدف افزایش می‌یابد؛ بنابراین همه دستگاه‌ها و مجموعه‌های مسئول باید پیش از رسیدن فصل برداشت، مسائل و موانع را تعیین تکلیف کنند.
تولایی گواهی سلامت محصول و QR Code را از موضوعات مهم در مسیر صادرات کیوی بیان و مطرح می‌کند: از حدود هشت هزار هکتار سطح زیرکشت کیوی در مازندران، نزدیک به هزار و ۹۹۰ هکتار دارای گواهی سلامت محصول شدند و تاکنون ۱۴ مورد QR Code نیز برای صادرات صادر شده است.
وی با اشاره به مشکلات ایجادشده در سامانه صدور QR Code، یادآور می‌شود: با رفع مشکل سامانه، فرآیند صدور گواهی و QR Code با سرعت بیشتری دنبال می‌شود تا این موضوع به مانعی برای صادرات محصول تبدیل نگردد.
معاون استاندار مازندران همچنین با اشاره به صادرات کیوی مازندران به هند، خواستار شناسایی دقیق ارکان و فرآیند صادرات به این کشور می‌شود و می‌گوید: باید مسیر و تجربه صادرات به هند به‌صورت دقیق بررسی و از ظرفیت‌های ایجادشده برای طراحی مسیرهای صادراتی به سایر کشورهای هدف نیز استفاده شود.
تولایی با تأکید بر اینکه هیچ مشکلی بدون راه‌حل نیست، اظهار می‌کند: مسائل صادراتی نباید زمانی مورد توجه قرار گیرند که محصول آماده برداشت است؛ متأسفانه در برخی موارد جلسات در آستانه فصل برداشت برگزار می‌شود، در حالی که باید پیش از فصل کشت و تولید، چالش‌ها شناسایی و راهکارهای اجرایی برای آنها مشخص شود.
وی ادامه می‌دهد: اتحادیه‌ها، اصناف، دستگاه‌های اجرایی و تشکل‌های مرتبط باید در چارچوب قوانین و تصمیمات حاکمیتی حرکت کنند و به مصوبات و الزامات قانونی احترام بگذارند؛ چرا که اساس شکل‌گیری این مجموعه‌ها نیز در چارچوب قانون بوده است.
وی همچنین بر انجام رایزنی‌های لازم برای تسهیل صادرات محصولات باغی تأکید و اضافه می‌کند: با تدابیر و پیگیری‌های استاندار مازندران تلاش می‌شود موانع موجود بر سر راه صادرات محصولات باغی استان برطرف شود و صادرکنندگان و باغداران با کمترین مشکل وارد بازارهای هدف شوند.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری مازندران با اشاره به نقش محصولات کشاورزی در اقتصاد استان، بیان می‌کند: برنج، مرکبات و کیوی از محصولات مهم و اثرگذار در درآمد و اقتصاد مازندران هستند و هر اقدامی که به فروش بهتر محصول و حمایت از باغدار و کشاورز منجر شود، در نهایت به ارتقای کیفیت تولید کمک خواهد کرد.
تولایی خاطرنشان می‌کند: زمانی که باغدار از بازار فروش مناسب و حمایت لازم برخوردار باشد، انگیزه بیشتری برای ارتقای کیفیت محصول خواهد داشت و افزایش کیفیت نیز زمینه‌ساز حضور پایدارتر در بازارهای داخلی و خارجی است؛ بنابراین نتیجه حمایت از باغدار باید در فروش مناسب، توسعه صادرات و تقویت درآمدهای استان دیده شود.
به گزارش ایمنا، نکته مهمی که می‌تواند برای استان مازندران سودآوری و ارزآوری مناسبی به وجود آورد توجه بر بازار و صادرات محصول این باغداران پرتلاش مازندران و استان‌های شمالی است و اگر تولید ۳.۴ میلیون تنی امسال با بازار مناسب همراه شود، مرکبات می‌تواند علاوه بر تأمین نیاز داخل، سهم بیشتری از بازارهای منطقه‌ای را در اختیار بگیرد؛ اما در نهایت، معیار موفقیت این فصل برای باغدار، نه فقط میزان تولید و صادرات، بلکه قیمت و شرایطی است که محصول با آن از باغ خارج می‌شود.
گزارش از کبریا مقدس؛ خبرنگار ایمنا مازندران
نظر شما