به گزارش خبرگزاری ایمنا، با آغاز فصل‌های سرد سال، بیماری‌های تنفسی و به‌ویژه آنفلوانزا بیش از گذشته مورد توجه قرار می‌گیرند، اگرچه این عفونت در بسیاری از افراد با علائم موقتی همراه است و بدون عارضه جدی برطرف می‌شود، اما در برخی گروه‌های حساس، پیشگیری و توجه به نشانه‌های بیماری اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. بیماران مبتلا به سرطان یکی از گروه‌هایی هستند که لازم است در برابر عفونت‌های فصلی مراقبت بیشتری داشته باشند.
روند درمان سرطان به شرایط و نیازهای اختصاصی هر بیمار وابسته است و ممکن است در مقاطع مختلف، توانایی بدن برای مقابله با عوامل عفونی تغییر کند و از این رو، توجه به بیماری‌های شایع فصلی نیز باید در کنار سایر مراقبت‌های دوران درمان مورد توجه قرار گیرد تا بروز یک عفونت تنفسی، روند درمان و شرایط عمومی بیمار را تحت تأثیر قرار ندهد.
در چنین شرایطی، آگاهی بیماران و خانواده‌های آنها درباره روش‌های پیشگیری می‌تواند نقش مهمی در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با سلامت داشته باشد. یکی از موضوعاتی که برای بیماران سرطانی پرسش‌های متعددی ایجاد می‌کند، نحوه استفاده از واکسن آنفلوانزا و تفاوت آن با سایر انواع واکسن است؛ موضوعی که به‌دلیل تنوع شرایط بیماران، نیازمند توجه به توصیه‌های تخصصی است.
از سوی دیگر، تغییرات مداوم ویروس آنفلوانزا و به‌روزرسانی ترکیب واکسن‌ها موجب شده است اطلاعات مربوط به واکسیناسیون نیز در طول زمان تغییر کند و به همین دلیل، آشنایی با آخرین ملاحظات مربوط به واکسن آنفلوانزا می‌تواند به بیماران کمک کند تا درباره زمان و نوع واکسیناسیون، به‌جای اتکا به اطلاعات عمومی، با آگاهی بیشتری با تیم درمان خود مشورت کنند.
آیا واکسن آنفلوانزا برای بیماران سرطانی بی‌خطر است؟
پوریا عادلی، متخصص رادیوتراپی آنکولوژی و عضو هیئت‌مدیره انجمن علمی رادیوآنکولوژی ایران در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه آنفلوانزا برای بسیاری از افراد یک عفونت فصلی است که پس از مدتی برطرف می‌شود و با این حال، شرایط در بیماران مبتلا به سرطان می‌تواند متفاوت باشد، اظهار کرد: خود بیماری سرطان، همچنین بعضی روش‌های درمانی همچون شیمی‌درمانی، بعضی درمان‌های هدفمند و داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی یا پیوند سلول‌های بنیادی، ممکن است توان دفاعی بدن در برابر عفونت‌ها را کاهش دهند.
وی افزود: به همین دلیل، مراقبت در برابر آنفلوانزا برای این گروه تنها به رعایت توصیه‌های معمول فصل سرما محدود نمی‌شود. کاهش احتمال ابتلا به عفونت‌های تنفسی و پیشگیری از عوارض قابل اجتناب، می‌تواند بخشی از مراقبت حمایتی در طول درمان سرطان باشد و واکسیناسیون سالانه از مهم‌ترین اقداماتی است که می‌تواند در پیشگیری از آنفلوانزا نقش داشته باشد.
متخصص رادیوتراپی آنکولوژی با بیان اینکه یکی از دلایل توصیه به واکسیناسیون سالانه این است که ویروس آنفلوانزا در طول زمان دچار تغییرات ژنتیکی می‌شود، تصریح کرد: در نتیجه، ترکیب واکسن نیز با توجه به اطلاعات حاصل از پایش ویروس‌های در گردش، به‌صورت دوره‌ای مورد بازبینی قرار می‌گیرد و سازمان جهانی بهداشت (WHO) توصیه‌های مربوط به ترکیب واکسن را برای فصل آنفلوانزا در نیمکره شمالی و جنوبی به شکل جداگانه ارائه می‌کند، بنابراین ترکیب واکسن مورد توصیه ممکن است میان فصل‌های مختلف، سال‌های مختلف یا حتی دو نیمکره تفاوت داشته باشد.
عادلی با بیان اینکه در نتیجه، صرف متفاوت بودن نام سویه‌های ویروس به این معنی نیست که یک واکسن همیشه نامناسب است، ادامه داد: برای انتخاب واکسن باید عواملی همچون فصل استفاده، ترکیب واکسن، نوع فراورده و مجوز آن در کشور محل مصرف در نظر گرفته شود و یکی از تحولات سال‌های اخیر در زمینه واکسن آنفلوانزا به ویروس آنفلوانزای B از دودمان B/Yamagata مربوط می‌شود.
ترکیب واکسن‌ها با توجه به داده‌های مربوط به ویروس‌های در گردش به‌روزرسانی می‌شود
وی با بیان اینکه از مارس ۲۰۲۰ تاکنون، شناسایی طبیعی و تأییدشده‌ای از این دودمان در گردش جهانی ویروس گزارش نشده است، گفت: بر همین اساس، سازمان جهانی بهداشت از سال ۲۰۲۳ توصیه کرده است که مؤلفه B/Yamagata از ترکیب واکسن‌های آنفلوانزا حذف شود. در پی این توصیه، در بسیاری از کشورها و نظام‌های نظارتی، روند حرکت از واکسن‌های چهارظرفیتی به سمت واکسن‌های سه‌ظرفیتی آغاز شده است.
متخصص رادیوتراپی آنکولوژی اضافه کرد: این تغییر به معنای کم‌اهمیت شدن واکسیناسیون نیست، بلکه نشان می‌دهد ترکیب واکسن‌ها با توجه به داده‌های مربوط به ویروس‌های در گردش به‌روزرسانی می‌شود، البته اجرای این تغییر در همه کشورها به یک شکل و در یک زمان انجام نشده است و نوع واکسن قابل استفاده به مقررات و فراورده‌های دارای مجوز در هر کشور بستگی دارد و در بیشتر بیماران مبتلا به سرطان، واکسن‌های تزریقی غیرفعال آنفلوانزا و سایر واکسن‌های غیرزنده از گزینه‌های مهم برای پیشگیری از عفونت محسوب می‌شوند و واکسن غیرفعال آنفلوانزا نمی‌تواند موجب ایجاد بیماری آنفلوانزا شود.
عادلی افزود: در مقابل، واکسن زنده ضعیف‌شده آنفلوانزا که به‌صورت اسپری بینی تجویز می‌شود، برای بسیاری از افراد دارای نقص ایمنی، از جمله بسیاری از بیماران مبتلا به سرطان، مناسب نیست. استفاده از این نوع واکسن در چنین شرایطی نباید بدون نظر پزشک انجام شود و موضوع دیگری که باید در نظر گرفته شود، میزان پاسخ بدن به واکسن است که بسته به نوع سرطان و درمانی که بیمار دریافت می‌کند، ممکن است پاسخ سیستم ایمنی به واکسن نسبت به افراد سالم ضعیف‌تر باشد، با این حال کاهش احتمالی پاسخ ایمنی به این معنا نیست که واکسیناسیون بدون فایده است.
پیشگیری از آنفلوانزا در بیماران مبتلا به سرطان را باید بخشی از مجموعه مراقبت‌هایی دانست که با هدف حفظ وضعیت عمومی بیمار و کاهش احتمال بروز عوارض ناشی از عفونت‌ها انجام می‌شود. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر مشخص می‌شود که شرایط جسمی بیمار، نوع سرطان و روند درمان او می‌تواند با افراد سالم تفاوت داشته باشد.
در عین حال، واکسیناسیون موضوعی نیست که بتوان درباره آن برای تمام بیماران یک توصیه یکسان ارائه کرد. نوع واکسن، شرایط ایمنی بدن و درمانی که بیمار دریافت می‌کند، همگی عواملی هستند که می‌توانند در تصمیم‌گیری نهایی نقش داشته باشند، بنابراین انتخاب واکسن مناسب باید در چارچوب شرایط اختصاصی هر بیمار و با نظر پزشک انجام شود، همچنین نباید اهمیت اطلاع‌رسانی صحیح را نادیده گرفت. تفاوت میان انواع واکسن، تغییر ترکیب فراورده‌ها در سال‌های مختلف و توصیه‌های متفاوت برای گروه‌های مختلف ممکن است باعث سردرگمی بیماران شود. دریافت اطلاعات از منابع معتبر و مطرح کردن پرسش‌ها با پزشک معالج می‌تواند از تصمیم‌گیری بر اساس اطلاعات ناقص یا قدیمی جلوگیری کند.
هدف از توجه به واکسیناسیون آنفلوانزا در بیماران سرطانی، ایجاد نگرانی بیشتر نیست، بلکه کمک به مدیریت بهتر خطرات قابل پیشگیری در دوره درمان است. بیمار و خانواده او می‌توانند با آگاهی از شرایط فردی بیمار و هماهنگی با تیم درمان، درباره اقدامات پیشگیرانه مناسب تصمیم بگیرند تا مراقبت از سلامت بیمار در کنار روند درمان سرطان با دقت بیشتری دنبال شود.
نظر شما