به گزارش خبرگزاری ایمنا، یاد معاد، تنها یک باور فردی و مربوط به زندگی پس از مرگ نیست؛ در نگاه آیتالله العظمی جوادی آملی، اعتقاد به روز حساب میتواند یکی از مهمترین پایههای اخلاق اجتماعی و مهارکننده رفتار انسان در زندگی روزمره باشد. انسانی که خود را در برابر حسابی قطعی میبیند، نمیتواند بهآسانی از کنار حق دیگران عبور کند و ظلم، کمفروشی، گرانفروشی یا دستاندازی به اموال عمومی را امری بیپیامد بداند.
آیتالله جوادی آملی با اشاره به آیه «بِمَا نَسُوا یَوْمَ الْحِسَابِ» تأکید میکند که فراموشی روز حساب، زمینهساز بسیاری از لغزشهای اخلاقی و اجتماعی است. از این منظر، فاصله گرفتن انسان از یاد قیامت تنها یک غفلت اعتقادی نیست، بلکه میتواند در رفتار اجتماعی او نیز نمود پیدا کند؛ جایی که منفعت شخصی بر حق عمومی غلبه میکند و مسئولیت در برابر دیگران به فراموشی سپرده میشود.
در این نگاه، اعتقاد به معاد نقشی فراتر از وعده پاداش و کیفر دارد. انسان مؤمن به حسابرسی نهایی میداند که هیچ عملی بیاثر و هیچ حقی بیپاسخ نمیماند. همین باور میتواند پیش از آنکه قانون، مجازات یا نظارت بیرونی مانع تخلف شود، یک ناظر درونی در وجود انسان ایجاد کند؛ ناظری که او را به مراقبت از رفتار خود فرا میخواند.
آیتالله جوادی آملی بر همین اساس، تأثیر اعتقاد به معاد را در ساختن جامعه بسیار مهم میداند و معتقد است جامعهای که «یومالحساب» را به یاد داشته باشد، نسبت به ظلم و تضییع حقوق دیگران حساستر خواهد بود. در چنین نگاهی، عدالت تنها یک مطالبه اجتماعی نیست، بلکه حقیقتی است که ریشه در باور انسان به روزی دارد که همه اعمال در برابر خداوند آشکار خواهد شد.
یکی از نکات قابل توجه در این بیان، نگاه به عمل بهعنوان حقیقتی زنده است. اعمال انسان تنها رفتارهایی گذرا نیستند که با پایان یافتن زمان، آثارشان نیز از میان برود؛ بلکه در منطق معاد، عمل انسان حقیقتی دارد که در جهان آخرت آشکار میشود. از همینرو، آنچه در دنیا ممکن است کوچک، پنهان یا بیاهمیت به نظر برسد، در روز حساب حقیقت خود را نشان خواهد داد.
تأکید آیتالله جوادی آملی بر این مسئله، مخاطب را به بازنگری در مفهوم مسئولیت دعوت میکند؛ اینکه انسان پیش از هر تصمیم و هر رفتار، تنها به سود و زیان فوری آن نیندیشد، بلکه پیامد حقیقی عمل خود را نیز در نظر داشته باشد. چنین نگاهی میتواند اخلاق را از یک مجموعه توصیههای ذهنی به یک شیوه زندگی تبدیل کند.
در بخش دیگری از این بیان با اشاره به سخن امام سجاد(ع)، مسئله تحمل عذاب و پیامد گناه مورد توجه قرار گرفته است. مضمون این سخن، یادآوری محدود بودن توان انسان در برابر آتش و سختی است؛ هشداری که میتواند معنای عمیقتری داشته باشد: انسان اگر حتی تحمل آتشی محدود و دنیوی را ندارد، چگونه میتواند پیامد اعمال نادرست خود را در جهانی که حقیقت اعمال آشکار میشود، نادیده بگیرد؟
نظر شما