ابراهیم رئیس‌السادات، رئیس انجمن ژئوپلیتیک ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار ایمنا درباره وضعیت کریدورهای تجاری منطقه اظهار کرد: برخی مسیرهایی که با هدف کاهش وابستگی به مسیرهای عبوری از ایران طراحی شده بودند، در شرایط فعلی با محدودیت‌های متعددی مواجه شده‌اند.
وی افزود: در شرایطی که برخی مسیرهای دریایی با محدودیت روبه‌رو هستند، کریدورهای جایگزین نمی‌توانند به‌تنهایی تمام نیازهای تجاری منطقه را پوشش دهند، به همین دلیل استفاده از ظرفیت ایران و کشورهای همسایه همچنان اهمیت بالایی دارد.
رئیس‌السادات درباره مسیرهای مرتبط با هند نیز بیان کرد: کشورهایی مانند هند به دلیل شرایط اقتصادی و جمعیتی خود تلاش می‌کنند روابط متنوعی با کشورهای مختلف داشته باشند و منافع اقتصادی خود را در اولویت قرار دهند. بنابراین سیاست خارجی این کشورها را باید تا حد زیادی در چارچوب منافع اقتصادی آنها تحلیل کرد.
وی ادامه داد: برخی کریدورهایی که قرار بود ایران را دور بزنند، در شرایطی که تنگه هرمز و باب‌المندب با محدودیت مواجه شده‌اند، با چالش بیشتری روبه‌رو هستند و بخشی از فعالیت مورد انتظار آنها کاهش پیدا کرده است.
رئیس انجمن ژئوپلیتیک ایران درباره کریدورهای شمالی نیز گفت: مسیرهایی که از کشورهای آسیای مرکزی و دریای خزر عبور می‌کنند، با محدودیت‌های جغرافیایی، سیاسی و زیرساختی مواجه هستند و نمی‌توان انتظار داشت که به‌تنهایی جایگزین تمام مسیرهای تجاری منطقه شوند.
وی توضیح داد: برای اتصال برخی مسیرهای شمالی، کشورهایی همچون ترکمنستان، افغانستان و پاکستان باید در یک زنجیره حمل‌ونقل قرار گیرند، در حالی که میان برخی از این کشورها مسائل سیاسی و امنیتی وجود دارد. علاوه بر این، محدودیت‌های جغرافیایی و زیرساختی نیز توسعه این مسیرها را دشوار می‌کند.
رئیس‌السادات خاطرنشان کرد: این مسئله نشان می‌دهد هیچ کریدوری را نمی‌توان مستقل از شرایط سیاسی، امنیتی و جغرافیایی کشورهای مسیر ارزیابی کرد. حتی کشورهایی که از نظر جغرافیایی در مسیرهای ترانزیتی قرار دارند، ممکن است به دلایل سیاسی یا امنیتی محدودیت‌هایی برای استفاده از ظرفیت‌های خود ایجاد کنند.
وی تأکید کرد: برای ارزیابی کریدورهای منطقه باید شاخص‌هایی مانند هزینه حمل‌ونقل، امنیت مسیر، ظرفیت زیرساختی، ثبات سیاسی کشورهای مسیر، دسترسی به بازارها و میزان وابستگی به سایر کشورها را در نظر گرفت.
رئیس انجمن ژئوپلیتیک ایران افزود: ایران در این شرایط باید همزمان دو مسیر را دنبال کند؛ نخست، تقویت ظرفیت‌های داخلی و زیرساخت‌های حمل‌ونقل و دوم، توسعه دیپلماسی اقتصادی با کشورهای همسایه.
وی ادامه داد: هرچه روابط تجاری ایران با کشورهای پیرامونی گسترده‌تر و پایدارتر باشد، امکان استفاده از مسیرهای زمینی و ایجاد مسیرهای جایگزین نیز افزایش پیدا می‌کند و بخشی از محدودیت‌های ناشی از اختلال در مسیرهای دریایی قابل جبران خواهد بود.
رئیس‌السادات در پایان گفت: تحولات اخیر نشان داده است که کریدورها صرفاً مسیرهای حمل‌ونقل نیستند، بلکه بخشی از معادلات ژئوپلیتیکی و اقتصادی منطقه محسوب می‌شوند؛ بنابراین ایران باید با شناخت دقیق ظرفیت‌ها و محدودیت‌های هر مسیر، جایگاه خود را در شبکه تجارت منطقه‌ای و بین‌المللی تقویت کند.
نظر شما