به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، در منطقه تاریخی بایوو در شهر چین، انبار متروکهای به کتابفروشی و فضای عمومی چندمنظوره تبدیل شده است؛ طرحی که با حفظ بقایای معماری تاریخی و افزودن فضاهایی برای مطالعه، رویدادهای فرهنگی و حضور روزمره ساکنان، الگوی تازهای برای احیای فضاهای رهاشده در بافتهای محلی ارائه میکند.
کتابفروشی موسوم به «لیبرری آوانگارد» در قلب روستای بایوو در محوطهای قرار دارد که پیش از اجرای پروژه، دو انبار قدیمی با دیوارهای خاک کوبیدهشده آن را احاطه کرده بودند. سقف این سازهها فرسوده شده بود و دیوارهای خاکی نیز به اندازهای آسیب دیده بودند که دیگر نمیتوانستند نقش سازهای خود را ایفا کنند، فضای میان دو انبار نیز به دلیل محصورشدن، از ارتباط بصری کافی برخوردار نبود.
اهمیت پروژه از منظر شهر و شهروندی در همین نقطه آشکار میشود. به جای تخریب کامل ساختار موجود و ساخت یک بنای مستقل، رویکرد طراحی بر احیای بافت روستا و بازتعریف فضای فرهنگی و عمومی آن استوار شده است. دیوارهای تاریخی با طرح جدید حفظ شدهاند و ساختاری جدید درون چارچوب موجود قرار گرفته است تا فضای متروکه به محیطی فعال برای حضور مردم تبدیل شود.
در این طرح، سقفهای فرسوده حذف شدهاند و دیوارهای خاک کوبیدهشده قدیمی بهعنوان بقایای تاریخی مکان و عنصری برای تعریف فضای پیرامونی باقی ماندهاند. همزمان، یک سیستم سازهای سبک درون ساختار موجود قرار گرفته و یک گالری سرپوشیده نیز بخشهای مختلف مجموعه را به یکدیگر متصل کرده است.
کتابفروشی فراتر از یک فضای تجاری
کارکرد این پروژه تنها فروش و عرضه کتاب نیست. طراحی آن بهگونهای انجام شده است که کتابفروشی بتواند به بخشی از زندگی عمومی روستا تبدیل شود. در مرکز مجموعه، یک باغ پلکانی شکل گرفته که در سطح پایین آن فضای اجرای برنامه و در سطح بالاتر سکویی برای تماشا و مشاهده چشمانداز پیرامون قرار دارد. این فضا علاوه بر استفاده برای فعالیتهای فرهنگی کتابفروشی بهعنوان فضای عمومی روزمره در اختیار ساکنان روستا نیز قرار میگیرد.
این ویژگی مرز میان ساختمان فرهنگی و فضای عمومی را کمرنگ میکند. شهروند یا ساکن محلی برای استفاده از این فضا تنها نباید مشتری کتابفروشی باشد؛ باغ، محل رویداد و سکوی تماشا میتوانند بخشی از تجربه روزمره جامعه محلی باشند، به این ترتیب، معماری از یک ساختمان منفرد فراتر میرود و به ابزاری برای ایجاد فرصتهای تعامل اجتماعی تبدیل میشود.
گالری سرپوشیده نیز با اتصال عملکردهای مختلف، امکان حرکت و ارتباط میان بخشهای مجموعه را فراهم میکند. ترکیب فضای داخلی کتابفروشی با حیاط، باغ پلکانی و فضاهای فرهنگی، محیطی چندعملکردی ایجاد کرده است که میتواند در ساعات و مناسبتهای مختلف استفاده شود.
حفظ حافظه روستا در کنار نیازهای نسل جدید
بایوو تنها یک روستای معمولی نیست؛ این منطقه تاریخی و فرهنگی محل زندگی گروههای قومی مختلف از جمله هویی، یی، بای و هان است و در طول تاریخ، فرهنگهای مهاجران از استانهای مختلف نیز در آن با یکدیگر ترکیب شدهاند. این روستا همچنین زمانی یکی از ایستگاههای مسیر طولانی انتقال مس به پایتخت امپراتوری چین بوده است.
طراحی کتابفروشی تلاش کرده است این لایه تاریخی را در کالبد جدید حفظ کند، بدون آنکه بنا تنها به بازسازی گذشته تبدیل شود. دیوارهای خاکی قدیمی پس از حذف پوشش قبلی، تثبیت و با رنگ طلایی پرداخت شدهاند؛ انتخابی که معماران آن را تفسیری از گذشته روستا بهعنوان ایستگاه مس میدانند و در عین حال میکوشد با ایجاد جلوهای روشنتر، جذابیت فضا را برای مخاطبان جوان افزایش دهد.
از این منظر، پروژه میان دو نیاز تعادل برقرار میکند: حفاظت از هویت و حافظه مکانی و ایجاد فضایی که برای نسل امروز قابل استفاده و جذاب باشد. چنین رویکردی میتواند برای بافتهای تاریخی و روستایی که با فرسودگی بناها و کاهش فعالیتهای اجتماعی روبهرو هستند، اهمیت ویژهای داشته باشد.
معماری جدید بدون حذف گذشته
یکی از ویژگیهای اصلی پروژه، استفاده از یک سیستم سازهای مستقل از جنس «بامبو اسکرایمبر» است. این سیستم بار سازهای اصلی را از دیوارهای خاک کوبیدهشده قدیمی دور میکند و به معماران اجازه میدهد بافت تاریخی موجود را تا حد امکان دستنخورده حفظ کنند. Bamboo scrimber (بامبو اسکرایمبر) نوعی ماده مهندسیشده از بامبو است که در آن الیاف یا نوارهای بامبو تحت فشار و با چسب به هم فشرده و یکپارچه میشوند تا مادهای متراکم و مقاوم شبیه چوب مهندسیشده ایجاد شود.
استفاده گسترده از بامبو اسکرایمبر تنها به اسکلت ساختمان محدود نشده و در قفسههای کتاب و عناصر نمایشگاهی نیز ادامه یافته است. این یکپارچگی در انتخاب مصالح، فضای داخلی را گرم و ملموس کرده و همزمان رویکردی کمکربن را در طراحی پروژه دنبال میکند. در نتیجه، بنا نمونهای از آن چیزی است که میتوان آن را «بازآفرینی با حفظ حافظه» دانست، یعنی بهجای آنکه ساختمان تاریخی مانعی برای توسعه تلقی شود، ویژگیهای باقیمانده آن به پایهای برای شکلگیری عملکردهای جدید تبدیل میشوند.
پروژه بایوو نشان میدهد که بازآفرینی شهری و روستایی تنها به پروژههای بزرگ و پرهزینه وابسته نیست. گاهی یک فضای متروکه، یک انبار قدیمی یا یک حیاط محصور میتواند با مداخلهای محدود، اما هدفمند، به مکانی برای حضور اجتماعی تبدیل شود.
در این پروژه، کتابفروشی به نقطه اتصال میان مطالعه، معماری، میراث تاریخی و زندگی روزمره تبدیل شده است. حفظ دیوارهای قدیمی، ایجاد باغ پلکانی، پیشبینی فضای اجرا و تماشا و طراحی مسیرهای ارتباطی، مجموعهای را شکل داده که هم عملکرد فرهنگی دارد و هم بخشی از فضای عمومی روستا را بازتعریف میکند.
این پروژه در سال ۲۰۲۵ توسط دفتر معماری «جیاکون» طراحی شده و مساحت آن ۶۷۰ متر مربع است. در نهایت، ارزش اصلی آن را میتوان نه فقط در طراحی یک کتابفروشی جدید، بلکه در تبدیل یک بخش فرسوده از بافت روستا به مکانی برای مکث، دیدار، رویداد، مطالعه و حضور اجتماعی جستوجو کرد؛ رویکردی که نشان میدهد معماری فرهنگی زمانی میتواند در زندگی شهروندان اثرگذار باشد که خود را از یک ساختمان منفرد جدا کند و به بخشی از فضای عمومی جامعه تبدیل شود.
نظر شما