به گزارش خبرگزاری ایمنا، تحولات امنیتی و راهبردی پیرامون خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان با بیانات شب گذشته سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، وارد فاز تازهای شده است.
این مواضع صریح، خطوط قرمز جدید جمهوری اسلامی ایران، دکترین بازدارندگی نوین، وضعیت ترابری انرژی، تحولات فناوریهای موشکی و چشمانداز دیپلماسی منطقهای را وارد ابعاد متفاوتی میکند که در ادامه به تحلیل و بررسی دقیق آن میپردازیم.
۱- بازتعریف ژئوپلیتیک امنیت
اعلام مناطق ممنوعه جدید فراتر از تنگه هرمز یکی از کلیدیترین محورهای مطرحشده توسط سرلشکر محسن رضایی، تغییر در جغرافیای امنیتی و نظامی آبهای جنوب است. بر اساس راهبردهای جدید اعلامشده، گسترهای وسیع از خطوط محاصره نیروی دریایی تا عمق خلیج فارس و دریای عمان بهعنوان «منطقه ممنوعه» تعیین شده است.
تا پیش از این، تمرکز اصلی بر کنترل ترددها در محدوده مشخص تنگه هرمز قرار داشت، اما استقرار تجهیزات و سامانههای موشکی پیشرفته با بردهای فراتر از انتظارات سنتی، این امکان را برای نیروهای مسلح فراهم کرده است تا تحرکات شناورهای متخاصم را از صدها کیلومتر دورتر رصد و هدف قرار دهند. این تغییر دکترین نشان میدهد که ایران به دنبال «توسعه شعاع بازدارندگی» است تا بههیچعنوان به نیروهای فرامنطقهای اجازه تحرک آزادانه در کریدورهای اقتصادی و نظامی منطقه را ندهد.
بیشتر بخوانید: تنگه هرمز همچنان در کنترل ایران؛ شکست آمریکا با کریدور جدید ایران و عمان
۲- مدیریت ترابری انرژی و معادله نفتکشها
صیانت توأم از امنیت و محیط زیست مسئله عبورومرور شناورها و نفتکشها در شریان حیاتی اقتصاد جهانی همواره کانون توجه ناظران بینالمللی بوده است. سرلشکر رضایی در این خصوص افشا کرد که ایالات متحده و برخی کشورهای عربی با پرداخت هزینههای گزاف به کاپیتانهای ماجراجو، تلاش میکنند گذرگاههای امنیتی را بهصورت قاچاقی و با پنج تا شش شناور در روز دور بزنند.
تور امنیتی تنیده شده در منطقه نشان میدهد که شناورهای هدف بهطور عمده مورد اصابت قرار میگیرند. نکته فنی بسیار مهم در اظهارات دبیر شورای عالی امنیت ملی، چرایی غرق نکردن کامل این شناورهاست؛ با توجه به اینکه نفتکشهای غولپیکر حامل حجم عظیمی از سوخت هستند، غرق شدن آنها فاجعهای زیستمحیطی برای خلیج فارس رقم میزند. بنابراین، دکترین عملیاتی ایران بر وارد کردن آسیبهای بازدارنده سنگین و مختل کردن سیستماتیک ترابری متمرکز است، بدون آنکه اکوسیستم منطقه قربانی تنشهای نظامی شود.
۳- دکترین رزم ناوبری
آزمایش تسلیحات نوین و چالش ناوهای هواپیمابر، بخش فنی و تکنیکال سخنان سرلشکر رضایی معطوف به توسعه تسلیحات تخصصی ضدناو و تست موفقیتآمیز موشکهای پیشرفته ایرانی بود.
تمرکز بر آسیبپذیری ناوهای هواپیمابر آمریکایی -بهعنوان نماد هیمنه نظامی ایالات متحده- از ابعاد گوناگون قابل تحلیل است؛ ناوهای هواپیمابر بهدلیل برخورداری از تجهیزات متمرکز الکترونیکی، انبارهای مهمات حجیم و مخازن سوخت هواپیما، در برابر اصابت موشکهای بالستیک نقطهزن آسیبپذیر هستند.
اصابت یک موشک سنگین به عرشه این شناورها میتواند زنجیرهای از انفجارهای ثانویه ویرانگر ایجاد کرده و ناو را به کلی از چرخه عملیاتی خارج کند. تاکید بر تداوم این آزمایشها و آمادگی برای هدفگیریهای دقیقتر، پیامی آشکار به پنتاگون است که هزینهکرد سنگین برای استقرار ناوگروه در منطقه، ضامن امنیت مطلق آنها نخواهد بود.
۴- دیپلماسی هوشمند، تضمینهای امنیتی و توافق راهبردی با عمان در حوزه دیپلماسی
سرلشکر رضایی با رد فرضیه بستهبودن درهای مذاکره، ریشه چالشهای دیپلماتیک را در اعتماد نداشتن به غرب و نبود تضمینهای عینی عنوان کرد.
با این حال، مهمترین دستاورد دیپلماتیک مطرحشده در این بیانات، نهاییشدن توافق جامع و تاریخی میان ایران و عمان است؛ بر اساس اخبار منتشر شده از توافق احتمالی راهبردی هشتبندی میان تهران و مسقط، مدیریت ورودی تنگه هرمز کامل به ایران واگذار شده و خروجی آن با نظارت مشترک ایران و عمان اداره خواهد شد.
این توافق در صورت اجرا یک شاهکار حقوقی و ژئوپلیتیک محسوب میشود که حاکمیت ملی ایران بر آبراه حیاتی خلیج فارس را از نظر حقوق بینالملل رسمیت میبخشد و دست بازیگران فرامنطقهای را برای اعمال نظارتهای یکجانبه قطع میکند.
مجموعه راهبردهای تبیینشده توسط سرلشکر محسن رضایی نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران در دور جدید تحولات، دکترین «تسعید تنش کنترلشده» را در دستور کار قرار داده است. با ترکیب قدرتمند توسعه مناطق ممنوعه دریایی، ارتقای فناوری موشکی بالستیک ضدناو، حفاظت هوشمند از محیط زیست منطقه و تثبیت حاکمیت دریایی از طریق دیپلماسی همسایگی (همچون توافق با عمان)، تهران موفق شده است ابتکار عمل امنیتی خلیج فارس را کامل به دست گیرد و معادلات سنتی قدرتهای بزرگ را به چالش بکشد.
نظر شما