به گزارش خبرگزاری ایمنا، عدالت آموزشی تنها به دسترسی دانشآموزان به کتاب، معلم و امکانات آموزشی محدود نمیشود؛ بلکه فضای فیزیکی مدرسه و سرانه فضای آموزشی نیز از مؤلفههای مهم کیفیت آموزش به شمار میرود. با این حال، بررسی وضعیت سرانه فضای آموزشی در استانهای ایران نشان میدهد دانشآموزان در نقاط مختلف کشور از شرایط یکسانی برای تحصیل برخوردار نیستند.
بر اساس آخرین آمارهای منتشرشده تا شهریور ۱۴۰۵، میانگین سرانه فضای آموزشی کشور به ۵.۵۹ مترمربع بهازای هر دانشآموز رسیده است؛ رقمی که نسبت به ابتدای دولت چهاردهم افزایش داشته و نشاندهنده توسعه بخشی از زیرساختهای آموزشی کشور است.
با وجود این افزایش، بررسی سرانه فضای آموزشی به تفکیک استانها نشان میدهد فاصله قابلتوجهی میان استانهای کشور وجود دارد و همه دانشآموزان از سهم یکسانی از فضای آموزشی برخوردار نیستند.
بیشترین سرانه فضای آموزشی متعلق به کدام استان است؟
در میان استانهای ایران، کهگیلویه و بویراحمد با ۸.۶۹ مترمربع بهازای هر دانشآموز بالاترین سرانه فضای آموزشی کشور را به خود اختصاص داده است؛ این رقم در حالی ثبت میشود که سرانه فضای آموزشی این استان در ابتدای سال ۱۴۰۴ حدود ۸.۴۲ مترمربع بوده است.
ایلام و چهارمحال و بختیاری نیز با سرانهای بیش از هشت مترمربع در جمع استانهایی قرار دارند که از فضای آموزشی بیشتری بهازای هر دانشآموز برخوردارند.
کمترین سرانه فضای آموزشی در کدام استانهاست؟
در سوی دیگر جدول، برخی استانها همچنان با کمبود فضای آموزشی روبهرو هستند. سیستان و بلوچستان با حدود ۳.۸۷ مترمربع، آذربایجان غربی با حدود ۴.۱ مترمربع و مازندران با حدود پنج مترمربع در رده استانهایی قرار دارند که سرانه فضای آموزشی آنها پایینتر از میانگین کشوری است.
این اختلاف میان استانها تنها یک تفاوت آماری نیست؛ چراکه کمبود فضای آموزشی میتواند به شکل تراکم بالای دانشآموزان در کلاسها، استفاده از مدارس فرسوده یا غیراستاندارد و دشواری دسترسی دانشآموزان مناطق روستایی و دورافتاده به مدرسه خود را نشان دهد.
تهران نیز با وجود برخورداری از امکانات و زیرساختهای گستردهتر، همچنان با چالش تراکم جمعیت دانشآموزی روبهرو است. با اضافه شدن ۲۵۰۰ کلاس درس، سرانه فضای آموزشی پایتخت از ۵.۲۵ به ۵.۴۸ مترمربع بهازای هر دانشآموز افزایش یافته است؛ افزایشی که میتواند بخشی از فشار موجود بر زیرساختهای آموزشی تهران را کاهش دهد.
البرز نمونه دیگری از استانهایی است که برای جبران کمبود فضای آموزشی تلاش کرده است. سرانه فضای آموزشی این استان که حدود دو مترمربع اعلام شده بود، به حدود چهار مترمربع افزایش یافته است؛ با این حال، این میزان همچنان با میانگین ۵.۵۹ مترمربعی کشور فاصله دارد.
آیا سرانه بالاتر به معنای مدارس بهتر است؟
با وجود اهمیت سرانه فضای آموزشی، این شاخص به تنهایی نمیتواند وضعیت واقعی زیرساختهای آموزشی یک استان را مشخص کند. برای نمونه، کهگیلویه و بویراحمد با وجود قرار گرفتن در رتبه نخست سرانه فضای آموزشی کشور، همچنان با مدارس سنگی و کانکسی روبهرو است.
این موضوع نشان میدهد که در بررسی عدالت آموزشی و وضعیت فضای آموزشی مدارس، علاوهبر متراژ باید شاخصهایی همچون استاندارد بودن ساختمانها، ایمنی، کیفیت فضای آموزشی، دسترسی دانشآموزان مناطق محروم و روستایی و توزیع متوازن مدارس در داخل استانها نیز مورد توجه قرار گیرد.
تفاوت سرانه آموزشی در داخل استانها
ممکن است یک استان در مجموع از سرانه فضای آموزشی مناسبی برخوردار باشد، اما در برخی شهرستانها، روستاها و مناطق دورافتاده همچنان با کمبود مدرسه روبهرو باشد. به همین دلیل، میانگین سرانه فضای آموزشی استانی نیز میتواند بخشی از شکاف موجود میان مناطق مختلف همان استان را پنهان کند.
در نتیجه، ارزیابی دقیق عدالت آموزشی تنها با مقایسه میانگین سرانه فضای آموزشی استانها امکانپذیر نیست و لازم است نحوه توزیع مدارس و کیفیت فضاهای آموزشی در مناطق مختلف نیز بررسی شود.
میانگین سرانه فضای آموزشی کشور افزایش پیدا کرد
با این حال، افزایش میانگین سرانه فضای آموزشی ایران از حدود ۵.۲ مترمربع به ۵.۵۹ مترمربع نشان میدهد توسعه فضاهای آموزشی در سالهای اخیر ادامه داشته است؛ روندی که در صورت همراه شدن با نوسازی مدارس فرسوده، استانداردسازی فضاها و توزیع هدفمند منابع میتواند به کاهش شکاف آموزشی میان استانها و مناطق مختلف کشور کمک کند.
نقشه سرانه فضای آموزشی ایران در نهایت یک پیام روشن دارد؛ مسئله تنها ساخت مدرسه بیشتر نیست، بلکه ساخت مدرسه در جایی است که دانشآموز به آن نیاز دارد و اطمینان از اینکه این مدرسه، ایمن، استاندارد و برخوردار از امکانات لازم برای تحصیل است.
تحقق عدالت آموزشی نیازمند توجه همزمان به تعداد مدارس، سرانه فضای آموزشی، کیفیت ساختمانها و توزیع عادلانه امکانات آموزشی در سراسر کشور است.
نظر شما