به گزارش خبرگزاری ایمنا، سرطان برای بسیاری از افراد تنها نام یک بیماری نیست؛ واژهای است که میتواند با ترس و نگرانی از آینده همراه شود. بخشی از این واکنشها به پیچیدگی بیماری بازمیگردد، اما بخشی دیگر حاصل اطلاعات ناقص، روایتهای غیرعلمی و باورهایی است که در طول زمان میان افراد و نسلها منتقل شدهاند. وقتی یک بیماری از دریچه شایعه و ترس شناخته شود، حتی اطلاعات درست نیز ممکن است در میان برداشتهای نادرست گم شود.
در سالهای اخیر، پیشرفت روشهای تشخیص و درمان باعث شده نگاه به سرطان بیش از گذشته اصلاح شود، البته سرطان همچنان مجموعهای پیچیده از بیماریهاست و نتیجه درمان در همه افراد یکسان نیست، اما نوع سرطان، مرحله تشخیص، شرایط جسمی و پاسخ به درمان میتوانند در پیشآگهی نقش داشته باشند و از همین رو، یکسان دانستن تمام سرطانها و صدور یک حکم قطعی درباره سرنوشت فرد مبتلا، با واقعیت پزشکی همخوانی ندارد.
در سوی دیگر، باورهایی درباره نحوه انتقال یا علت ایجاد سرطان نیز میتوانند پیامدهای اجتماعی داشته باشند. تصور مسری بودن بیماری ممکن است بیمار را در شرایطی قرار دهد که به جای دریافت حمایت خانواده و اطرافیان، با فاصله گرفتن دیگران مواجه شود، همچنین نسبت دادن همه موارد سرطان به وراثت میتواند نقش عوامل قابل اصلاح مانند سبک زندگی و برخی عوامل محیطی را کمرنگ کند و نگاه فرد به پیشگیری را تحت تأثیر قرار دهد.
حتی برخی اتفاقات روزمره نیز گاهی به شکل نادرست به سرطان نسبت داده میشوند. ممکن است فرد پس از یک ضربه یا حادثه متوجه توده یا تغییری در بدن خود شود و همین همزمانی باعث شود تصور کند حادثه عامل ایجاد بیماری بوده است، در حالی که ممکن است آن اتفاق فقط موجب شده فرد زودتر متوجه یک تغییر از قبل موجود شود. عبور از چنین برداشتهایی، بیش از هر چیز به دسترسی به اطلاعات معتبر و جایگزین کردن واقعیت علمی به جای حدس و شایعه نیاز دارد.
واقعیتهایی که امید را به جای نگرانی مینشانند
پژمان عقدک، پزشک و سخنگوی دانشگاه علومپزشکی اصفهان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه سرطان از جمله بیماریهایی است که گاهی ترس و نگرانی ناشی از آن، حتی بیش از خود بیماری، بر افراد و خانوادهها تأثیر میگذارد، اظهار کرد: بخش قابلتوجهی از این نگرانیها ناشی از اطلاعات نادرست و باورهای غلطی است که طی سالهای گذشته در جامعه رواج یافته است و شناخت صحیح بیماری، مراجعه به منابع معتبر و پرهیز از شایعات میتواند نقش مهمی در کاهش ترس، افزایش آگاهی عمومی و انتخاب مسیر صحیح درمان داشته باشد.
وی با بیان اینکه باور نادرست نخست این است که تشخیص سرطان به معنای پایان زندگی است، افزود: سرطان بیماری پیچیدهای است و پیشآگهی آن به عواملی مانند نوع سرطان، مرحله بیماری، وضعیت عمومی فرد و پاسخ به درمان بستگی دارد و امروزه بخش قابلتوجهی از سرطانها قابل پیشگیری و بسیاری از آنها نیز در صورت تشخیص و درمان مناسب، قابل درمان یا کنترل هستند.
پزشک و سخنگوی دانشگاه علومپزشکی اصفهان تصریح کرد: بر اساس برآوردهای علمی، حدود ۴۰ درصد موارد سرطان قابلیت پیشگیری دارند و بیش از نیمی از سرطانها در صورت تشخیص و درمان مناسب میتوانند به بهبود یا کنترل مؤثر منجر شوند و بسیاری از افراد مبتلا به سرطان میتوانند سالهای طولانی و با کیفیت زندگی مناسب به زندگی خود ادامه دهند، بنابراین تشخیص سرطان نباید به معنای ناامیدی یا تسلیم شدن در برابر بیماری تلقی شود.
سابقه خانوادگی؛ هشدار پزشکی یا حکم قطعی برای ابتلا؟
عقدک با بیان اینکه باور نادرست دوم این است که سرطان یک بیماری مسری است، ادامه داد: سرطان بهطور معمول از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود و حضور در کنار فرد مبتلا به سرطان، موجب ابتلای دیگران به این بیماری نخواهد شد، بنابراین بیماران مبتلا به سرطان بیش از هر زمان دیگری به حمایت عاطفی، همراهی و محبت خانواده و دوستان نیاز دارند و فاصله گرفتن و ایجاد انزوا برای بیمار نهتنها مبنای علمی ندارد، بلکه میتواند شرایط روحی و اجتماعی فرد را دشوارتر کند.
وی با اشاره به اینکه باور نادرست سوم این است که سرطان فقط ارثی است و از طریق خانواده منتقل میشود، گفت: تنها بخشی از سرطانها دارای زمینه ژنتیکی و ارثی مشخص هستند و برآورد میشود حدود ۵ تا ۱۰ درصد سرطانها ارتباط مستقیمی با تغییرات ژنتیکی ارثی داشته باشند. در برخی انواع سرطان نیز ممکن است سابقه خانوادگی نقش داشته باشد، اما عوامل مربوط به سبک زندگی و محیط، از جمله مصرف دخانیات، عوامل تغذیهای، اضافهوزن و برخی مواجهههای محیطی، در بروز بسیاری از سرطانها نقش مهمی دارند.
پزشک و سخنگوی دانشگاه علومپزشکی اصفهان با بیان اینکه داشتن یا نداشتن سابقه خانوادگی بهتنهایی سرنوشت فرد را تعیین نمیکند و رعایت اصول پیشگیری و سبک زندگی سالم همچنان اهمیت اساسی دارد، اضافه کرد: باور نادرست چهارم این است که ضربه یا تصادف باعث ایجاد سرطان میشود، در حالی که گاهی ممکن است فرد پس از یک ضربه یا حادثه، متوجه وجود یک توده یا تغییر در بخشی از بدن خود شود، اما این موضوع به معنای آن نیست که ضربه موجب ایجاد سرطان شده است و در بسیاری از موارد، ضربه فقط باعث میشود فرد توجه بیشتری به آن ناحیه از بدن خود داشته باشد و در نتیجه، تغییر یا تودهای که پیش از آن وجود داشته، شناسایی شود.
مواجهه با سرطان تنها به تشخیص و درمان پزشکی محدود نمیشود و تصویری که جامعه از این بیماری دارد نیز میتواند بر تجربه بیمار و خانواده او اثر بگذارد. اگر سرطان از ابتدا با مفهوم ناامیدی و پایان زندگی تعریف شود، بیمار ممکن است حتی پیش از آغاز درمان، خود را بازنده تصور کند و در مقابل، شناخت تفاوت میان انواع سرطان و توجه به عواملی که بر پیشآگهی اثر میگذارند، نگاه واقعبینانهتری نسبت به مسیر بیماری ایجاد میکند.
اصلاح باور مسری بودن سرطان نیز از جنبه اجتماعی اهمیت ویژهای دارد. بیمار مبتلا به سرطان به دلیل شرایط جسمی و روانی خود بیش از هر زمان دیگری به همراهی اطرافیان نیاز دارد و فاصله گرفتن از او بر پایه یک تصور نادرست، میتواند فشارهای دیگری به زندگی فرد اضافه کند. آگاهی عمومی در این زمینه میتواند کمک کند بیمار به جای تجربه انزوا، حمایت خانوادگی و اجتماعی بیشتری دریافت کند.
از سوی دیگر، شناخت نقش عوامل مختلف در بروز سرطان به معنای نادیده گرفتن ژنتیک نیست، بلکه نشان میدهد نباید تمام موارد بیماری را با یک علت توضیح داد. در کنار زمینههای ارثی، مجموعهای از عوامل مربوط به سبک زندگی و محیط نیز میتوانند در خطر ابتلا نقش داشته باشند. همین نگاه چندعاملی، اهمیت پیشگیری، اصلاح رفتارهای پرخطر و توجه به سلامت عمومی را برجستهتر میکند.
مقابله با باورهای غلط درباره سرطان بخشی از مسیر ارتقای سلامت جامعه است؛ نه هر تشخیص سرطان به معنای پایان زندگی است، نه بیمار مبتلا منبع انتقال بیماری به دیگران محسوب میشود و نه هر توده یا تغییری که پس از یک حادثه کشف شود، نتیجه همان حادثه است. جایگزین کردن اطلاعات معتبر به جای شایعات، به افراد کمک میکند به جای ترس و برداشتهای قطعی، با آگاهی بیشتری سراغ پیشگیری، تشخیص و درمان بروند.
نظر شما