به گزارش خبرگزاری ایمنا از گیلان، راهآهن رشت-آستارا یکی از مهمترین حلقههای تکمیلکننده کریدور بینالمللی شمال-جنوب است، پروژهای که قرار است با اتصال شبکه ریلی ایران به جمهوری آذربایجان و از آنجا به روسیه و شمال اروپا، بخشی از مسیرهای طولانی حملونقل کالا را کوتاهتر و هزینه جابهجایی را کاهش دهد.
با وجود اهمیت راهبردی این خط ریلی، اجرای آن همچنان در انتظار نهایی شدن قرارداد ایران و روسیه و تعیین تکلیف تأمین مالی است، هرچند بخش مهمی از مقدمات اجرای پروژه در داخل کشور طی شده است.
تملک اراضی مورد نیاز برای اجرای این خط ریلی به طول ۱۶۲ کیلومتر در گیلان به پایان رسیده و عملیات تثبیت بستر نیز در بخشهایی از مسیر آغاز شده است، با این حال پروژه هنوز وارد مرحله اجرای گسترده و اصلی خود نشده است و تأمین مالی و نهایی شدن اسناد قرارداد همچنان از مهمترین موضوعات پیشروی آن بهشمار میرود. این وضعیت در حالی است که ظرفیتهای تجاری و حملونقلی آستارا در حال افزایش است و فشار بیشتری بر زیرساختهای موجود زمینی و دریایی برای جابهجایی کالا وارد میشود.
راهآهن رشت-آستارا قرار است علاوه بر جابهجایی بار، ظرفیت انتقال سالانه یک میلیون و ۵۰۰ هزار مسافر و هفت میلیون تن کالا را ایجاد کند، ظرفیتی که میتواند جایگاه گیلان بهویژه آستارا را در شبکه حملونقل منطقهای تقویت کند.
اهمیت این پروژه زمانی بیشتر نمایان میشود که مسیرهای تجاری شمال کشور در سالهای اخیر با افزایش تقاضا برای جابهجایی کالا روبهرو شدهاند و آستارا بهعنوان یکی از نقاط مهم اتصال ایران به کشورهای شمالی، همزمان از ظرفیتهای زمینی، ریلی و دریایی برخوردار است.
در شرایطی که بخش قابل توجهی از مبادلات تجاری کنونی آستارا از طریق کامیون انجام و بخشی از کالا نیز از مسیر دریایی و بارانداز ریلی این شهرستان جابهجا میشود، تکمیل راهآهن رشت-آستارا میتواند الگوی حملونقل کالا در این محور را تغییر دهد و امکان انتقال حجم بیشتری از بار را با استفاده از شبکه ریلی فراهم کند، از سوی دیگر افزایش فعالیتهای تجاری و پیشبینی رشد تردد کامیونها در ماههای پیشرو نشان میدهد زیرساختهای موجود باید متناسب با ظرفیتهای رو به رشد منطقه توسعه پیدا کند.
مسئله راهآهن رشت-آستارا تنها به ساخت یک خط ریلی محدود نمیشود
این پروژه بخشی از یک شبکه بزرگتر برای اتصال مسیرهای تجاری ایران به بازارهای روسیه، آسیای میانه و اروپا است و تأخیر در اجرای آن، کنار فرصتهای از دسترفته برای توسعه حملونقل ریلی میتواند استفاده کامل از ظرفیت کریدور شمال-جنوب را نیز با محدودیت روبهرو کند.
اکنون و با پایان تملک اراضی و آغاز بخشی از عملیات مقدماتی، پرسش اصلی این است که آخرین گرههای اجرای پروژه کجاست و راهآهن رشت-آستارا چه زمانی میتواند از مرحله مذاکرات و اقدامات مقدماتی وارد مرحله ساخت واقعی شود؟.
محمد پردلنژاد، مدیر حوزه طرحهای شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: مذاکرات و تفاهمها با روسیه درباره اجرای راهآهن رشت-آستارا در حال پیشرفت است، اما هنوز به بستن قرارداد منجر نشده است.
وی میافزاید: اسناد و مدارک قرارداد شامل اسناد مالی و فنی بیش از ۹۰ درصد پیشرفت داشته و قرارداد در حال نهایی شدن است، اما زمان دقیق امضای آن هنوز مشخص نیست و برنامه امضا باید از سوی وزارت راه و شهرسازی اعلام شود.
مدیر حوزه طرحهای شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل در گیلان با بیان اینکه قرارداد سال ۱۴۰۲ مربوط به شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل و قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا (ص) به مبلغ ۱۶ همت است، خاطرنشان میکند: مذاکرات با روسیه مربوط به قرارداد دیگری است که هنوز به امضا نرسیده و در حال نهایی شدن است.
پردلنژاد درباره زمان آغاز عملیات اجرایی پروژه پس از امضای قرارداد با روسیه تصریح میکند: پس از بسته شدن قرارداد، پروژه برنامه زمانبندی مشخصی خواهد داشت و در صورت امضای قرارداد، این راهآهن میتواند طی سه تا چهار سال ساخته شود.
وی درباره نحوه تأمین مالی پروژه میگوید: تأمین مالی پروژه از سوی روسیه انجام میشود و این کشور بهطور کامل سرمایهگذاری و هزینههای پروژه را تأمین خواهد کرد.
مدیر حوزه طرحهای شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل با اشاره به ظرفیت راهآهن رشت-آستارا میافزاید: این خط ریلی پس از تکمیل ظرفیت جابهجایی یک میلیون و ۵۰۰ هزار مسافر در سال و هفت میلیون تن بار را خواهد داشت.
پردلنژاد با تأکید بر اهمیت راهبردی راهآهن رشت-آستارا اظهار میکند: این راهآهن فارغ از شرایط کنونی از اهمیت کلی و راهبردی برخوردار است، در حال حاضر مسیرهایی که از پاکستان و هند به مقصد اروپا و شمال اروپا حرکت میکنند، باید مسیر آفریقا را دور بزنند یا از بابالمندب و دریای سرخ عبور کنند و پس از رسیدن به مدیترانه وارد اروپا شوند.
وی ادامه میدهد: با ساخت راهآهن رشت-آستارا، شبکه ریلی ایران به جمهوری آذربایجان و از آنجا به روسیه و فنلاند متصل و در نتیجه زمان سفر نصف میشود و هزینه حملونقل حدود ۳۰ درصد کاهش پیدا میکند که برای صاحبان کالا اهمیت زیادی دارد.
مدیر حوزه طرحهای شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل در گیلان میافزاید: اهمیت این پروژه در شرایط کنونی مضاعف شده است، چراکه ایجاد این خط ریلی میتواند بخشی از ضعفهای ایجادشده در مسیرهای جنوبی کشور را جبران و ظرفیت جدیدی برای جابهجایی کالا ایجاد کند.
پردلنژاد درباره مهمترین مانع آغاز عملیات اجرایی پروژه خاطرنشان میکند: مذاکرات با روسیه در حال پیشرفت و نهایی شدن است، اما در شرایط فعلی مهمترین مسئله، تأمین بودجه و تأمین مالی پروژه است.
وی با اشاره به وضعیت تملک اراضی مسیر راهآهن رشت-آستارا تصریح میکند: تملک مسیر بهطور صددرصد در سال گذشته انجام شده است و این موضوع یک رکورد در استان گیلان محسوب میشود بهنحوی که اراضی مورد نیاز برای ۱۶۲ کیلومتر مسیر در مدت یک سال تملک شد.
مدیر حوزه طرحهای شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل در گیلان درباره آخرین وضعیت عملیات اجرایی پروژه میگوید: در حال حاضر تثبیت بستر اراضی تملکشده در حال انجام است که بیشتر از شالیزارها و زمینهای باتلاقی عبور میکند و تاکنون حدود ۵۰ کیلومتر از مسیر تثبیت بستر شده است.
پردلنژاد میافزاید: عملیات تثبیت بستر نیز از سمت رشت و هم از سمت آستارا انجام شده که حدود ۴۵ کیلومتر آن از سمت رشت و حدود پنج کیلومتر از سمت آستارا است.
وی با اشاره به چالشهای پروژههای خطی در گیلان اظهار میکند: دو مشکل عمده در پروژههای خطی استان گیلان از جمله راهسازی، راهآهن و آزادراه وجود دارد که رفع آنها تأثیر زیادی بر زمانبندی اجرای پروژه خواهد داشت؛ نخست تملک اراضی و دوم تهیه خاک مورد نیاز پروژه است.
مدیر حوزه طرحهای شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل در گیلان ادامه میدهد: در راهآهن رشت-آستارا مشکل تملک اراضی بهطور کامل رفع شده است و اکنون تهیه خاک مورد نیاز پروژه از چالشهای مهم بهشمار میرود.
ظرفیتهای ریلی، زمینی و دریایی آستارا برای توسعه تجارت فعال است
علی درمانی، فرماندار آستارا با اشاره به اهمیت کریدور شمال-جنوب به خبرنگار ایمنا اظهار میکند: مسیر کریدور شمال-جنوب از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و با تکمیل راهآهن رشت-آستارا، تحول بزرگی در حوزه حملونقل و تجارت استان گیلان و شهرستان آستارا ایجاد خواهد شد.
وی با بیان اینکه از زمان دقیق امضای قرارداد راهآهن میان ایران و روسیه اطلاع دقیقی ندارد، میافزاید: برای اعلام زمان دقیق امضای قرارداد باید موضوع را پیگیری و بررسی کنم.
فرماندار آستارا درباره ظرفیت این مسیر خاطرنشان میکند: یک واگن میتواند بار حدود سه کامیون را جابهجا کند و اگر روزانه یک واگن در این مسیر تردد داشته باشد، حجم قابل توجهی از بار وارداتی و صادراتی جابهجا خواهد شد، این موضوع علاوه بر آسان شدن ورود و خروج کالا، مزیت قابل توجهی برای حملونقل ایجاد میکند.
درمانی با اشاره به افزایش اهمیت مسیرهای تجاری شمال کشور در شرایط کنونی تصریح میکند: سال جاری و با توجه به شرایطی که در جنوب کشور و در پی جنگ ایجاد شد، گمرک آستارا در بخش بارانداز و زمینی، در واردات رتبه سوم، در صادرات رتبه چهارم و در ترانزیت رتبه پنجم کشور را به خود اختصاص داده است.
وی میگوید: نسبت به گذشته نیز در حوزه واردات و صادرات رشد داشتهایم و میزان این رشد حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد بوده است که نشان میدهد شرایط ایجادشده در جنوب کشور بر فعالیت بنادر و مسیرهای تجاری شمال از جمله آستارا تأثیر گذاشته است.
فرماندار آستارا ادامه میدهد: با تکمیل راهآهن رشت-آستارا، نگرانی از بابت ورود و جابهجایی کالا تا حد زیادی رفع خواهد شد و کالاهای چین، کشورهای آسیای میانه، قزاقستان، ارمنستان و دیگر کشورها میتوانند از این مسیر جابهجا شوند.
درمانی با اشاره به فعالیتهای کنونی گمرک آستارا میافزاید: اگرچه راهآهن رشت-آستارا هنوز تکمیل نشده است، اما در حال حاضر بار در بارانداز ریلی آستارا تخلیه و بارگیری، و سپس از طریق کامیون به نقاط مختلف کشور منتقل و بخشی از کالا نیز از طریق دریا جابهجا میشود.
وی با اشاره به ظرفیت حملونقل زمینی آستارا اظهار میکند: اکنون روزانه حدود ۱۷۰ تا ۲۰۰ کامیون ورود و خروج داریم و پیشبینی میشود در ششماهه دوم سال و با افزایش صادرات، این میزان به حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ کامیون در روز برسد.
فرماندار آستارا میافزاید: بخش مهمی از صادرات در ششماهه دوم سال انجام میشود و با توجه به افزایش صادرات محصولات کشاورزی، انتظار میرود حجم تردد کامیونها در این مدت افزایش پیدا کند.
درمانی با بیان اینکه هر چهار مرز آستارا فعال هستند، خاطرنشان میکند: در حال حاضر دو مرز زمینی، بارانداز ریلی و مرز دریایی فعال است و از نظر زیرساختهای لجستیکی نیز وضعیت آستارا مناسب است.
وی درباره ظرفیت بندر آستارا تصریح میکند: طی ۱۰ روز گذشته کشتی در بندر آستارا لنگر گرفته است و طی ۱۰ تا ۱۵ روز آینده احتمال ورود کشتی دیگری نیز وجود دارد که نشاندهنده ظرفیت موجود در بخش دریایی است.
فرماندار آستارا درباره زیرساختهای مورد نیاز در مرز جدید این شهرستان میگوید: مسیر ۱۴۰۰ متری دسترسی به مرز جدید با پیگیری رئیس سازمان راهداری و معاون وزیر، با احتمال ۹۹ درصد تا شهریورماه به بهرهبرداری خواهد رسید.
درمانی میافزاید: در مرز جدید و پس از تکمیل مسیر دسترسی به امکانات و زیرساختهایی از جمله ایکس-ری، انبار سوخت، ساختمان نگهبانی و امکانات مورد نیاز نیروهای گذرنامه نیاز داریم که بخشی از این نیروها در حال حاضر در کانکس مستقر هستند و برای تکمیل این زیرساختها نیز اعتبار لازم است.
وی ادامه میدهد: در مرز قدیم دو ایکس-ری فعال و نیمهفعال داریم که در حال انجام اقدامات مربوط به آنها هستیم؛ برای بارانداز ریلی نیز ایکس-ری خریداری شده است و زیرساخت آن در حال آمادهسازی است و بهزودی نصب خواهد شد.
فرماندار آستارا از پیشرفت ۸۰ درصدی عملیات پل روگذر راهآهن خبر میدهد و اظهار میکند: یکی از دلایل ایجاد ترافیک در مسیر همین پل روگذر است؛ عملیات آن حدود ۸۰ درصد پیشرفت دارد، زیرسازی آن انجام شده و تنها بخش مربوط به پر کردن و آسفالت باقی مانده است.
درمانی میافزاید: پیمانکار اعلام کرده است پس از صدور مجوز برداشت، ظرف دو ماه عملیات آسفالت پل را انجام داده است و آن را تحویل خواهد داد.
وی با اشاره به پیگیریهای انجامشده برای توسعه آستارا خاطرنشان میکند: نماینده شهرستان و استاندار گیلان، نیز پیگیریهای جدی در زمینه این موضوع دارند و نگاه ویژهای به آستارا وجود دارد.
فرماندار آستارا تأکید میکند: با توجه به فعال بودن ظرفیتهای زمینی، ریلی و دریایی و اهمیت کریدور شمال-جنوب، تکمیل زیرساختهای این شهرستان میتواند زمینهساز توسعه بیشتر تجارت و حملونقل در منطقه باشد.
به گزارش ایمنا، راهآهن رشت-آستارا امروز بیش از آنکه با مانع تملک اراضی روبهرو باشد، در انتظار تعیین تکلیف قرارداد و تأمین مالی است؛ مسیری که بخش مهمی از مقدمات آن انجام شده، اما هنوز وارد مرحله اصلی ساخت نشده است. از سوی دیگر افزایش فعالیتهای تجاری و تردد کامیونها در آستارا نشان میدهد ظرفیتهای موجود حملونقل در این منطقه رو به افزایش است و تکمیل خط ریلی میتواند نقش مهمی در پاسخگویی به این نیاز داشته باشد.
در شرایطی که ایران تحت شدیدترین تحریمها قرار دارد، درگیر جنگ با آمریکا است و بنادر جنوبی کشور نیز با محدودیتهای اقتصادی روبهرو هستند، تسریع در تکمیل این پروژه بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد.
راهاندازی راهآهن رشت-آستارا میتواند با تقویت کریدور بینالمللی شمال-جنوب، مسیرهای جایگزین برای جابهجایی کالا فراهم کند، ظرفیت حملونقل ریلی کشور را افزایش دهد و جایگاه آستارا و گیلان را در مبادلات منطقهای ارتقا بخشد.
اکنون بخش مهمی از مسیر برای آغاز عملیات فراهم شده است و ادامه روند، بیش از هر چیز به نهایی شدن توافقات، امضای قرارداد و تأمین منابع مالی وابسته است، بنابراین تعیین تکلیف این پروژه نهتنها یک ضرورت زیرساختی، بلکه تصمیمی راهبردی برای استفاده از ظرفیتهای ترانزیتی کشور و بهرهگیری از موقعیت ایران در کریدور شمال ـ جنوب بهشمار میرود.
گزارش از محمدرضا رشیدی، خبرنگار ایمنا
نظر شما