به گزارش خبرگزاری ایمنا از کرمانشاه، در تقویم شیعیان، ۱۷ ربیعالاول سالروز میلاد پیامبر اکرم(ص) و همچنین ولادت امام جعفر صادق(ع) است. در میان اهلسنت، دوازدهم ربیعالاول به عنوان تاریخ مشهور ولادت پیامبر اسلام(ص) شناخته میشود. همین تفاوت تاریخی، سالهاست که دو روایت درباره زمان میلاد پیامبر رحمت را در میان مسلمانان شکل داده است اما قرار نبود این تفاوت، به فاصلهای میان مسلمانان تبدیل شود.
وقتی یک اختلاف تاریخی، به نقطهای برای همدلی تبدیل شد
در ایران، فاصله میان ۱۲ تا ۱۷ ربیعالاول به «هفته وحدت» تبدیل شد؛ پنج روزی که میتوانست به جای یادآوری یک اختلاف تاریخی، فرصتی باشد برای برجسته کردن آنچه مسلمانان در آن با یکدیگر مشترکند.
این ایده در سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی با نامگذاری امام خمینی(ره) شکل جدیتری پیدا کرد. فاصله میان دو روایت درباره میلاد پیامبر(ص)، به جای آنکه محل اختلاف باشد، به عنوان فرصتی برای همدلی و همگرایی مسلمانان معرفی شد.
نگاه امام خمینی(ره) به وحدت البته فراتر از چند روز در تقویم بود. مسئله اصلی، حفظ انسجام امت اسلامی بود؛ اینکه اختلاف در مذهب و دیدگاه، مسلمانان را مقابل یکدیگر قرار ندهد و تفاوتهای فقهی و اعتقادی، به دشمنی و شکاف اجتماعی تبدیل نشود.
این نگاه در سالهای بعد نیز مورد تأکید آیتالله خامنهای قرار گرفت. رهبر انقلاب بارها بر اهمیت وحدت میان مسلمانان تأکید کردهاند و هفته وحدت را فرصتی برای تقویت انسجام اسلامی دانستهاند؛ انسجامی که به معنای نادیده گرفتن تفاوتها نیست، بلکه به معنای پیدا کردن راهی برای کنار هم ماندن با وجود همین تفاوتهاست.
وحدت یعنی کنار هم ماندن، نه شبیه هم شدن
وحدت قرار نیست همه مسلمانان را شبیه یکدیگر کند. قرار است اختلاف نظر، بهانهای برای دشمنی نشود.همین موضوع، هفته وحدت را از یک مناسبت تقویمی فراتر میبرد. در جامعهای که پیروان مذاهب مختلف در کنار یکدیگر زندگی میکنند، وحدت تنها در سخنرانیها و مراسم مذهبی معنا پیدا نمیکند؛ گاهی در سادهترین رفتارهای روزمره دیده میشود؛ در همسایگی، همکاری، رفتوآمدهای خانوادگی و کمک کردن به یکدیگر در روزهای سخت.
در بخشهایی از ایران، شیعیان و اهلسنت سالهاست در کنار هم زندگی میکنند و تفاوت مذهبی نتوانسته روابط اجتماعی و انسانی آنها را از بین ببرد. همین تجربه نشان میدهد که میتوان متفاوت بود و در عین حال، یکدیگر را بخشی از یک جامعه دانست.در میان علمای اهلسنت نیز تأکید بر حفظ این همدلی و توجه به مشترکات اسلامی، سابقهای طولانی دارد.
ماموستا ملا محمد محمدی، امام جمعه جوانرود، در گفتگو با خبرنگار ایمنا، میلاد پیامبر اکرم(ص) را فرصتی برای توجه دوباره به ارزشهایی میداند که پیامبر اسلام(ص) برای آنها مبعوث شد؛ ارزشهایی همچون نور، معرفت، عدالت و اخلاق.
او معتقد است هفته وحدت نباید تنها به چند مراسم و برنامه مناسبتی محدود شود، بلکه میتواند فرصتی باشد برای اینکه مسلمانان بیشتر یکدیگر را بشناسند، درباره مشترکات خود گفتوگو کنند و اجازه ندهند اختلافات مذهبی، روابط میان آنها را تحت تأثیر قرار دهد.
محمدی با اشاره به اهمیت حفظ انسجام مسلمانان، اختلافات مذهبی را بخشی از تاریخ و واقعیت جوامع اسلامی میداند، اما معتقد است این اختلافها نباید به تفرقه تبدیل شود.
مذاهب اسلامی در برخی مسائل فقهی و اجتهادی دیدگاههای متفاوتی دارند؛ تفاوتهایی که طی قرنها شکل گرفته و بخشی از تاریخ اندیشه اسلامی است. با این حال، این تفاوتها میتواند در کنار اشتراکات بزرگتری مانند قرآن، پیامبر اکرم(ص) و اصول مشترک اعتقادی قرار بگیرد.
به گفته این عالم اهلسنت، آنچه اهمیت دارد این است که اختلاف نظرها در فضایی همراه با احترام و گفتوگو مطرح شود و کسی از تفاوت مذهبی برای ایجاد دشمنی میان مسلمانان استفاده نکند.
از اختلاف فقهی تا همزیستی اجتماعی
شاید همینجا باشد که معنای واقعی وحدت خودش را نشان میدهد؛ وحدت به معنای یکسان شدن نیست، بلکه یعنی آدمها با وجود تفاوتهایشان بتوانند کنار یکدیگر بایستند.
این موضوع فقط به رفتار مردم محدود نمیشود. رسانهها نیز در شکل دادن به نگاه جامعه نقش مهمی دارند. محمدی معتقد است اصحاب رسانه و قلم باید نسبت به تلاشهایی که با هدف ایجاد اختلاف میان مسلمانان انجام میشود، آگاهیرسانی کنند و اجازه ندهند یک اختلاف کوچک، به شکافی بزرگ تبدیل شود.
او بر اهمیت «جهاد تبیین» در حوزه وحدت نیز تأکید دارد؛ یعنی بیان واقعیتها، افزایش آگاهی مردم و نشان دادن اشتراکاتی که میتواند زمینه همکاری و همدلی بیشتر مسلمانان را فراهم کند.
البته وحدت فقط زمانی اهمیت پیدا نمیکند که جامعه با یک تهدید سیاسی یا امنیتی روبهرو باشد. در زندگی روزمره مردم نیز همدلی یک سرمایه اجتماعی است. وقتی افراد جامعه احساس کنند مشکلات یکدیگر، مشکلات همه آنهاست، عبور از بحرانها آسانتر میشود.
هفته وحدت؛ فرصتی برای بازگشت به سیره پیامبر(ص)
شاید به همین دلیل باشد که میلاد پیامبر اکرم(ص) میتواند تنها یک جشن مذهبی نباشد. این مناسبت فرصتی است برای یادآوری سیره پیامبری که دعوتش بر توحید، اخلاق، عدالت و برادری استوار بود؛ مفاهیمی که مرز مذهب و قومیت نمیشناسند.
حالا سالها از نامگذاری هفته وحدت گذشته است، اما مسئلهای که پشت این نام قرار دارد همچنان تازه است؛ اینکه با تفاوتهایمان چه میکنیم؟ میتوانیم تفاوتها را پررنگ کنیم تا فاصلهها بیشتر شود، یا روی نقاط مشترک بایستیم و از آنها برای نزدیکتر شدن استفاده کنیم.
امام خمینی(ره) با نامگذاری فاصله ۱۲ تا ۱۷ ربیعالاول به عنوان هفته وحدت، مسیر دوم را انتخاب کرد؛ مسیری که در سالهای بعد نیز با تأکید رهبر انقلاب بر حفظ انسجام اسلامی ادامه پیدا کرد.
حالا ۱۷ ربیعالاول برای بسیاری از مسلمانان فقط یک تاریخ در تقویم نیست؛ فرصتی است برای اینکه دوباره به یک نقطه مشترک برگردند؛ به پیامبری که همه مسلمانان او را پیامبر رحمت میدانند.
شاید معنای هفته وحدت همین باشد؛ اینکه تفاوتها را انکار نکنیم، اما اجازه ندهیم تفاوتها ما را از کنار هم بودن دور کند. یک میلاد، یک امت؛ روایتی که از یک تاریخ مشترک شروع میشود و به یک پیام ساده میرسد: میتوان متفاوت بود، اما همچنان کنار یکدیگر ماند.
نظر شما