به گزارش خبرگزاری ایمنا، سلامت دستگاه گوارش در دهههای اخیر بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر تغییرات سبک زندگی قرار گرفته است. گسترش شهرنشینی، کاهش تحرک روزانه، افزایش مصرف غذاهای آماده و تغییر الگوهای تغذیهای موجب شده است بسیاری از اختلالات گوارشی از یک مسئله فردی فراتر برود و به یکی از دغدغههای مهم نظامهای سلامت در جهان تبدیل شود و روند کنونی میتواند در سالهای آینده بار بیماریهای مرتبط با گوارش و کبد را به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
در کنار عوامل جسمی، نقش آگاهی عمومی در پیشگیری و کنترل بیماریهای گوارشی نیز اهمیت فراوانی دارد. بخش قابل توجهی از افراد همچنان بر اساس اطلاعات نادرست یا توصیههای غیرعلمی درباره علائم و بیماریهای گوارشی تصمیمگیری میکنند و این موضوعی است که گاه موجب تأخیر در تشخیص، خوددرمانی و بروز عوارض جدیتر میشود. ارتقای سواد سلامت میتواند در شناسایی بهموقع بیماریها و کاهش پیامدهای ناشی از آنها نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
پژوهشهای نوین همچنین نشان داده است که عملکرد دستگاه گوارش تنها به فرایند هضم و جذب مواد غذایی محدود نمیشود و ارتباط پیچیدهای میان وضعیت روانی افراد و سلامت رودهها وجود دارد. فشارهای روانی، اضطرابهای روزمره و اختلالات خواب میتوانند بر عملکرد طبیعی سیستم گوارش اثر گذاشته و کیفیت زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهند و به همین دلیل نگاه جامع به سلامت جسم و روان، به یکی از رویکردهای اصلی پزشکی مدرن تبدیل شده است.
مهمترین تهدیدات سلامت دستگاه گوارش در دهه آینده / باورهای غلط رایج میان افراد و تاثیر استرس و اضطراب بر دستگاه گوارش
مهدی کاظمی، متخصص بیماریهای گوارش و کبد بزرگسالان در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با بیان اینکه با توجه به روند جهانی چاقی، کمتحرکی و تغذیه ناسالم، بهنظر میرسد مهمترین تهدید سلامت گوارش در دهه آینده افزایش بیماریهای متابولیک مرتبط با دستگاه گوارش باشد، اظهار کرد: این تهدید به ویژه درباره کبد چرب غیرالکلی، سرطان روده بزرگ در سنین پایینتر، چاقی، اختلالات میکروبیوم و بیماریهای التهابی و عملکردی روده احساس میشود و مقابله با این روند نیازمند اقدامات گسترده در سطح جامعه است.
وی افزود: بعضی باورهای غلط در میان افراد رایج است و از جمله آنها میتوان به این اشاره کرد که برخی افراد تصور میکنند هر درد معده مربوط به زخم معده است، کبد چرب فقط در افراد الکلی ایجاد میشود، رفلاکس بیماری خطرناکی نیست، مصرف گیاهان دارویی همیشه بیضرر است و اگر علامتی ندارند، نیازی به غربالگری وجود ندارد.
متخصص بیماریهای گوارش و کبد بزرگسالان با بیان اینکه ممکن است بسیاری از بیماریهای مهم گوارشی در مراحل اول بدون علامت باشد، تصریح کرد: میان مغز و دستگاه گوارش ارتباطی دوطرفه وجود دارد که به آن محور مغز-روده گفته میشود؛ در واقع استرس و اضطراب میتواند رفلاکس را تشدید کند، علائم روده تحریک پذیر را افزایش دهد، درد شکم و نفخ ایجاد کند و بر میکروبیوم روده اثر بگذارد.
کاظمی با بیان اینکه مدیریت استرس، خواب کافی، ورزش و حمایت روانی میتواند نقش مهمی در بهبود علائم گوارشی داشته باشد، ادامه داد: مصرف بیرویه داروها میتواند آسیبهای جدی ایجاد کند؛ مصرف بیرویه مسکنها میتواند منجر به زخم و خونریزی معده، مصرف بیرویه آنتی بیوتیکها منجر به اختلال میکروبیوم و اسهال و مصرف بیرویه مکملها و داروهای گیاهی نامطمئن منجر به آسیب کبدی شود.
مصرف بیرویه داروها با دستگاه گوارش چه میکند؟ / شایعترین مشکلات گوارشی کودکان و علائم آن
وی با بیان اینکه مصرف بیرویه و طولانی داروهای ضداسید بدون نظر پزشک میتواند منجر به اختلال جذب بعضی ویتامینها و مواد معدنی شود، گفت: شایعترین مشکلات گوارشی کودکان شامل یبوست دردهای عملکردی شکم رفلاکس آلرژی غذایی و اسهال عفونی است.
متخصص بیماریهای گوارش و کبد بزرگسالان با بیان اینکه والدین باید در صورت مشاهده کاهش وزن یا اختلال رشد، وجود خون در مدفوع کودک، درد شدید یا مداوم، استفراغ مکرر، تب و بیاشتهایی طولانی کودک به پزشک مراجعه کنند، اضافه کرد: به طور کلی مصرف روزانه میوه و سبزی و افزایش فیبر غذایی، برای حفظ سلامت دستگاه گوارش ضروری است.
کاظمی خاطرنشان کرد: نوشیدن آب کافی، کاهش فست فود و غذاهای فرآوری شده، محدود کردن مصرف نوشابه و قند، آهسته غذا خوردن، پرهیز از پرخوری شبانه و داشتن فعالیت بدنی منظم نیز میتواند برای سلامت دستگاه گوارش مفید واقع شود.
افزایش مصرف خودسرانه داروها و مکملها به چالشی جدی در حوزه سلامت عمومی بدل شده است و برخی از افراد بدون دریافت مشاوره تخصصی، اقدام به مصرف داروهای مختلف یا فرآوردههای گیاهی میکنند، در حالی که این محصولات نیز مانند داروهای شیمیایی ممکن است با عوارض ناخواسته و خطرات قابل توجهی همراه باشند. آگاهی از پیامدهای مصرف نادرست داروها، گامی مهم در حفظ سلامت دستگاه گوارش و سایر اندامهای بدن محسوب میشود.
سلامت گوارش در کودکان نیز از موضوعات مهمی است که نیازمند توجه ویژه خانوادهها و نظام مراقبتهای بهداشتی است. بسیاری از مشکلات گوارشی در سنین پایین در صورت تشخیص زودهنگام قابل کنترل هستند، اما بیتوجهی به برخی نشانهها میتواند روند رشد و سلامت کودک را با اختلال مواجه کند و از این رو، آشنایی والدین با علائم هشداردهنده و مراجعه بهموقع به مراکز درمانی اهمیت فراوانی دارد.
پیشگیری همچنان مؤثرترین راهکار برای کاهش بیماریهای گوارشی است و رعایت اصول تغذیه سالم، مصرف کافی مواد غذایی طبیعی، حفظ تعادل در وعدههای غذایی، نوشیدن آب به میزان مناسب و داشتن فعالیت بدنی منظم از جمله اقداماتی است که میتواند نقش موثری در راستای حفظ سلامت دستگاه گوارش داشته باشد.
نظر شما